Polecamy strona główna

Uroczystość okazania oryginału aktu Unii Lubelskiej w 450. rocznicę zawarcia

DrukujDrukuj - wersja mobilna

Z okazji 450. rocznicy zawarcia Unii Lubelskiej w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Pałacu Raczyńskich w Warszawie 2 lipca br. odbyła się uroczystość okazania oryginału aktu

 


Oryginał aktu Unii Lubelskiej z zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych w gablocie ekspozycyjnej, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

Na wydarzeniu obecni byli przedstawiciele najwyższych władz państwowych, ambasadorzy Ukrainy, Republiki Litewskiej i Republiki Białoruś, przedstawiciele archiwów państwowych oraz współpracujących instytucji kultury. Otwarcia uroczystości dokonał Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk.


Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk otwiera uroczystość, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

- Jestem przekonany, że dzisiejsza uroczystość i wystawa oryginału aktu Unii Lubelskiej ukaże, jak istotne dla kształtowania się państw i narodów jest utrzymywanie pozytywnych relacji i rozwijanie dialogu, ale także jak ważne jest przechowywane w Archiwach Państwowych dziedzictwo dokumentacyjne będące tego świadectwem - mówił dr Pietrzyk. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych wskazał również na obchodzoną w tym roku 100. rocznicę utworzenia państwowej sieci archiwalnej i dodał, że z tej okazji archiwa państwowe pragną „jeszcze szerszej udostępniać gromadzone skarby historyczne, które przetrwały do naszych czasów”. Wyraził również przekonanie,  że „okazanie oryginału aktu z 1569 roku przyczyni się do jego popularyzacji oraz podkreśli wagę zachowania narodowego dziedzictwa historycznego dla następnych pokoleń”.

- Archiwa Państwowe już wielokrotnie podejmowały różne inicjatywy wokół tego unikalnego dokumentu. Wśród nich wymienić należy doprowadzenie do wyróżnienia aktu Unii Lubelskiej Znakiem Dziedzictwa Europejskiego przez Komisję Europejską oraz wpisanie go na Międzynarodową Listę Programu UNESCO Pamięć Świata przy współpracy z przedstawicielami władz Polski, Litwy, Białorusi, Łotwy i Ukrainy – dodał dr Pietrzyk.


Dyrektor Generalna Kancelarii Prezydenta RP Grażyna Ignaczak-Bandych odczytuje list Prezydenta RP Andrzeja Dudy, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

- Jest niezaprzeczalnym faktem, że dorobek i tradycja Unii Lubelskiej wywarły silny, pozytywny wpływ na kształtowanie się tożsamości środkowoeuropejskiej, na ugruntowanie zasad wolności, na umocnienie poczucia dumy z kroczenia własną, oryginalną drogą – napisał w liście do uczestników uroczystości Prezydent Andrzej Duda. Słowa Prezydenta odczytała Dyrektor Generalna Kancelarii Prezydenta RP Grażyna Ignaczak-Bandych. Prezydent podkreślił szczególne znaczenie aktu, wskazując, że „ideą założycielską stała się jedność w wielości. Uformowane w ten sposób wielonarodowe państwo miało status środkowoeuropejskiej potęgi opartej na zasadach wolności, parlamentaryzmu i demokracji”.

List do uczestników wydarzenia skierował również Marszałek Sejmu Marek Kuchciński. List odczytała Wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska.


Wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska odczytuje list Marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

- Unia polsko-litewska była jednym z najdonioślejszych wydarzeń w historii Europy Środkowo-Wschodniej, zmieniła bieg historii – napisał w liście Marszałek. - W losach prezentowanego dokumentu odbija się historia naszej Ojczyzny. Lata świetności Rzeczpospolitej Obojga Narodów i jej upadku, grabieżczej polityki zaborców oraz niszczycielskiej siły okupantów. Ten egzemplarz jest także świadectwem ogromnej troski wielu pokoleń archiwistów, bibliotekarzy, historyków i konserwatorów zabytków o zachowanie - dla nas i przyszłych pokoleń - historycznego dziedzictwa.

Marszałek Senatu Stanisław Karczewski w liście do uczestników uroczystości odczytanym przez doradcę Marszałka Romualda Łanczkowskiego wyraził przekonanie, że "istotą dziedzictwa Unii Lubelskiej jest wolność".


List Marszałka Senatu Stanisława Karczewskiego odczytuje doradca Marszałka Romuald Łanczkowski, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

- Rzeczpospolita była bowiem największą w ówczesnym świecie wspólnotą polityczną ludzi wolnych. […] Tworzył ją ponad etniczny, polityczny naród szlachecki łączący w sobie wszystkie jej etnosy i wszystkie wyznania - dodał Marszałek.

Również Prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki skierował do uczestników wydarzenia list, w którym wskazał, że „powstanie Unii Lubelskiej było kompromisem politycznym dalece wyprzedzającym swoją epokę” i „ewenementem na skalę europejską” a „porozumienie przez kilka dekad kształtowało historię i tożsamość większości kontynentu”.

