-A
+A

Programy międzynarodowe

Jednym z podstawowym obszarów współpracy są realizowane wspólnie z archiwami zagranicznymi duże projekty międzynarodowe. Niektóre z nich, obok waloru naukowego i edukacyjnego, mają też znaczący wpływ na kształtowanie świadomości historycznej społeczeństw innych krajów.


Znaczącym przedsięwzięciem tego typu jest realizowany od kilku lat program Odtworzenie pamięci Polski, polegający na  rejestracji i kopiowaniu archiwaliów z okresu staropolskiego na całym obszarze Rzeczypospolitej w granicach z roku 1772. Początkowo był prowadzony w ramach programu Rady Europy, obecnie jest kontynuowany we współpracy z Fundacją Lanckorońskich. Jego efektem jest opisanie w komputerowej bazie danych poloników rozsianych w wielu archiwach Europy, w tym w archiwach niemieckich, austriackich, ukraińskich, jak też wykonanie znacznej ilości kopii cyfrowych z dokumentów niezwykle ważnych dla polskich historyków, a przemieszczonych w wyniku tragicznych wydarzeń z naszej historii i zmian granic.  Jednym z elementów działalności w ramach programu jest publikacja w Polsce przewodników po zbiorach archiwów na b. terenach wschodnich II RP. W tej serii ukazał się tom pierwszy dotyczący zasobu Centralnego Historycznego Archiwum Państwowego we Lwowie, przechowującego bezcenne materiały do stosunków polsko-ukraińskich oraz dziejów dawnej Rzeczypospolitej.


Wieloletnim przedsięwzięciem jest też program Memory of the World (Pamięć świata), realizowany przez polskie archiwa z dużym powodzeniem. Dotychczas na światowa listę dziedzictwa kulturalnego UNESCO udało się wpisać z zasobów archiwów państwowych kilka bezcennych obiektów, takich jak: akt konfederacji warszawskiej z 1573 r., porozumienia gdańskie z sierpnia 1980 r. oraz w 2007 r. – Archiwum Komisji Edukacji Narodowej.
W 2007 r. zakończono realizację projektu: The Baltic Connections Project, w którym uczestniczyły archiwa narodowe Danii, Estonii, Finlandii, Niemiec, Litwy, Łotwy, Holandii, Polski, Rosji i Szwecji.  Przygotowano 982 opisy zbiorów i kolekcji archiwalnych, bibliotecznych i muzealnych, ze 127 instytucji w 10 państwach dotyczące regionu morza bałtyckiego.  Zostały one opublikowane w czterotomowym przewodniku w j. angielskim „Baltic Connections. Archival Guide to the Maritime Relations of the Countries around the Baltic Sea (including the Netherlands). 1450-1800” , a także w formie bazy danych dostępnej online na stronie internetowej  http://www.balticconnections.net/
W Polsce przedmiotem kwerend były materiały z AP Gdańsk, Szczecin, Toruń, Olsztyn, AGAD, Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie oraz kolekcje rękopisów i kolekcje kartograficzne bibliotek w Gdańsku, Szczecinie, Krakowie, Warszawie, Olsztynie, Toruniu i Elblągu.

Archiwa uczestniczyły w realizacji projektów europejskich o charakterze edukacyjnym. Pierwszym z nich był e-RMIONE (e-learning Resource Management service for InterOperability Networks in the European cultural heritage domain),  realizowany w ramach programu eTEN Komisji Europejskiej. Jest to program, który ma zweryfikować rynkową wartość usług e-learningowych dostarczanych w ramach platformy eRMIONE. Usługi dostarczane w ramach eRMIONE będą umożliwiały nauczycielom tworzenie kursów, ilustrowanie ich dostępnymi skanami oryginalnych dokumentów, studentom, naukę w multikulturowym środowisku i korzystanie z trudnodostępnych materiałów, a dostawcom treści (takim jak NDAP) popularyzację zasobu i dziedzictwa kulturowego w Europie.

Drugim przedsięwzięciem był pogram EURIDICE, którego celem było przygotowanie elektronicznych kopii tekstów i obrazów z możliwością wykorzystania ich w szkolnictwie wyższym do nauczania na odległość, jak i w profesjonalnych wydawnictwach, a także przez internautów. W ramach projektu przygotowane zostały także kursy do nauczania na odległość, w których wykorzystano materiały pozyskane w czasie trwania projektu, w tym także z archiwów państwowych.

W 2007 r. archiwa polskie we współpracy z niemieckim Archiwum Federalnym oraz innymi instytucjami zagranicznymi przystąpiły do realizowania projektu utworzenia portalu internetowego, w którym zgromadzone zostaną kompleksowe informacje dotyczące źródeł archiwalnych na temat pracy przymusowej i robotników przymusowych w III Rzeszy. Program ma charakter naukowo-edukacyjny, ale będzie też miał znaczenie społeczne, zwłaszcza dla żyjących nadal uczestników tych zdarzeń oraz ich rodzin.

Do wieloletnich i  sprawdzonych partnerów zagranicznych należy od dziesięciu lat  Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie (USHMM). Na podstawie umowy podpisanej w 1997 r. realizowane jest olbrzymie przedsięwzięcie mikrofilmowania akt z okresu okupacji niemieckiej, przechowywanych w polskich archiwach państwowych. Muzeum gromadzi materiały dotyczące zbrodni popełnionych w latach 1939-1945 przeciwko ludności żydowskiej, polskiej i innym ofiarom hitlerowskich prześladowań, a także materiały archiwalne, ukazujące genezę i powojenne następstwa tych zbrodni.
W latach 1998-2007 polskie archiwa państwowe wykonały dla potrzeb tej umowy prawie 2 mln klatek mikrofilmów. Aktualnie prace wykonywane są w Archiwum Państwowym w Łodzi i dotyczą  zespołu: „Akta miasta Łodzi. Zarząd Miejski w Łodzi. Wydział do Spraw Getta (Gettoverwaltung)”. Materiały archiwalne z Polski były też w bieżącym roku wypożyczane na ekspozycje organizowane przez Muzeum, a poświęcone losom ludności żydowskiej w okresie Holocaustu.

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl