-A
+A

Uncategorised

20. Biblioteka Polska w Paryżu, XIX - XX w. Societe Historique et Litteraire Polonaise, Bibliotheque Polonaise F-75004 Paris, 6, Quai d'Orleans Instytucja gromadząca przez 150 lat we Francji polskie dokumenty pamięci narodowej w okresie utraty niepodległości. Największy poza Polską księgozbiór polskich książek i czasopiśmiennictwa, a także kolekcja dzieł sztuki -grafiki, malarstwa, rzeźby i pamiątki. Biblioteka założona w 1839 r. w Paryżu przez polskich emigrantów we Francji po fiasku antyrosyjskiego powstania 1830-1831 r., które miało przynieść odzyskanie niepodległości. Zbiory miały zastępować kolekcje utracone w kraju i tworzyć warsztat pracy naukowej do badań dziejów Polski za granicą. Biblioteka gromadzła (i gromadzi, także po II wojnie światowej) spuścizny polityków, żołnierzy i artystów - dokumenty i pamiątki, które tym samym tworzyły namiastkę Biblioteki Narodowej. Wyróżniają się wśród nich pamiątki po poecie Adamie Mickiewiczu i kompozytorze Fryderyku Chopinie - wybitnych przedstawicielach Romantyzmu europejskiego, mieszkających w XIX w. w Paryżu. Biblioteka Polska w Paryżu jest jedną z kilku instytucji tworzonych przez Polaków w "zastępstwie", gdyż ich kształtowanie w kraju uniemożliwiał brak państwa. Istnienie "zastępczych" instytucji było sposobem zachowania tożsamości narodowej, językowej i kulturalnej. Biblioteka Polska w Paryżu jest więc przykładem w skali narodowej realizacji idei "pamięci świata". Zbiory obejmują ok.220.000 jednostek, w tym 150.000 książek (niektórych brak w Polsce), 30.000 druków ulotnych, 3.200 tytułów czasopism, 4000 map i atlasów i ok.30.000 dzieł sztuki. Biblioteka posiada również ponad 5.000 rękopisów (w ponad 200 zespołach). Kryteria: 2, 5, 7 i drugie z uzupełniających. Dokumenty: autentyczne i rzadkie.  

19. Akta polskiego państwa podziemnego z lat 1863-1864 Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, 00-263 Warszawa, ul.Długa 7 Świadectwa fenomenu organizacji i funkcjonowania państwa podziemnego, wyposażonego w atrybuty władzy i prawa, działającego w okresie walki o niepodległość. Kolekcja dokumentów (216 jednostek fizycznych) wytworzonych w okresie Powstania Styczniowego w 1863-64 prowadzonego przeciw zaborcy - Rosji. Kolekcja jest fragmentem zespołów zniszczonych znacznie w czasie wojny. Obejmuje m.in. akta Rządu Tymczasowego, naczelników miast i okręgów oraz policji, pełnomocników rządu i prowincjonalnych władz wojskowych, a także odezwy, pisma ulotne, wiersze i pieśni, materiały ikonograficzne i kartograficzne. Powstanie Styczniowe wywołało znaczny rezonans w Europie, szczególnie wśród narodów bałkańskich. Mimo iż nie osiągnęło celu, Państwo Podziemne uformowało tożsamość pokoleń, które kontynuowały prace przygotowujące funkcjonowanie przyszłego niepodległego państwa, co nastąpiło dopiero po 50 latach w 1918 r. Kryteria: 2, 3, 7. Dokumenty: autentyczne i rzadkie, w dobrym stanie.  

18. Zbiory Ossolineum - narodowej instytucji biblioteczno-muzealno-naukowej w okresie nieistnienia państwa polskiego w XIX - XX w. Zakład Narodowy im.Ossolińskich, 50-139 Wrocław, ul. Szewska 37 Ossolineum - instytucja powołana w 1817 r. we Lwowie przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego w okresie, gdy państwo polskie zostało wcielone do Rosji, Prus i Austrii, będącą narodowym muzeum, biblioteką i wydawnictwem gromadzącym dzieła sztuki i rękopisy utworów literackich i upowszechniającym je edytorsko. Zbiory obejmują kolekcję grafik i rysunków dzieł polskich i zagranicznych, monet, medali i pieczęci, o dużym znaczeniu historycznym i artystycznym, jednak największe znaczenie mają kolekcje pamiętników - unikatowy zbiór od XVII do XX w., oraz największy zbiór rękopisów - poetów i pisarzy od XVII w. do współczesności, w tym twórców okresu romantyzmu o europejskim formacie i polskich laureatów nagrody Nobla. Fenomenem Ossolineum jest jego powstawanie z inicjatyw i darów prywatnych oraz jego rola w okresie niewoli - narodowego skarbca pamięci o losach Polaków (pamiętniki) i najcenniejszych dzieł dorobku intelektualnego (rękopisy twórców). Kryteria: 2, 3, 4 i dwa uzupełniające. Zbiory: autentyczne i oryginalne , dobrze zachowane.

17. Dzieła Fryderyka Chopina (1810-1849) Towarzystwo im.Fryderyka Chopina w Warszawie, 00-368 Warszawa, ul. Okólnik 1 Biblioteka Narodowa w Warszawie, 02-973 Warszawa, Al. Niepodległości 213 Główna i największa część spuścizny po Fryderyku Chopinie, jednym z największych, najbardziej oryginalnych i nowatorskich kompozytorów świata. W swojej twórczości łączył on w niezwykle rzadko spotykany sposób elementy rodzime, polskie z uniwersalnymi, przemawiającymi do każdego człowieka. Świadczy o tym spektakularna popularność jego utworów w krajach poza Europą (Japonią, kraje Ameryki Płn. i Płd.). Jednorodny pierwotnie zbiór autografów znajduje się w dwóch instytucjach w Warszawie. Obejmuje on : 162 pozycje (128 poz.- TiFC, 34 - Biblioteka Narodowa) w tym - 73 autografów dzieł muzycznych, 64 listy, 3 autografy -dedykacje oraz dopiski ręczne na 3 tomach jego dzieł , pierwszych wydaniach, 20 poz. - varia . Kryteria: 2, 4, 6 i drugie uzupełniające. Dokumenty: autentyczne, unikatowe, dobrze zachowane.  

16. Akta Komisji Edukacji Narodowej - reforma oświaty z lat 1773-1787 w Rzeczpospolitej Biblioteka Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, 31-016 Kraków, ul. Sławkowska 17 Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie, 31-018 Kraków, ul. św. Marka 17 Akta dokumentujące wielką i pierwszą w Europie reformę nauczania zrywającą ze średniowiecznym systemem, realizowana nowatorsko w Polsce w drugiej połowie XVIII w. Zespół akt Komisji Edukacji Narodowej obejmuje 6 tomów (t.2 znajduje się w Bibliotece Czartoryskich). Są to zarówno dokumenty rękopiśmienne, jak i drukowane. Składają się nań projekty, memoriały, korespondencje, mapy, instrukcje, prace naukowe i podręczniki. Komisja powołana w 1773 r. została przez Sejm z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i była pierwszą w Europie instytucją władzy świeckiej o charakterze ministerstwa powołaną dla edukacji narodowej. Kryteria: 2, 7 i drugie z uzupełniających. Akta: autentyczne, unikatowe w dobrym stanie.

15. "Demokracja szlachecka" - dokumenty prawno - ustrojowe Rzeczpospolitej, XVI-XVIII w. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie,00-263Warszawa,ul.Długa 7 6 najważniejszych aktów prawnych normujących jedyny w Europie (od późnego średniowiecza) ustrój, zgodnie z którym mieszkańcy Rzeczpospolitej mogli uczestniczyć w sprawach politycznych państwa i który gwarantował wolność wyznaniową, ograniczał i określał zakres władzy królewskiej, tworzył podstawy i ramy dobrowolnej, trwającej 400 lat, unii dwóch niezależnych państw - Polski i Litwy System demokracji szlacheckiej miał być następnie unowocześniony w pierwszej w Europie konstytucji w 1791 r. (drugiej po Stanach Zjednoczonych), co spotkało się ze sprzeciwem monarchii ościennych i w konsekwencji utratę niepodleglości Polski (rozbiór państwa przez Austrię, Prusy i Rosję). Wspomniane prawa zawarte są w dokumentach z 1506 r. tzw. Statut Laskiego (zbiór obowiązujących praw i przywilejów), 1548 r.- diariuszu obrad sejmowych, 1569 r. - akcie tzw.Unii Lubelskiej, normującym trwający wówczas 2 stulecia związek obu państw, 1573 r. - tzw. Konfederacji Warszawskiej w sprawach religii (wyprzedzającej o 25 lat Edykt Nantejski), 1573 r. - tzw.pacta conventa, umowie między władcą i poddanymi, 1791 r. - tekście Konstytucji 3 Maja . Kryteria: 1, 2 do wszystkich, odnośnie Statutu Laskiego także 5 i 6 oraz drugie z uzupełniających. Dokumenty: autentyczne, rzadkie, w bardzo dobrym stanie.

14. Kodeks Behema, 1501-1506 r.(z dopisami do XVIII w.) - obraz życia codziennego miasta Biblioteka Jagiellońska w Krakowie, 30-059 Kraków, Al. Mickiewicza 22 Unikatowe źródło organizacji życia społecznego, podstaw prawnych i kultury materialnej miasta na początku XVI w. w Europie. Kodeks Baltazara Behema, kopiarz aktów prawnych i przywilejów dotyczących cechów rzemiosł reprezentowanych w Krakowie w początkach XVI w. Tekst spisany przez Behema, notariusza miasta Krakowa, ilustrowany 27 miniaturami (niezidentyfikowanego artysty) ukazujących rzemieślników przy pracy i sceny rodzajowe z życia mieszczan. Zarówno tekst jak i miniatury (rzadki przykład późnogotyckiego malarstwa o tematyce świeckiej) tworzą zaskakujący realizmem i bogactwem dokument funkcjonowania miasta na początku XVI w. Ze względu na rolę Krakowa, jednego z głównych ośrodków kultury Europy tego czasu oraz wieloetniczny (obok Polaków - Niemcy,Włosi, Żydzi, Ormianie) i wielokulturowy (wpływy zachodu i wschodu) charakter miasta kodeks przynosi unikatowe świadectwo tego miejsca i czasu.Tekst kodeksu po łacinie, niemiecku i polsku, na pergaminie, obejmuje 372 kart formatu 32,7x24,3 cm. Zawiera dopisy z lat 1511-1515, XVII w. i XIX w Kryteria: 2, 5, 6 i dwa uzupełniające. Kodeks: autentyczny, unikatowy w dobrym stanie.  

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl