-A
+A

Wielka Brytania


Biblioteka Polska POSK
236-248 King Street
London W6 0RF, U.K.
WIELKA BRYTANIA
Fax.: + 44 20 8741 77 24
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Utworzenie i krótka historia:
Biblioteka Polska w Londynie powstała w 1942 r. w wyniku połączenia księgozbioru Funduszu Kultury Narodowej przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z księgozbiorem biblioteki  Urzędu Oświaty i Spraw Szkolnych, istniejących przy rządzie polskim w Londynie. Głównym celem jej działalności było gromadzenie książek dla bibliotek w Polsce zniszczonych podczas II wojny światowej. Przez ponad pół wieku swojego istnienia Biblioteka przekazała do wielu bibliotek i osób prywatnych w Polsce około pół miliona egzemplarzy wydawnictw emigracyjnych. Obecnie Biblioteka gromadzi wszelkie publikacje emigracyjne, materiały archiwalne, dokumenty życia społecznego Polaków mieszkających poza krajem. Z wydawnictw krajowych, oprócz prasy, gromadzone są tylko wydawnictwa z zakresu humanistyki.


Biblioteka kilkakrotnie zmieniała oficjalną nazwę, adres i właściciela. W latach 1942-1945 funkcjonowała jako Biblioteka Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W latach 1945-1948 nosiła nazwę: The Polish Library in London. W tym okresie, po cofnięciu przez Wielką Brytanię uznania rządowi polskiemu w Londynie, Biblioteka przeszła pod opiekę Interim Treasury Committee for Polish Questions przy brytyjskim ministerstwie skarbu, zaś od 1 kwietnia 1947 r. podlegała Komitetowi Oświaty Polaków w Wielkiej Brytanii. W latach 1948-1953 nosiła nazwę Polish University College Library i pełniła równocześnie rolę publicznej Biblioteki Polskiej.  W 1953 r. władze brytyjskie podjęły decyzję o likwidacji Polish University College, w związku z czym po interwencji Polonii brytyjskiej Biblioteka Polska znalazła się pod opieką Komitetu Bibliotecznego przy Polish Research Centre, kierowanej przez prof. Adama Żółtowskiego. Równocześnie nastąpiła zmiana siedziby Biblioteki, która wyprowadziła się z Buckingham Palace Mansions przy Buckingham Palace Rd. London i zajęła budynek przy 5 Princes Gardens, a w maju 1962 r. – przy 9 Princes Gardens. W 1965 r. powstał Ośrodek Społeczno-Kulturalny, który przejął majątek po zlikwidowanym Polish University College, a tym samym przejął obowiązek utrzymania Biblioteki i zapewnienia jej lokalu. W 1967 r. POSK stał się prawnym właścicielem Biblioteki Polskiej. Od 1977 r. mieści się ona w lokalu POSK przy 238-246 King Street, London W6.


Zbiory biblioteczne powstawały i nadal się powiększają dzięki ofiarności osób prywatnych, instytucji, organizacji społecznych, wydawnictw emigracyjnych. W 2000 r. składały się na nie: druki zwarte, materiały powielane, fotografie, atlasy i mapy, exlibrisy, nuty i śpiewniki, obwoluty wydawnictw emigracyjnych oraz czasopism wydawanych poza granicami Polski.
Wszystkie nabytki są odnotowywane w księgach inwentarzowych z wyjątkiem druków zwartych, które od 1993 r. notowane są tylko w komputerowej bazie danych. Biblioteka posiada autorskie katalogi kartkowe druków zwartych, materiałów powielanych i zespołów archiwalnych, katalog kartkowy tytułów prasowych oraz katalog komputerowy, liczący ponad 60 tys. pozycji. Jest on systematycznie powiększany o nowości oraz pozycje katalogowane retrospektywnie. Większość przechowywanych materiałów jest opisana.

Charakterystyka zbiorów archiwalnych
Zbiory archiwalne liczą około 170 m.b. i dotyczą w większości okresu od 1939 do 2000 r. Zasadniczą ich część stanowią rękopisy i maszynopisy liczące 1357 pozycji w inwentarzu.
 

Dokumentacja aktowa
Składają się na nią dwie zasadnicze grupy akt:

  1. Spuścizny po osobach prywatnych, takich jak: Stanisław Baliński, Zofia Bohdanowiczowa, Celina Busza-Tarnawska, Ferdynand Goetel, Wacław Grubiński, Bronisław Hełczyński, Czesław Jeśman, Jan Lechoń, Roman Lewicki, Mieczysław Lurczyński, Mieczysław Kratochwil, Herminia Naglerowa, Zygmunt Nowakowski, Sergiusz Piasecki, Józef Retinger, Stanisław Sobotkiewicz, Zbigniew Stypułkowski, Bolesław Szcześniak, Kazimierz Wierzyński, Stefania Zahorska.
  2. Akta instytucji, organizacji i stowarzyszeń, m. in.: Archiwum Krzemienieckie, Federacja Polskich Organizacji Medycznych (1994-1996), Instytut „Reduta” (1946-1958), Niezależny Ruch Społeczny, Polish Solidarity Compaign, Polonia Wolnego Świata (1975-1989), Polski Ruch Wolnościowy „Niepodległość i Demokracja”, Rada Międzyorganizacyjna w Leicester (1965-1990), Rada Narodowa RP, Rada Organizacji Kombatanckich PSZ (1970-1992),  redakcja „Biuletynu Zachodnio-Słowiańskiego” (1940-1944), Polskie Katolickie Stowarzyszenie Uniwersyteckie „Veritas”, Polska Marynarka Handlowa (1939-1945), Polska Partia Socjalistyczna, redakcja „Na Tropie”, redakcja „Polski Walczącej”, redakcja „Orła Białego”, redakcja „Wiadomości Polskich” (korespondencja 1940-1942), Stowarzyszenie Elektryków Polskich w Wielkiej Brytanii (1941-1986), Stowarzyszenie Plastyków Polskich w Wielkiej Brytanii (1989-1991), Stronnictwo Ludowe „Wolność” (1944-1970), Związek Dziennikarzy RP (1970-1992), Związek Socjalistów Polskich Londyn (1950-1973).

Dokumentacja nieaktowa
- fotografie w układzie tematycznym (łącznie ok. 45,5 tys.). Dotyczą one takich zagadnień jak: życie gospodarcze RP (1918-1939), życie kulturalne,   społeczne i polityczne emigracji (1940-2000), emigracyjni działacze polityczni i społeczni, politycy, pisarze, aktorzy, Rząd RP na Uchodźstwie (1939-1990), szkolnictwo polskie na emigracji (1943-2000), Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, Wojsko Polskie w ZSRR, miejscowości w Polsce (1918-1939).  
- plakaty, afisze i druki ulotne – „Solidarność”, dokumenty życia społecznego emigracji w Wielkiej Brytanii
- mapy i atlasy (ok. 1200) – m. in. komplet map sztabowych sprzed 1939 r.
- płyty (105 sztuk) – nagrania artystów emigracyjnych, taśmy video o sytuacji w Polsce z lat 1970-1990, taśmy dotyczące Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego, taśmy magnetofonowe z zapisami z Polski z lat 1970-1990
- pocztówki – przedwojenne oraz z okresu powojennego, w tym widokówki z Polski
- zbiory ikonograficzne – kolekcja obrazów, tzw. zbiór Motzów (Feliks Bagieński, Stanisław Bagieński, Janina Bagieńska itd.), sztychy Jana Lewickiego, Konstanty Brandel, grafika, autolitografia Feliksa Jabczyńskiego
- zbiory filatelistyczne – nieopracowana kolekcja różnych znaczków
  

Prasa
Zbiór czasopism zawiera ponad 4 tys. tytułów polskich i obcych, w tym około 500 wydanych w Polsce przed 1939 r., 35 tytułów wydanych w Polsce podczas II wojny światowej, około 3300 wydanych w latach 1945-2000. Z tej ostatniej grupy około 700 tytułów ukazało się w Polsce, zaś około 2600 poza krajem.
Do kompletnie zachowanych należą: „Dziennik Polski”, „Dziennik Żołnierza” (1940-2000), „Wiadomości”, „Orzeł Biały”, „Kultura” (Paryż), „Zeszyty Historyczne” (Paryż), „Lwów i Wilno” (Londyn), „Dziennik Związkowy” (Chicago), „Gazeta Niedzielna”, „Teki Historyczne”, „Życie”. W dziale prasowym przechowywane są ponadto biuletyny organizacji kombatanckich, społecznych, parafii kościołów z terenu Wielkiej Brytanii.
 

Księgozbiór
Gromadzone zbiory mają profil humanistyczny. W 2000 r. liczyły one ogółem około 140 tys. druków zwartych i broszur. Biblioteka gromadzi wszystkie wydawnictwa publikowane poza granicami Polski, dotyczące spraw polskich lub mających jakieś powiązania z polskością lub przez osobę autora, tłumacza, wydawcę, ilustratora. Do cenniejszych należy kolekcja Conradianów zawierająca prace J. Conrada (Józefa Korzeniowskiego) w oryginale i tłumaczeniach, opracowania, biografie. Dużą wartość ma też zbiór starych druków.

Współpraca z NDAP:
Współpracę przy opracowywaniu przechowywanych w Bibliotece materiałów archiwalnych rozpoczęto w 2007 r., dzięki pozyskaniu środków finansowych z MKiDN. Delegowany wówczas archiwista opracował zbiór fotografii liczący niemal 16 tys. zdjęć, dotyczących okresu II wojny światowej. Dla zabezpieczenia tych zbiorów zakupiono i dostarczono do Biblioteki 300 pudeł z tektury bezkwasowej oraz 10 tys. obwolut do fotografii. Prace porządkowe i inwentaryzacyjne w zbiorze fotografii ze spuścizny Zdzisława Jagodzińskiego oraz dotyczących działalności Biblioteki  kontynuowała w 2008 r. kolejna archiwistka. Efektem jej pobytu było zinwentaryzowanie ponad 5 tys. jednostek dokumentacji fotograficznej z lat 1928-1980

Plan dalszych prac:
Planowane jest dokończenie prac porządkowo-inwentaryzacyjnych w zbiorze fotografii (ok. 2500 zdjęć), obejmujących lata 1981-2001. W dalszej kolejności na opracowywanie oczekują kolejne zespoły dokumentacji aktowej, w tym spuścizny po działaczach polonijnych oraz akta organizacji polskich. Jednym z najcenniejszych i najobszerniejszych zespołów w tej grupie jest Archiwum Zjednoczenia Polskiego. Władze Biblioteki planują też w najbliższych latach digitalizację zasobu archiwalnego.



Instytut Piłsudskiego w Londynie
238-240 King Street
London W6 0RF
WIELKA BRYTANIA
Tel/Fax.: + 44 20 8748 6197
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.



Utworzenie i krótka historia:
Instytut powołano do życia w marcu 1947 r. Jego zadania, podobnie jak w przypadku Instytutu Piłsudskiego w Ameryce, skoncentrowane były na kontynuowaniu działalności przedwojennego Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski, działającego w Warszawie. Instytut gromadzi, przechowuje i opracowuje dokumenty archiwalne, zbiory muzealne i biblioteczne dotyczące najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski. W oparciu o zgromadzone materiały historyczne jego zadaniem jest wydawanie publikacji, organizowanie odczytów i wykładów, jak też stała współpraca z instytucjami pokrewnymi pod względem charakteru działalności.
Siedzibą Instytutu od 1972 r. jest gmach Polskiego Ośrodka Społeczno-Politycznego, który przyjął do siebie także Bibliotekę Polską w Londynie.

Charakterystyka zbiorów:
Obecne zbiory archiwalne Instytutu składają się z ponad 200 zespołów i zbiorów archiwalnych, w tym prasy, fotografii oraz kolekcji kartograficznej. Dokumenty archiwalne stanowią podstawowe źródło do badań nad pierwszymi latami niepodległości państwa polskiego, w tym wojną polsko-sowiecką w 1920 r. Wiele materiałów dokumentuje kontakty Polski z innymi państwami, w tym z Czechosłowacją, Rosją, Ukrainą, Węgrami. Najcenniejsze dla badań historycznych dokumenty zgromadzone są w Archiwum Adiutantury Generalnej Naczelnego Dowództwa z lat 1918-1922, tzw. Archiwum Belwederskim, którego druga część jest przechowywana w Instytucie Piłsudskiego w Ameryce. Wiele istotnych dla historyków informacji znajduje się w spuściznach po osobach prywatnych, których zawartość dotyczy wielu znanych postaci w dziejach II Rzeczypospolitej, takich jak np. Józef Piłsudski, Wacław Jędrzejewicz, Bolesław Wieniawa-Długoszowski, Mieczysław Boruta-Spiechowicz, Edward Rydz-Śmigły i inni.
Część zachowanych archiwaliów obejmuje okres kampanii wrześniowej w 1939 r., materiały dotyczące Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, powstania warszawskiego w 1944 r., a także działalności politycznej polskiej emigracji po II wojnie światowej.
Zbiory Instytutu obejmują również ponad 4500 fotografii, w tym albumy związane z życiem i działalnością Józefa Piłsudskiego, a także ponad 3500 pozycji składających się na tzw. archiwum prasowe, które obejmuje wycinki prasowe i druki ulotne związane z różnymi zagadnieniami z najnowszej historii Polski do czasów współczesnych włącznie.
Znaczną wartość badawczą ma zbiór map z terenu Polski w granicach II Rzeczypospolitej, zaś z okresu późniejszego na uwagę zasługują mapy bitwy o Monte Cassino.

Współpraca z NDAP:
We wrześniu 2007 r. wizytę w siedzibie Instytutu złożył Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, dr Sławomir Radoń. W jej trakcie obie strony wyraziły wolę nawiązania bliższych kontaktów. Współpraca przy porządkowaniu zbiorów archiwalnych została rozpoczęta  w 2008 r. Skierowany do Instytutu archiwista przygotował całościową ewidencję zasobu archiwalnego z wykorzystaniem bazy danych SEZAM. Za zgodą władz Instytutu została ona dołączona do ogólnopolskiej bazy danych SEZAM i jest dostępna on-line w serwisie internetowym: archiwalna.archiwa.gov.pl. Przygotowany spis zespołów obejmuje 186 pozycji i będzie sukcesywnie uzupełniany o materiały dopływające do Instytutu.  Pracownicy Instytutu zostali przeszkoleni przez delegowanego archiwistę z obsługi bazy Sezam. W 2009 r. skierowano na miesięczny pobyt kolejnego archiwistę, który zajmie się opracowaniem wytypowanego zespołu akt w bazie danych IZA.

Plan dalszych prac:
W kolejnych latach planowane jest systematyczne uzupełnianie informacji w bazie danych SEZAM. Kierowani z kraju archiwiści będą kontynuowali proces opracowywania poszczególnych kolekcji archiwalnych, które zostaną dołączone do ogólnopolskiej bazy inwentarzy z archiwów państwowych w Kraju i udostępniane on-line wszystkim zainteresowanym. Na szczegółowe opracowanie zasługują w pierwszym rzędzie: kolekcja akt patrona Instytutu, Marszałka Józefa Piłsudskiego, kolekcje dotyczące wybitnych osobistości przedwojennej polskiej dyplomacji (m. in. Józefa Becka, Wiktora Drymmera), jak też zespoły akt zawierające cenne informacje na temat polskiego wywiadu sprzed i z okresu II wojny światowej, w tym materiały dotyczące osób rozpracowujących niemiecką maszynę szyfrującą „Enigma”.





Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego
20 Princes Gate
London SW7 1PT
WIELKA BRYTANIA
http://www.pism.co.uk
tel. +44 20 7589 9249



Utworzenie i krótka historia:
W maju 1945 r. założono w Londynie Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego, którego zadaniem miało być zabezpieczenie archiwów i zbiorów muzealnych pozostałych po działalności polskich władz państwowych, cywilnych i wojskowych na wychodźstwie. Podstawą zbiorów stały się pamiątki po generale Władysławie Sikorskim, premierze i Naczelnym Wodzu w latach 1939-1945. Ich przekazanie do Instytutu zostało uregulowane na podstawie dekretu Prezydenta RP z 27 czerwca 1945 r. W kolejnych latach do Instytutu przekazywano następne grupy akt, zarówno po urzędach ,jak też osobach prywatnych i różnego typu organizacjach.
Struktura organizacyjna Instytutu ulegała kilkakrotnym zmianom. W 1964 r. Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego połączono z Polskim Ośrodkiem Naukowym, działającym od 1939 r. i w wyniku tego powstała instytucja pod wspólną nazwą: Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego. W 1973 r. do Instytutu przyłączono Polski Instytut Historyczny, zaś w 1988 r. do Instytutu dołączyło Studium Polski Podziemnej, które zachowało jednak wewnętrzną autonomię.

Charakterystyka zbiorów:
Dzięki bogatemu zasobowi archiwalnemu, na który składają się akta dotyczące polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz akta naczelnych władz cywilnych działających na emigracji, a także wiele spuścizn po osobach prywatnych Instytut był przez wiele lat jednym z podstawowych ośrodków badawczych nad najnowszą historią Polski. Jego rola była szczególnie istotna w latach powojennych, gdy w kraju ze względu na sytuację polityczną i cenzurę niemożliwe było prowadzenie badań w wielu istotnych dla historii Polski kwestiach.
Do najcenniejszych materiałów archiwalnych przechowywanych w Instytucie należą akta Kancelarii Prezydenta RP, Prezydium Rady Ministrów, akta ministerstw, ambasad, poselstw i innych urzędów państwowych działających na emigracji od 1939 r. Równie istotne znaczenie badawcze mają dokumenty wojskowe, zwłaszcza pochodzące ze Sztabu Naczelnego Wodza oraz Ministerstwa Spraw Wojskowych. W tej grupie dokumentów znajdują się m. in. materiały dotyczące kampanii wrześniowej w 1939 r., akta dotyczące bitew o Tobruk, Monte Cassino, Anconę, Falaise, Arnhem i Bolonię, akta polskiej marynarki wojennej oraz Polskich Sił Powietrznych, w tym dokumenty Dywizjonu Myśliwskiego 303 i Dywizjonu Bombowego 305.
W dziale spuścizn po osobach prywatnych znajdują się materiały po gen. Władysławie Sikorskim, gen. Władysławie Andersie, Prezydencie RP Edwardzie Raczyńskim i wielu innych zasłużonych politykach i wojskowych.
Dokumentacja nieaktowa, do której należy archiwum fotograficzne, zbiór plakatów, afiszy i ulotek, zbiór kartograficzny, materiały audio-wizualne, zbiory ikonograficzne, filatelistyczne i numizmatyczne są przechowywane w Muzeum.
Uzupełnieniem zbiorów archiwalnych i muzealnych jest księgozbiór liczący ponad 20 tys. tomów, tematycznie ściśle związany ze zgromadzoną dokumentacją. Ponadto zawiera on także zbiór starodruków, w tym wydanych jeszcze w XVI w. Wśród unikalnych pozycji w księgozbiorze wymienić też można pierwsze wydanie sonetów Adama Mickiewicza z autografem autora.

Współpraca z NDAP:
Instytut będący placówką gromadzącą wiele bezcennych dla polskiej historii najnowszej dokumentów włączał się w ostatnich latach w kwerendy archiwalne do realizowanych w NDAP przedsięwzięć, m. in. przy poszukiwaniu dokumentacji dotyczącej współpracy polskiego i brytyjskiego wywiadu, czy też przygotowywaniu innych wydawnictw źródłowych.
Zasady bliższej współpracy archiwalnej między obu instytucjami ustalono podczas wizyty w Londynie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, dr. Sławomira Radonia we wrześniu 2007 r. W październiku 2009 r. został skierowany na 2-miesięczny pobyt w Instytucie archiwista, który opracował wytypowane w porozumieniu z władzami Instytutu zespoły archiwalne.


Plan dalszych prac:
Planowana jest kontynuacja opracowywania zbiorów na poziomie zespołu archiwalnego. Jej szczegółowy zakres zostanie ustalony w drodze dalszych kontaktów roboczych.


Studium Polski Podziemnej w Londynie
11, Leopold Road
London W5 3PB, U.K.
WIELKA BRYTANIA
Fax.: + 44 20 8992 6057
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Utworzenie i krótka historia:
Studium Polski Podziemnej powstało w 1947 r. z inicjatywy gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego w celu zabezpieczenia akt Rządu Polskiego i Sztabu Naczelnego Wodza, wytworzonych w okresie funkcjonowania polskiego państwa podziemnego w latach 1939-1945, a także dla gromadzenia powstałych w kolejnych latach dokumentów historycznych. Członkami i założycielami Studium było 14 żołnierzy AK i działaczy polskiego państwa podziemnego, którzy utworzyli pierwszą Radę SPP.
Wyjątkową rolę w kierowaniu pracami Studium odegrała Halina Czarnocka, prowadząca archiwum przez 37 lat do 1988 r. W 1948 r. na stałą siedzibę Studium został zakupiony budynek przy 11 Leopold Road. Fundusze na zakup uzyskano dzięki dotacji Rządu RP na Obczyźnie i pożyczce bankowej na okres 20 lat. W związku z trudnościami finansowymi w następnych latach SPP rozpoczęło rozmowy dotyczące połączenia z Instytutem Polskim im. gen. Sikorskiego. Po długich rokowaniach podpisano w dniu 28 marca 1988 r. umowę o połączeniu obu instytucji, jednak z zachowaniem autonomii przez SPP.

Charakterystyka zbiorów:
Zasób archiwum SPP pochodzi głównie z lat 1939-1947. Spuścizny po osobach prywatnych sięgają chronologicznie lat 90-tych XX w.
Archiwum SPP składa się z następujących działów tematycznych:
-    akta Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza
-    akta Wydziału Społecznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
-    akta Głównej Komisji Weryfikacyjnej Armii Krajowej
-    akta osobowe
-    kolekcje osobowe i rzeczowe (spuścizny)
-    relacje żołnierzy AK
-    opracowania

Zasadniczą część zbiorów archiwalnych SPP stanowią akta Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza, które obejmują korespondencję szyfrową, raporty, meldunki, sprawozdania okresowe Komendy Głównej AK, akta baz łączności, materiały dotyczące przerzutu powietrznego, łączności radiowej i kurierskiej, wywiadu, kontrwywiadu, działalności konspiracyjnej w obozach jenieckich, okupacji niemieckiej i sowieckiej, operacji „Burza”, powstania warszawskiego, sabotażu i dywersji, szkolenia skoczków, akta Delegatury i Krajowej Rady Ministrów.
Drugą zasadniczą część archiwum stanowią akta Wydziału Społecznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zawierające sprawozdania, rejestry, korespondencję depeszową.
Wśród spuścizn na uwagę zasługują akta po gen. T. Borze-Komorowskim, płk. dypl. F. Demelu , St. Dołędze-Modrzewskim, ppłk. Giedronowiczu, płk dypl. Iranku-Osmeckim, ppłk. inż. K. Kraczkiewiczu, Stanisławie Mackiewiczu, gen. T. Pełczyńskim. Wśród kolekcji tematycznych w oddzielne zbiory wyodrębniono akta dotyczące: Cichociemnych, Kobiet Żołnierzy AK (PWSK), Komisji Weryfikacyjnej Żołnierzy AK w Niemczech, Wolności i Niezawisłości. Obszerny jest też dział relacji uczestników konspiracji, obejmujący 820 pozycji. Akta te podzielono według okręgów terytorialnych, w ich ramach zaś zastosowano podział tematyczny.
Uzupełnieniem tych materiałów jest zbiór fotografii, liczący około 3 tys. odbitek. Pod względem tematyki są to fotografie dotyczące: okresu okupacji niemieckiej i życia codziennego w okupowanej Polsce, powstania warszawskiego, oddziałów partyzanckich, prześladowania Żydów w okresie II wojny światowej, Polaków w ZSRR, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, dowódców AK.  Zachował się też niewielki zbiór zdjęć lotniczych znad Polski, w tym Warszawy z okresu od kwietnia do 18 września 1944 r.
Istotnym źródłem do badań nad historią najnowszą mogą też być zgromadzone w SPP afisze, broszury konspiracyjne i ulotki, zbiór map i planów Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza, zbiór prasy konspiracyjnej oraz dokumentacja audiowizualna, w tym film z powstania warszawskiego oraz 70 kaset video dotyczących Armii Krajowej, okupacji niemieckiej w Polsce oraz prześladowania Żydów.
Księgozbiór zgromadzony w SPP, który obejmuje ogółem około 6 tys. pozycji. Stanowi on podręczną bibliotekę SPP o profilu ściśle związanym z polskim państwem podziemnym i jego zbrojnym ramieniem – Armią Krajową. Składają się na niego publikacje wydane na emigracji, jak też w Polsce. Do najcenniejszych wydawnictw należą wydane na emigracji podczas wojny przez Ministerstwo Informacji i Dokumentacji „The German New Order in Poland” (Londyn 1942).
SPP zgromadziło ponadto ponad 700 eksponatów muzealnych, w tym przedmioty pamiątkowe, medale. Zachowały się m. in. skrytki, meldunki, rozkazy, odznaki, pieczątki, opaski, grypsy, części mundurów, aparat radiowy. Zbiory SPP, podobnie jak archiwalia zgromadzone w Muzeum i Instytucie im. gen. Sikorskiego oraz Instytucie Józefa Piłsudskiego w Londynie budzą zainteresowanie przede wszystkim historyków najnowszych dziejów Polski i stanowią one bezcenne uzupełnienie materiałów archiwalnych przechowywanych w kraju.

Współpraca z NDAP:
Systematyczna współpraca archiwalna rozwija się od 2007 r. We wrześniu 2007 r. wizytę w SPP złożył Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, który zapoznał się szczegółowo z metodami pracy oraz potrzebami Studium w zakresie fachowej pomocy ze strony archiwistów krajowych.
W latach 2007-2008 NDAP delegowała do SPP 4 archiwistów oraz informatyka. W trakcie prowadzonych prac archiwalnych w wymienionym okresie opracowano obszerny zbiór fotografii SPP oraz zespół akt Światowego Koła Żołnierzy Armii Krajowej. Delegowani archiwiści uczestniczyli też w przygotowaniu wystaw archiwalnych (m. in. Kobiety w walce o niepodległość 1939-1945), prowadzeniu tematycznych kwerend archiwalnych oraz projekcie digitalizacji dokumentów Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza.  Pomocy w instalacji nowej kablowej sieci komputerowej udzielił oddelegowany przez NDAP informatyk, który przeprowadził też szkolenie pracowników SPP w zakresie zabezpieczania danych oraz zasad bezpieczeństwa sieci.
Na potrzeby SPP zakupiono w latach 2007-2008 2 tys. bezkwasowych teczek oraz koperty do zabezpieczenia fotografii i zbiorów prasy konspiracyjnej z okresu II wojny światowej.

Plan dalszych prac:

We wrześniu 2009 r. delegowano do prac archiwalnych kolejnego archiwistę, który zajął się opracowaniem  dalszych kolekcji. W następnych latach planowana jest kontynuacja opracowania zasobu na poziomie zespołu archiwalnego.

 

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl