-A
+A

Uncategorised

13. Opis i dokumentacja żup Bochni i Wieliczki XVI - XVII w. Biblioteka Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, 31-016 Kraków, ul. Sławkowska 17 Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, 00-263 Warszawa, ul. Długa 7 Żupy (kopalnie) soli w Bochni i Wieliczce, największe i najdłużej funkcjonujące na świecie, są zabytkami wyjątkowej rangi (kopalnia w Wieliczce od 1978 r. znajduje się na liście światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego). Unikatowy charakter ma również dokumentacja tych obiektów dawnej techniki i przemysłu, zachowana od XVI w., przedstawiająca ich obraz i funkcjonowanie szczególnie w okresie największego rozkwitu kopalń w XVI-XVII w. Są to: księga rekopiśmienna z 1518 r., najstarsza kopia (oryginał nie zachował się) opisująca wszechstronnie i szczegółowo rozwój przestrzenny kopalń, technikę wydobywczą, ceny, zbyt i organizację (opis funkcjonowania zakładu przemysłowego z tego czasu nie ma odpowiednika w Europie) [w Bibliotece PAN w Krakowie], rejestry rozchodów i przychodów (1509-1571), zbiór kopii praw, dekretów i przywilejów (1451-1736), inwentarz (1743) oraz plan Wieliczki i trzech poziomów kopalni aut. M.Germana i W.Hondiusa z 1638 - 1645 r. (miedzioryt kolorowany, zachowane 3 egz.) [w AGAD w Warszawie]. Kryteria: 2, 3 i 7 i drugie uzupełniające. Dokumenty: autentyczne, unikatowe i w dobrym stanie.

12. Akta i biblioteka braci czeskich, 1507-1828 r. Archiwum Państwowe w Poznaniu, 60-967 Poznań, ul. 23 Lutego 41/43 Biblioteka Raczyńskich, 60-967 Poznań, Pl. Wolności 19 Biblioteka Kórnicka Polskiej Akademii Nauk, 62-035 Kórnik, ul. Zamkowa 5 Unikatowe źródła naukowe do dziejów protestantyzmu w Europie. Szczególny przykład kontestacji religijnej u progu nowożytnych czasów i wyjątkowej tolerancji religijnej w Rzeczpospolitej XV-XVI w., gdzie "bracia czescy" znaleźli azyl i możliwość godnego życia na początku XVI w. Materiały obejmujące 2771 jednostek archiwalnych, stanowiące pierwotnie archiwum historyczne, tworzone od początku XVI w. w Lesznie przez wyznawców kościoła "braci czeskich". Główna część zbioru (2741 j.a.) znajduje się w Archiwum w Poznaniu, niektóre rękopisy przeszły do dwóch pozostałych instytucji. W aktach znajdują się 92 dokumenty przywiezione z Czech, korespondencja z lat 1557-1828, rękopisy, traktaty i opracowania informujące o działalności senioratu kościoła, akta gmin wyznaniowych, spuścizny wybitnych przedstawicieli z XVII-XVIII w., spisy akt i repertoria. Szczególnie istotna jest korespondencja w sprawach religijnych z wszystkimi ośrodkami protestantyzmu w Europie. Akta zawierają cenne informacje do historii i pozycji kościołów protestanckich w Polsce, prób ich zjednoczenia, aktywności politycznej oraz wartości intelektualnych i twórczych, jakie reprezentowały parafie protestanckie. Kryteria: 3, 4, 7 i dwa uzupełniające. Akta: autentyczne i unikatowe, w dobrym stanie.

11. Divan Muhibbiego,1529-1530 - utwory poetyckie sułtana Sulejmana I Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, 00 - 927 Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście 32 Wyjątkowej klasy artystycznej, unikatowy przykład kultury tureckiej. Divan (zbiór) utworów poetyckich (210) tureckiego sułtana Sulejmana I (1520-1566), zwanego w Europie Wspaniałym, a w Turcji Prawodawcą, wystepującego pod pseudonimem literackim Muhibbi (Miłujący). Rękopis w języku tureckim (staroosmańskim) skomponowany z dwóch różnych kopii. Tekst na papierze nakrapianym żółtym i srebrnym piaskiem; na skórzanej oprawie - rzadkie tłoczenia ozdobne. Kopie stambulskie późniejsze o 35 lat. Dzieło o wyjątkowej wartości artystycznej (kaligrafia, kompozycja, rzemiosło), gdyż przypuszczalnie był wykonany do użytku osobistego sułtana (wskazuje na to format i skala artystyczna dzieła). Kryteria: 4 i 6 i drugie uzupełniające. Zbiór: autentyczny i unikatowy,wymaga zabiegów konserwatorskich.

10. Traktat : Nicolaus Copernicus, "De Revolutionibus ... libri sex", ok. 1520 r. Biblioteka Jagiellońska w Krakowie, 30-059 Kraków, Al. Mickiewicza 22 Rękopis, przypuszczalnie podstawa druku traktatu astronomicznego Mikołaja Kopernika, w którym przedstawił teorie heliocentryczną (kołowe orbity planet i 48 epicykle). Dzieło przełomowe dla rozwoju nauki i rewolucyjne dla koncepcji filozoficznych, mające niezwykle istotny wpływ na dalszy rozwój cywilizacji i kultury człowieka. Jedno z kilku dokonań człowieka, które uformowały dzieje nowożytne. Traktat napisany po łacinie, na papierze, obj. 213 kart, formatu 28 x 19 cm. Kryteria: spełnia wszystkie kryteria (7) i dwa uzupełniające. Dzieło: autentyczne, unikatowe i w dobrym stanie.

9. Próbne druki Gutenberga, ok. 1458 r. Biblioteka Jagiellońska w Krakowie, 30-059 Kraków, Al. Mickiewicza 22 Przykład pierwocin drukarstwa światowego, najwcześniejsze teksty w Europie utrwalone drukiem. Pięć kart będących odbitkami próbnymi, wiązanymi z warsztatem Jana Gutenberga z tzw. drukami mogunckimi. Krakowskie odbitki próbne stanowią ważny element w badaniach nad chronologia wczesnych druków mogunckich. Karta I zawiera tzw.Kalendarz Astronomiczny na 1448 r. (w rzeczywistości tablicy astrologicznej) i jest odbitka próbna oryginału zaginionego w czasie II wojny światowej. Karta II jest odbitka próbna Biblii nie zrealizowanej w czystodruku. Karty III-V są odbitka nieznanego w czystodruku Donata. Oryginalne, unikatowe przykłady procesu wynalezienia druku Kryteria: 2, 3, 4 i dwa uzupełniające. Karty: autentyczne, unikatowe w dobrym stanie.

8. Tabliczki woskowe - średniowieczne dokumenty miejskie Torunia, XIV-XVI w. Archiwum Państwowe w Toruniu, 87-100 Toruń, Pl. Rapackiego 4 Unikatowy przykład kultury piśmienniczej w miastach średniowiecznych. Zbiór 15 poliptyków liczących 128 tabliczek woskowych z drugiej połowy XIV w. do połowy XVI w. Są to deseczki drewniane, wydrążone i wypełnione woskiem, spięte paskami skóry. Okładki mają często roślinny i zoomorficzny ornament romański. Na wosku pisano rozgrzanym rylcem. Teksty dotyczą opłat czynszowych w Toruniu, stanowią cenne źródło do badań gospodarki i kultury mieszczańskiej tego czasu. Tabliczki woskowe w średniowieczu używane do pisania na codzień, obecnie są zabytkiem niezwykle rzadko spotykanym w Europie, a toruński zbiór jest największy z zachowanych. Kryteria: 2, 3, 6 i drugie uzupełniające (rzadkość).  Tabliczki: autentyczne, unikatowe,część w złym stanie i wymagające stałej konserwacji. br /

7. Banderia Prutenorum Jana Długosza, 1448 r. - chorągwie średniowieczne Biblioteka Jagiellońska w Krakowie, 30-059 Kraków, Al. Mickiewicza 22 Przykład dzieła, mającego ogromne znaczenie dokumentacyjne dla europejskiej weksylologii i heraldyki późnego średniowiecza, wyróżniającego się walorami artystycznymi Podobizny 56 chorągwi zdobytych przez wojska polskie i litewskie w czasie wojen polsko-krzyżackich 1410-1431 - w bitwach pod Grunwaldem, Koronowem i Nakłem. Zestawione i opisane przez Jana Długosza - "ojca" historiografii w Polsce, iluminowane przez Stanisława Durinka, malarza krakowskiego. Katalog odtwarza istniejące niegdyś oryginalne chorągwie, bedące znaczeniowo, symbolicznie i artystycznie rezultatem kilkuwiekowej tradycji kultury rycerskiej Europy zachodniej. Jest przykładem dokumentacji współczesnej obiektom, które przedstawia. W rezultacie zachowuje utracone wartości stanowiące istotną część pamięci świata. Tekst po łacinie, na pergaminie - 48 kart, formatu 29,3x 18,6 cm. Iluminacje z 1448 r., tekst z 1448-1454 i później. Kryteria: 2, 3 , 4 i dwa uzupełniające.

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl