-A
+A

Czym są archiwa rodzinne i co je stanowi?

 

Czym są archiwa rodzinne i co je stanowi?


Kształtowaniu się archiwum rodzinnego towarzyszą czynności, na które składają się wszystkie etapy naszego życia i działalności od chwili narodzin, poprzez kontakty towarzyskie, rodzinne i zawodowe oraz zainteresowania. Już od najmłodszych lat naszego życia powstaje dokumentacja obejmująca dokumenty osobiste i szereg innych materiałów związanych z nami bezpośrednio. Wymienić tutaj można akty urodzenia, chrztu, akt małżeństwa, testamenty, diagnozy lekarskie, recepty, notatki, statuty orderów i odznaczeń, dyplomy ich przyznania, wspomnienia oraz pojawiające się na każdym etapie życia fotografie i korespondencję prywatną, zaproszenia, życzenia, listy okolicznościowe. Z okresu wielopoziomowej edukacji mogą pozostać zeszyty i inne pomoce edukacyjne, rękopisy i maszynopisy prac, świadectwa ukończenia szkół, indeksy, dyplomy. Nie sposób pominąć także dokumentacji dotyczącej naszego majątku, spraw finansowych i zawodowych, na przykład rachunki, zestawienia wydatków, oświadczenia, polisy ubezpieczeniowe, umowy o pracę.

Częścią archiwum prywatnego mogą być również różnorodne materiały zgromadzone w wyniku naszych zainteresowań lub przypadkowo otrzymane, m.in. listy, fotografie, mapy, stare druki.

Wszystkie materiały przez nas zgromadzone, są wzajemnie ze sobą powiązane i ukazują zależności wewnętrzne i zewnętrzne zachodzące podczas naszego życia i działalności.

Wartość zgromadzonych materiałów

Gromadzone przez nas materiały mają dla nas najczęściej wartość sentymentalną. Stanowią materialną, osobistą pamiątkę po tym, co przeminęło, po naszych krewnych, przodkach, których wciąż mamy w pamięci. Trzeba podkreślić, że informacji zawartych w archiwach rodzinnych, w szczególności w korespondencji, czy pamiętnikach, nie znajdziemy w dokumentacji urzędowej. Ponadto każde archiwum prywatne jest inne, niepowtarzalne, i właśnie ta różnorodność świadczy także o ich wartości, której nigdy nie utracą. Zdarza się jednak, że nawet tej wartości nie dostrzegamy, a większość dokumentów ma dla nas znaczenie wyłącznie praktyczne i - niekiedy pochopnie - niszczymy je po upływie określonego czasu lub po załatwieniu sprawy, np. gwarancje, rachunki za prąd, gaz, telefon czy Internet. Nie namawiamy jednak do zachowywania wszystkiego, ale zachęcamy, aby decyzje o zniszczeniu podejmować rozważnie. Część z tych materiałów być może za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat stanowić będzie doskonałe źródło dla poznania obyczajowości, problemów życia codziennego, spraw zawodowych i majątkowych, dziejów rodziny, albo regionu czy nawet kraju. Szczególną uwagę warto zwrócić chociażby na umowy kupna-sprzedaży, dokumenty skarbowe, wyciągi bankowe, polisy ubezpieczeniowe, prospekty, druki reklamowe, ulotki, plakaty, czy nawet zestawienia dochodów, wydatków bieżących i rachunki. Jeżeli nie potrafimy ocenić wartości materiałów, czy też nie mamy możliwości zapewnienia im właściwych warunków przechowywania, warto zwrócić się z zapytaniem do profesjonalistów. Archiwa państwowe w ramach
punktów konsultacyjnych "Archiwa Rodzinne" służą wsparciem dla osób zainteresowanych kwestiami związanymi z tworzeniem archiwów prywatnych, właściwym ich przechowywaniem, a także udostępnianiem.

Jak zadbać o domowe archiwum?

Zagrożeniem dla dokumentów papierowych może być wiele czynników, takich jak światło, wilgoć, owady i uszkodzenia fizyczne. Podjęcie prostych środków ostrożności pozwoli bezpiecznie przechowywać dokumenty rodzinne przez długie lata. Zadbać powinniśmy także o utrwalenie naszej spuścizny, która występuje tylko w postaci elektronicznej takiej jak: fotografie cyfrowe czy korespondencja e-mailowa.

Poradnik jak zabezpieczać dokumenty w warunkach domowych


Robert Górski
Departament Archiwistyki
Wydział Metodyki, Prac Naukowych i Informatyzacji
Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych

Newsletter NDAP