- 450-lecia zjednoczenia dwóch narodów to szczególna okazja do popularyzacji tego historycznego dokumentu wśród Polaków […] jestem przekonany, że inaugurowana dzisiaj wystawa służyć będzie pogłębieniu refleksji odwiedzjących nad naszym wspólnych dziedzictwem – napisał premier.  List odczytał Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Paweł Szrot.


List Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego odczytał Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Paweł Szrot, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

- Akt był najpoważniejszą, najważniejszą być może ekspresją narodów Europy Środkowo-Wschodniej – mówiła podczas uroczystości dr hab. prof. IH PAN Magdalena Gawin, Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. - Kiedy popatrzymy na historię unii lubelskiej i Rzeczypospolitej Obojga Narodów to takie pojęcia jak wolność, republikanizm, równość, tolerancja religijna – one wszystkie wiążą się z tym ponad etnicznym i ponadnarodowym, politycznym państwem.  I te wartości są ważne do dnia dzisiejszego.


Dr hab. prof. IH PAN Magdalena Gawin, Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

- Ten dokument jest dowodem na to, że państwa Europy Środkowo-Wschodniej potrafiły utworzyć jedno z najciekawszych państw w historii Europy również po to, żeby chronić siebie – dodała Pani Minister.

W uroczystej inauguracji ekspozycji wzięli udział ambasadorzy Ukrainy, Republiki Litewskiej i Republiki Białoruś.

Ambasador Ukrainy Andrij Deszczycia podkreślał, że Unia Lubelska była wyjątkowo ważna dla również dla Ukraińców.

 - Cieszę się, że możemy obchodzić ten ważny jubileusz wspólnie, myśląc o pojednaniu, współpracy i o przyszłości - mówił dyplomata.

Ambasador Litwy Eduardas Borisovas wskazał szczególnie na pokojową drogę zawarcia Unii Lubelskiej i dalekowzroczność ówczesnych elit politycznych, co umożliwiło stworzenie wyjątkowego państwa na mapie ówczesnej Europy. Ambasador Białorusi Vladimir Chushev podkreślił stabilność i siłę powstałego na mocy aktu państwa i jego wpływu na rozkład geopolityczny Europy.


Od lewej: Ambasador Republiki Białoruś Vladimir Chushev, doradca Marszałka Senatu RP Romuald Łanczkowski, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk, Wicemarszałek Sejmu RP Małgorzata Gosiewska, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Paweł Szrot, Ambasador Republiki Litewskiej Eduardas Borisovas, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

Uroczystość uświetnił wykładem „Unia Lubelska – dzieło Jagiellonów, fundament Rzeczypospolitej”  prof. dr hab. Wojciech Fałkowski, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie. Historię przechowywanego w  Archiwum Głównym Akt Dawnych dokumentu przybliżył zebranym dyrektor archiwum dr Hubert Wajs.  Podczas wydarzenia fragment aktu odczytał Krzysztof Gosztyła. Uroczystość uświetnił wyjątkowy koncert muzyki dawnej w wykonaniu kwartetu wokalnego TEMPUS.


Wykład prof. dr hab. Wojciecha Fałkowskiego, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.


Dyrektor AGAD dr Hubert Wajs, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.


Krzysztof Gosztyła odczytuje fragment akty Unii Lubelskiej, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

W dniach 3-6 i 8-12 lipca akt wystawiony jest dla publiczności. Zapraszamy! Szczegóły w artykule.


Uroczystość okazania oryginału aktu Unii Lubelskiej, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.


Okazanie oryginału aktu Unii Lubelskiej w mediach

 

Polskie Radio Historia: https://www.facebook.com/watch/?v=2165531273569168

Polskie Radio: https://www.polskieradio.pl/5/1222/Artykul/2334564,W-Archiwum-Akt-Dawnych-odbyla-sie-uroczysta-prezentacja-oryginalu-aktu-Unii-Lubelskiej

https://www.polskieradio.pl/5/1222/Artykul/2334438,Obchody-450-rocznicy-Unii-Lubelskiej-Prezydent-to-nasze-zywe-swiadectwo

Halo Polonia, TVP Polonia, rozmowa z Zastępcą Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych Joanną Chojecką i Kierownikiem Centralnego Laboratorium Konserwacji Archiwaliów AGAD Anną Czajką  (od 22:48 do 32:35): https://halopolonia.tvp.pl/43046697/02072019-2210

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk w rozmowie z mediami, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

Telewizyjny Kurier Warszawski, TVP3 Warszawa (od 17:30 do 19:25): https://warszawa.tvp.pl/479119/telewizyjny-kurier-warszawski

Panorama, TVP 2 (od 17:09 do 17:29): https://panorama.tvp.pl/43046922/02072019-1800

TVP INFO: https://www.tvp.info/43314811/pergamin-z-78-pieczeciami-akt-unii-lubelskiej-w-warszawie

TV Trwam: http://www.radiomaryja.pl/informacje/w-warszawie-odslonieto-wystawe-oryginalnego-aktu-unii-lubelskiej-z-1569-roku/

Dzieje.pl: https://dzieje.pl/aktualnosci/akt-unii-lubelskiej-mozna-ogladac-w-AGAD