16.11.2010 r. Tygodnik Płocki

Już nie ma takich biznesmenów
Drukarnia Braci Detrychów była najlepsza w Płocku.
100 lat temu żyli w Płocku dwaj bracia - Stanisław i Bolesław Detrychowie. Pochodzili z rodziny robotniczej. Zamiast pieniędzy, mieli niesamowity zmysł do interesów. Otworzyli w mieście prężnie działającą drukarnię w domu Lewensteina. Mieściła się przy obecnej ul. Kościuszki 1. Mieli też swoją księgarnię na rogu ul. Kolegialnej i l Maja. Budynek stoi do dziś. Stanisław dzierżawił też słupy ogłoszeniowe przy ul. Tumskiej. Bolesław prowadził biuro podróży. Ich firma sprzedawała także meble biurowe, aparaty fotograficzne i maszyny do pisania.

Pomysł gonił pomysł. Passę przerwała II wojna światowej. W 1940 r. Niemcy przejęli drukarnie Detrychów. Po wojnie władze państwowe doprowadziły do upadku firmy. Rodzina zmuszona została do opuszczenia miasta i zrzeczenia się praw majątkowych. Drukarnie przejął Tymczasowy Zarząd Państwowy.

 Dzięki wystawie w płockim oddziale Archiwum Państwowego choć na chwilę powracamy do czasów prosperity braci Detrychów. Agnieszka Wojciechowska, przeglądając zbiory natrafiła na dokumenty, z których wynikało, że minęło dokładnie 100 lat od chwili otwarcia słynnej drukarni. Warto było przypomnieć o tym fakcie. To właśnie dzięki tej drukarni światło dzienne ujrzała m.in. książka "Płock. Monografia historyczna" autorstwa arcybiskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego. To tutaj z taśmy schodził "Głos Ziemi Płockiej".

Agnieszka Wojciechowska postanowiła wzbogacić materiały przechowywane w archiwum o zbiory płockich kolekcjonerów. Jan Szymański przekazał wydawnictwa drukarni, serię widokówek - Lech Borzym. Tak powstała wystawa "Śladami firmy. Bracia Detrychowie w Płocku". Choć punktem wyjścia jest powstanie drukarni, jej wydawnictwa i ludzie tu pracujący, to na ekspozycji znajdziemy również... ogromny słup ogłoszeniowy.

Stanisław Detrych dzierżawił ich aż 15. Do 1910 roku systematycznie pojawiały się na nich afisze teatralne i ogłoszenia. Biznesmen zrezygnował ze słupów na rzecz otwarcia drukarni. Ściągnął z Warszawy swojego brata Bolesława i rozpoczęli działalność w domu Lewensteina, który stoi dziś opuszczony tuż obok odwachu. W 1914 roku powstała formalnie spółka pod nazwą "Bracia Detrychowie w Płocku". Przedsiębiorstwo wkrótce znalazło się w czołówce najlepszych drukarni działających w mieście, a na przełomie 1935-36 roku - dzięki sprowadzeniu maszyny linotypowej - stała się ona jednym z poważniejszych zakładów tego typu w skali kraju. Prócz produkcji akcydensowej, drukarnia wydawała książki i broszury o tematyce lokalnej, wydawnictwa TNP, blisko 30 tytułów prasy regionalnej oraz charakterystyczne brązowo-zielone widokówki prezentujące najciekawsze zakątki miasta.

W 1931 r. zmarł Stanisław. W swoim testamencie spółkę przepisał bratu. Bolesław miał również smykałkę do interesów. Na ul. Tumskiej otworzył Księgarnię Polską z antykwariatem, a potem agencję Polskiego Biura Podróży "Orbis". Warto przypomnieć, że to również firma braci Detrychów otworzyła na ul. Kolegialnej 13 istniejącą do dzisiaj księgarnię, a naprzeciwko wypożyczalnię książek.

Wystawa "Śladami firmy. Bracia Detrychowie w Płocku" czynna jest w archiwum do końca listopada. Zagląda tu wielu płocczan, którzy szukają ciekawostek historycznych związanych z naszym miastem. Dla niektórych to także podróż sentymentalna. - W drukarni braci Detrychów od 16 roku życia pracował mój ojciec. Od 1929 roku był uczniem, potem został maszynistą - tłumaczy płocczanin Marek Celmer. Udostępnił na ekspozycję część swoich prywatnych zbiorów. Ze wzruszeniem oglądał zdjęcia dawnych pracowników firmy. - Jako dziecko często zaglądałem do taty na halę ukrytą w podwórkach od ul. Kolegialnej i 1 Maja - wspomina.

Fascynowały go wszystkie maszyny drukarskie, w tym ta największa linotypowa. Na wystawie jej nie znajdziemy, ale warto zobaczyć drewniane czcionki, specjalny klucz i młotek zamknięte na szufli. Przekazał je Waldemar Jankowski, dawny pracownik drukarni. Wykorzystywane były zanim w drukarni pojawiła się nowoczesna maszyna linotypowa.

BeeS

Tygodnik Płocki

Share Link: