Archiwum Państwowe w Płocku

Teamaty lekcji prowadzonych w Archiwum Państwowym w Płocku:

• Kim jesteś? - sposoby poszukiwań genealogicznych i prezentacji ich wyników
• Jak korzystać z zasobu Archiwum Państwowego w Płocku - praktyczne wskazówki
• Miasto Płock w świetle materiałów archiwalnych z przełomu XIX/XX w.
• Archiwum Państwowe w Płocku - historia, zadania, funkcje
• "Archiwum skarbnicą wiedzy" lub "Archiwum Państwowe w Płocku Oddział w Łęczycy - historia, zadania, funkcje"
• I ty możesz zostać detektywem

Temat 1
Kim jesteś? - sposoby poszukiwań genealogicznych i prezentacji ich wyników

Cele:

•  zapoznanie ucznia z pojęciami: genealogia, wywód przodków, tablica potomków, rodowód, probant, protoplasta, linia męska, linia żeńska, źródło historyczne, księgi metrykalne, księgi stanu cywilnego, Kodeks Napoleona
• umiejętność prawidłowego odtworzenia własnej linii przodków
• umiejętność interpretacji źródeł historycznych
• kształtowanie zainteresowania przeszłością własnej rodziny

Środki dydaktyczne:

• tablice, kserokopia aktu urodzenia

Metody:

•   praca z tekstem źródłowym, wykład, rozmowa nauczająca

Przebieg lekcji:

• Wyjaśnienie terminu „genealogia”.
• Akta stanu cywilnego najważniejszym źródłem do badań genealogicznych.

- urzędy stanu cywilnego
- archiwa państwowe
- archiwa kościelne

• Czytanie aktu metrykalnego i analiza źródła
• Zapoznanie uczniów z tytulaturą określającą przynależność klasową
• Zapoznanie ze sposobami prezentacji wyników poszukiwań:
  •    wywód przodków
  •    tablica potomków
  •    rodowód

Podsumowanie lekcji

Opracowała: mgr Agata Radecka

Temat 2
Jak korzystać z zasobu Archiwum Państwowego w Płocku - praktyczne wskazówki

Cele:

• zapoznanie ucznia z pojęciami: archiwum, materiały archiwalne, zasób, zespół, jednostka archiwalna, sygnatura, spis zespołów, kartoteka zasobu, baza danych SEZAM
• umiejętność korzystania z materiałów archiwalnych w Pracowni Naukowej

Środki dydaktyczne:
•    formularze i druki używane w Pracowni Naukowej oraz pomoce archiwalne i środki ewidencyjne

Metody:

• prelekcja, prezentacja formularzy i druków używanych w Pracowni Naukowej oraz pomocy archiwalnych i środków ewidencyjnych.

Przebieg lekcji:

• Definicja terminu „archiwum” i skrótowa charakterystyka struktury organizacyjnej i działalności archiwów państwowych.
• Wyjaśnienie znaczenia terminów: materiały archiwalne, zasób, zespół, jednostka archiwalna, sygnatura.
• Omówienie podstawowych środków ewidencji zasobu: spisu zespołów, kartoteki zasobu, bazy danych SEZAM.
• Zapoznanie z obowiązującymi formularzami i drukami: Zgłoszeniem użytkownika zasobu archiwalnego, rewersem czyli drukiem zamówienia materiałów archiwalnych, metryczką czyli drukiem rejestru udostępniania danej jednostki archiwalnej.
• Prezentacja przykładowych pomocy archiwalnych i środków ewidencyjnych (inwentarzy książkowych, inwentarzy kartkowych, spisów zdawczo-odbiorczych) oraz objaśnienie sposobu korzystania z nich.
•  Zapoznanie z niektórymi punktami Regulaminu korzystania z materiałów archiwalnych w Pracowni Naukowej AP Płock zwłaszcza dotyczącymi zasad obchodzenia się z archiwaliami i ogólnego zachowania w pracowni naukowej.

Opracowała: mgr Krystyna Bańka

Temat 3
Miasto Płock w świetle materiałów archiwalnych z przełomu XIX/XX w.

Cele:

• zapoznanie ucznia z podstawowymi wydarzeniami w dziejach miasta na przełomie XIX/XX w.
• przedstawienie wkładu Płocczan dla historii narodu polskiego
• uczeń dostrzega zmiany w życiu społeczno-narodowościowo-religijnym mieszkańców Płocka
• refleksja nad rolą wybitnych jednostek w historii
• kształtowanie postawy tolerancji wobec odmienności kulturowej i religijnej
• wzmocnienie poczucia dumy z historii miasta i regionu

Środki dydaktyczne:

• dokumenty archiwalne, widokówki, książki, mapy, plany itp.

Metody:

•  prelekcja, praca z dokumentem archiwalnym

Przebieg lekcji:

• Ludność miasta na przełomie wieków (liczba ludności, skład narodowościowy, wyznaniowy, społeczny).
• Ulice i obiekty miasta.
• Inwestycje.
• Transport rzeczny i drogowy (most łyżwowy na Wiśle i drewniany na Brzeźnicy).
• Kataklizmy nawiedzające miasto (powodzie, pożary, epidemie).
• Wydarzenia historyczne (powstanie styczniowe na Mazowszu, wybory do Dumy Państwowej 1905-1912, udział w wojnie rosyjsko-japońskiej, sytuacja mieszkańców w czasie I wojny światowej).
•  Podsumowanie lekcji, odpowiedzi na pytania.

Opracowała: mgr Agata Radecka

Temat 4
Archiwum Państwowe w Płocku - historia, zadania, funkcje

Cele:

• zapoznanie ucznia z pojęciami: Archiwum, dokument, kategoria archiwalna, rzeczowy wykaz akt, inwentarz archiwalny, kwerenda
• umiejętność korzystania z materiałów archiwalnych
• umiejętność pracy z dokumentem
• uczeń dostrzega znaczenie Archiwum i wartość przechowywanych w nim dokumentów

Środki dydaktyczne:

•   Wykład, prezentacja materiałów archiwalnych, praca z tekstem źródłowym.

Przebieg lekcji:

• Zapoznanie uczniów z pojęciem Archiwum.
• Historia Archiwum Państwowego w Płocku.
• Historia dokumentu.
• Podział dokumentacji na kategorie archiwalne.
• Zadania archiwistów (opracowanie zasobu, udostępnianie dokumentów, wykonywanie kwerend).
• Prezentacja i omówienie najciekawszych akt z zasobu Archiwum Państwowego w Płocku. Interpretacja wybranego źródła archiwalnego.

•    Akta miasta Płocka (odpisy przywilejów wydanych miastu)
•    akta stanu cywilnego
•    akta notarialne
•    akta szkół (Gimnazjum Męskie w Płocku i Gimnazjum Żeńskie w Płocku)
•    akta płockich władz wojewódzkich i gubernialnych z lat 1816-1914
•    akta władz terenowych i urzędów administracji państwowej z okresu PRL
•    akta przedsiębiorstw (np. Fabryka Maszyn Żniwnych w Płocku, Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne w Płocku)

• Zwiedzanie Archiwum

Opracowała: mgr Agata Radecka

Temat 5
"Archiwum skarbnicą wiedzy" lub "Archiwum Państwowe w Płocku Oddział w Łęczycy - historia, zadania, funkcje"

Cele ogólne:

• Zapoznanie się z pojęciem archiwum, w skrócie z ustawą archiwalną
• zapoznanie z zasadami udostępniania i korzystania z zasobu
• zapoznanie z dokumentem przechowywanym w Archiwum Państwowym w Płocku Oddział w Łęczycy, etapy pracy badawczej
• zapoznanie z historią Archiwum Państwowego w Płocku Oddział w Łęczycy

Cele kształcące:

• Nabyta wiedza o archiwum, umiejętność pracy z tekstem źródłowym.

Cele wychowawcze:

• Znana historia o Archiwum Państwowym w Płocku Oddział w Łęczycy, jego zadaniach, samodzielność w korzystaniu uczniów z materiałów archiwalnych w Pracowni Naukowej oraz umiejętność pracy z dokumentem.
• Uczeń po lekcji powinien pamiętać o zadaniach Archiwum Państwowego, nabyć umiejętność korzystania z materiałów archiwalnych w Pracowni Naukowej, rozumieć pojęcie archiwum, potrafić pracować z dokumentem.

Przebieg lekcji:

• Przywitanie uczniów, podanie tematu lekcji.
• Wprowadzenie do omawianego tematu.
• Omówienie pojęcia archiwum, jego zadań.
• Zapoznanie uczniów z historią Archiwum Państwowego w Płocku Oddział w Łęczycy
• Zapoznanie uczniów z zasadami korzystania z materiałów archiwalnych w Pracowni Naukowej:

a. zapoznanie ze spisem zespołów i bazą danych SEZAM,
b.  wskazanie wszystkich formularzy dostępnych w Pracowni Naukowej,
c.  zapoznanie ze środkami ewidencyjnymi (inwentarz książkowy, inwentarz kartkowy, spis zdawczo- odbiorczy),
d.  wyjaśnienie pojęcia sygnatura archiwalna.

• Zapoznanie uczniów z etapami pracy z dokumentem - ćwiczenia:

a. odszukanie w inwentarzu konkretnych informacji z odpowiednią sygn.,
b. wypełnienie rewersu, metryczek przez uczniów,
c. praca z dokumentem
przykład: poszukiwania genealogiczne – praca z księgą ludności.

• Podsumowanie lekcji.

Opracowała: mgr Jolanta Górska- Sieradzka

Temat 6
I ty możesz zostać detektywem

Cele ogólne:

• Pokazanie młodemu człowiekowi archiwum jako ciekawego miejsca odkryć z zakresu historii własnego miasta wsi, regionu oraz historii własnej rodziny.

Cel kształcący:

• umiejętność poszukiwania informacji, łączenia różnych informacji i tworzenia na ich podstawie spójnego obrazu przeszłości
• umiejętność wyciągania jak najszerszych wniosków z lakonicznych niekiedy zapisów, obrazu zachowanego na fotografii
• łączenie zdobytej wiedzy historycznej z podręczników z informacjami źródłowymi
• dociekliwość w poszukiwaniu prawdy
• umiejętność oceny wiarygodności źródła,
• dostrzeganie różnic w formach dokumentacji, sporządzania dokumentów, materiałów akie były wykorzystywane, dawniej i obecnie oraz jaki ma to związek z postępem technicznym ludzkości i zmianą systemów politycznych i państwowych
• umiejętność korzystania z pracowni naukowej archiwum
• wykorzystanie Internetu do poszukiwań archiwalnych

Cel wychowawczy:

• uświadomienie tożsamości narodowej i regionalnej
• ugruntowanie szacunku dla różnego rodzaju pamiątek historycznych, zapisów zdarzeń, w tym dokumentów rodzinnych, których waga nie jest doceniana

Przebieg zajęć:

• Powitanie  i przedstawienie się.
• Krótkie zaprezentowanie historii archiwum goszczącego uczniów i celów, jakim służą archiwa.
• Dialog z uczniami na temat dokumentów przechowywanych w rodzinnych zbiorach i tych, które dotyczą ich samych, czyli metryk urodzenia, legitymacji szkolnych, wojskowych, pracowniczych, dyplomów za osiągnięcia sportowe, świadectw szkolnych, pamiętników, fotografii itp.
• Krótka prezentacja ciekawszych dokumentów z zasobu archiwalnego pokazująca mieszkańców regionu/miasta np. spisy mieszkańców w swojej różnorodności etnicznej, religijnej, społecznej, fotografie, testamenty, zapisy notarialne, metryki chrztów/urodzeń, zaślubin i zgonów.
• Pokazanie przykładowej ścieżki poszukiwawczej natury genealogicznej w aktach metrykalnych w połączeniu z aktami notarialnymi i hipotecznymi.
• Ćwiczenie z czytania pisma ręcznego, z głośnym odczytaniem preambuły poprzedzającej sporządzanie aktu metrykalnego lub notarialnego. Zwrócenie uwagi na sposób określania poszczególnych osób, tytulaturę, datację w dwóch systemach kalendarza, pieczęcie, sposoby podpisywania się.
• W trakcie dokonywana jest analiza, wyciągane wnioski, dokonywane są porównania z współczesnymi formami dokumentów i komunikacji społecznej.
• Na zakończenie pokazanie ułatwień dla „poszukiwaczy” w postaci baz danych z systemami wyszukiwawczymi osób, zdarzeń i miejsc. Pokazanie również przez to wykorzystania technik komputerowych do badań nad przeszłością.
• Podsumowanie zajęć i pożegnanie z uczestnikami spotkania.

Opracowała: mgr Jolanta Leśniewska
 

Share Link: