-A
+A

Wydarzenia

 

Zebrania naukowe w archiwach państwowych w 2016 r.

czytaj więcej

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych zaprasza do udziału w konferencji „Od opracowania do retrokonwersji – współczesne wyzwania dla opisu archiwalnego”, która odbędzie się w dniach 6-7 grudnia 2018 r. w siedzibie NDAP w Warszawie. 

 

W rozumieniu polskiej metodyki opis archiwalny to część opracowania, w której archiwista wprowadza opisy materiałów archiwalnych do stosownych narzędzi (kiedyś kart inwentarzowych, dziś systemu informatycznego) albo sporządza opisy wybranych poziomów w zgodzie z wybranym standardem opisu archiwalnego. W tym drugim rozumieniu opis to trochę szerszy zakres czynności obejmujący inwentaryzację, opracowanie wstępu, opracowanie karty zespołu oraz ewentualne opracowanie innych pomocy. Opis archiwalny definiowany jest również jako ostateczny produkt opracowania, czyli wytworzone i gotowe do użycia pomoce archiwalne. Opis ma więc dwa znaczenia:

1. Czynność tworzenia opisu archiwalnego (stanowiąca część opracowania albo pojmowana jako synonim tegoż)

2. Zestaw metadanych opisujących obiekt (np.: dokument, jednostkę, zespół).

W obu przypadkach opis jest elementem opracowania archiwalnego albo jako jego część albo jako produkt finalny. Tak rozumiany opis archiwalny powstaje w efekcie, czasem długotrwałego i czasem mozolnego, procesu opracowania. Wydaje się jednak, że w ostatnich latach opis archiwalny uniezależnia się od procesu opracowania i traktowany bywa jako niezależny byt. Być może jest to wpływ zachodniej praktyki archiwalnej, w której z pewnym trudem udaje się znaleźć odpowiedniki dla polskiej definicji opracowania, a być może efekt prac prowadzonych w archiwach państwowych począwszy od uproszczonego opracowania a skończywszy na retrokonwersji pomocy papierowych.

Rozumiany tak czy inaczej opis archiwalny powinien być jednak nade wszystko postrzegany jako zestaw metadanych stanowiący klucz do zawartości samych archiwaliów. Jeśli opis archiwalny w sposób pełny i wyczerpujący realizuje zadanie przeprowadzenia użytkownika przez komplikacje strukturalno-organizacyjne podmiotu, który wytworzył dokumentację oraz przez gąszcz elementów informacyjnych wprost do poszukiwanej informacji wówczas należy uznać, że opis archiwalny spełnia swoje zadania.

Coraz więcej elementów opisu archiwalnego powstaje współcześnie u samego twórcy dokumentacji i coraz częściej pozostają one bez zmian na kolejnych etapach funkcjonowania dokumentacji już w archiwach. Wynika to zarówno z coraz lepszego funkcjonowania kancelarii, stosowanych w nich narzędzi teleinformatycznych, jak i masowości dokumentacji współczesnej, której nie sposób w realnym czasie wyposażyć w elementy opisu wytworzone wtórnie w archiwum. Sprawę komplikuje dodatkowo aspekt dostępności informacji o archiwaliach i rosnącego w związku z tym popytu na tego rodzaju dane. Użytkownik wymaga więc nie tylko informacji dostępnej, ale informacji oferującej dużą głębię i – co więcej –  informacji dostępnej szybko.

Palącą kwestią staje się namysł nad kształtowaniem działalności archiwów w zakresie opracowania, czy opisu archiwalnego. Namysł, który wiązać powinien zadania archiwów z ich otoczeniem jakim są: z jednej strony wytwórcy dokumentacji, a z drugiej użytkownicy zasobu archiwalnego.

Planowana konferencja skupiać się będzie na następujących kwestiach:

1. Struktura opisu archiwalnego – ewolucja standardów opisu, praktyczne zastosowanie standardów opisu, struktura opisu a struktura zasobu, standardy a technologie, narodowe czy międzynarodowe standardy, potrzeba narodowego standardu opisu.

2. Opis archiwalny a potrzeby użytkowników - oczekiwania użytkowników wobec informacji archiwalnej, rola użytkowników w tworzeniu informacji archiwalnej, crowdsourcing, reuse informacji archiwalnej.

3. Opracowanie dokumentacji elektronicznej - metody opracowania i opisu dokumentacji w postaci elektronicznej: akta spraw, strony www, spuścizny, dokumentacja zgromadzona poza systemami zarządzania dokumentacją.

4. Opracowanie zasobu archiwalnego - strategia opracowania w archiwach państwowych, opracowanie a masowość dokumentacji współczesnej, rola opracowania w tworzeniu opisów archiwalnych.

Do udziału w konferencji zapraszamy archiwistów, zarządców dokumentacji, historyków, użytkowników archiwów, jak również przedstawicieli innych dyscyplin naukowych, którzy mogą podzielić się refleksjami dotyczącymi interesujących ich zagadnień. Mamy nadzieję, że wystąpienia staną się pretekstem do wytyczenia nowych kierunków badawczych w zakresie opisu archiwalnego, a także przyczynią się do sformułowania propozycji metodycznych w tym zakresie.

 

Propozycje tematów wystąpień należy nadsyłać do dnia 28 września 2018 r.na załączonym formularzu zgłoszeniowym, wraz z załączonym abstraktem wystąpienia o objętości nieprzekraczającej 2000 znaków, na adres  Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

>>>Pobierz formularz zgłoszeniowy

Organizatorzy zastrzegają sobie prawo wyboru referatów. Czas przewidziany na wygłoszenie referatu to 25 minut. Planowana jest recenzowana publikacja pokonferencyjna. Udział w konferencji jest bezpłatny.

„Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy”

wystawa z okazji  5. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej

 
 
Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych zapraszają na wystawę „Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy” związaną z obchodami 5. rocznicy wstąpienia Polski do struktur Unii Europejskiej.W maju 2009 roku mija pięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Chcąc uczcić to ważne w historii naszego kraju wydarzenie Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych pragną zaprezentować tradycje polskiej myśli zjednoczeniowej w idei wspólnej Europy.
 
Na wystawie prezentowane są trzy dokumenty: Unia Lubelska (1 VII 1569 r.), Konstytucja dla Europy – Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego (30 IV 1831 r.) oraz Traktat Akcesyjny (16 IV 2003 r.). Obrazują one dążenia Polaków i ich realny wkład w budowę zjednoczonej Europy już od wieku XVI, aż po czasy współczesne. Są dowodem, że idea wspólnej Europy pojawiła się na długo przed powstaniem Wspólnot Europejskich, ONZ czy Parlamentu Europejskiego.
 
Uroczyste otwarcie odbyło się 29 kwietnia o godz. 12:00 w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych przy ul. Długiej 7 w Warszawie.
Gości, zgromadzonych w Sali Balowej AGAD, powitali: Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Sławomir Radoń oraz Dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych dr Hubert Wajs.
Wprowadzając w ideę prezentowanej wystawy, Naczelny Dyrektor podkreślił historyczny wkład Polaków w koncepcję budowania wspólnej, zjednoczonej Europy. Zaznaczył, że uczestnicy spotkania mają jedyną w swoim rodzaju, być może niepowtarzalną okazję oglądania niedostępnych na co dzień, niezwykle cennych dokumentów – Unii Lubelskiej, Konstytucji dla Europy oraz Traktatu Akcesyjnego, który Ministerstwo Spraw Zagranicznych po raz pierwszy udostępniło do prezentacji.
Uroczystość zaszczycili swą obecnością Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Tomasz Merta oraz Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - Andrzej Kremer. Wśród gości znaleźli się przedstawiciele Archiwów Państwowych oraz instytucji kultury.
 

 

 



Zdjęcia z otwarcia wystawy




















fot. Karol Zgliński (AGAD)
 

fot. Andrzej Makola



Unia Lubelska
Popisana w Lublinie 1 VII 1569 r. Unia była kompromisem pomiędzy interesami równorzędnych partnerów – Korony Polskiej oraz Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Rzeczpospolita miała odtąd jednego władcę wspólnie wybieranego przez oba narody i tylko raz koronowanego w Krakowie; wspólny sejm – walny – obradujący w Warszawie, gdzie posłowie litewscy w liczbie 48 zasiadali obok 114 posłów koronnych, i senat (113 senatorów polskich i 27 litewskich), wspólną obronę, politykę zagraniczną i monetę (lecz z odrębnymi stemplami – na Litwie herb Pogoń). Zabezpieczono odrębność Litwy przez zachowanie tytułów, dostojeństw i urzędów centralnych przy zagwarantowaniu równości Wielkiego Księstwa wobec Korony. Zadbano też o to, aby nie miały na Litwie zastosowania żadne koronne postanowienia, co do rewizji nadań królewskich.

Konstytucja dla Europy
Konstytucja Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego, powstała w 30 IV 1831 r., uznawana jest przez historyków za jeden z archetypów współczesnych organizacji, takich jak ONZ czy Parlament Europejski. Zawiera 77 paragrafów –  myśli pokojowego przymierza między wolnymi narodami. Podstawą praw, tak narodowych jak i europejskich miały być „prawa natury, czyli boskie”. Prawa narodowe miał stanowić sejm, prawa europejskie – kongres, złożony z przedstawicieli wszystkich narodów, wybranych przez sejmy narodowe. Przedmiotem opieki praw narodowych miało być „życie, wolność i własność każdego członka narodu”, praw europejskich – „byt, niepodległość i własność każdego narodu”. Projekt Konstytucji gwarantował każdej osobie wolność osobistą, wolność słowa i druku, całkowitą tolerancję religijną oraz zniesienie kary śmierci. Naczelnym zadaniem władz, według zamysłu autora, powinna być troska o właściwe wychowanie i wykształcenie obywateli, tak by mogli rozwijać swoje różnorodne uzdolnienia. Osiągnięcie tych celów zależy od właściwej obsady stanowisk rządowych i kierowniczych, dlatego też osoby sprawujące najwyższe stanowiska powinny odznaczać się nie tylko wybitnymi zasługami i znajomością praw, ale również zaletami umysłu i cnotą, a w swym postępowaniu kierować się zasadą „miłości w narodzie”.

Traktat Akcesyjny
Popisany 16 kwietnia 2003 r. w Atenach dokument, liczący blisko 5 tys. stron, określa  warunki przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Na jego mocy z dniem 1 maja 2004 r. dziesięć nowych państw, w tym również Polska, przystąpiło do struktur unijnych. W imieniu Rzeczpospolitej Polskiej Traktat podpisali: Prezes Rady Ministrów Leszek Miller, Minister Spraw Zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz oraz Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Danuta Hűbner.  Traktat zawiera m. in.: opis praw i obowiązków nowych członków Unii, zasady poszerzenia organów UE o przedstawicieli nowych państw i nowe zasady funkcjonowania tych organów, szczegółową charakterystykę ustaleń z toku negocjacji dotyczący życia społeczno-gospodarczego, wykaz aktów prawnych obejmujących nowe kraje członkowskie, deklaracje członków UE dotyczące Jednej Europy i Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, deklaracje Komisji Europejskich, opisy procedur decyzyjnych.


Fragment Wstępu do Katalogu wystawy
  (...)   Można by postawić pytanie co łączy te trzy wydarzenia? Dlaczego w 5. rocznicę akcesji Polski do Unii Europejskiej, poza traktatem akcesyjnym, eksponujemy dwa inne dokumenty?
Pozornie wydaje się, że te trzy dokumenty mówią o wydarzeniach niemających ze sobą nic wspólnego, które ponadto dzieli znaczna odległość w czasie. Jeżeli jednak bliżej zapoznamy się z przebiegiem wydarzeń, które doprowadziły do unii polsko-litewskiej i akcesji Polski do Unii Europejskiej, odnajdziemy wiele podobieństw. Jedno i drugie wydarzenie poprzedziły długie i trudne rokowania, nie w pełni wolne od dramatycznych momentów. I w XVI i w XXI wieku nie zabrakło przeciwników unii. W obu przypadkach wystąpiła konieczność dostosowania prawa, ale zagwarantowano też poszanowanie dla odrębności.
      Jest wreszcie jeden, szczególny element wspólny, który łączy to, co wydarzyło się w roku 1569, 1831 oraz 2004, i którego nie sposób przecenić. Zygmuntowi Augustowi, Wojciechowi Bogumiłowi Jastrzębowskiemu i tym, którzy zabiegali o włączenie Polski do Unii Europejskiej przyświecała ta sama myśl – troska o zabezpieczenie państwa przed zagrożeniem zewnętrznym. W czasach Jastrzębowskiego tego państwa nie było na mapach Europy, ale była nadzieja na jego odrodzenie i przekonanie, że nie można dopuścić do sytuacji, w której Polska ponownie będzie osamotniona wobec agresji sąsiadów. W 2004 roku u zwolenników akcesji do Unii żywa była pamięć beznadziejnej, samotnej walki w 1939 roku i pozostawienia Polski za „żelazną kurtyną” po zakończeniu II wojny światowej. (...)
 Sławomir Radoń
Naczelny Dyrektor
 Archiwów Państwowych


Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych
Początki instytucji sięgają 1919 r., ale jako Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych została powołana w 1951 r. w celu zarządzania  siecią archiwów. Od 1983 r. jest centralnym organem administracji rządowej. W ramach  kształtowania narodowego zasobu archiwalnego określa normy i zasady postępowania z  materiałami archiwalnymi, prowadzi ewidencje materiałów archiwalnych przechowywanych w archiwach państwowych oraz politykę rewindykacyjną. Współpracuje również z instytucjami zagranicznymi oraz ośrodkami polonijnymi.
ul. Rakowiecka 2D
02-517 Warszawa
telefon (22) 56-54-600
archiwalna.archiwa.gov.pl
 
 Archiwum Główne Akt Dawnych
Jest najstarszym publicznym archiwum polskim. Powołane zostało w 1808 r. pod nazwą: Archiwum Ogólne Krajowe, a jako Archiwum Główne Akt Dawnych funkcjonuje od 1918 r. Archiwum posiada dokumenty od XII w. do I w.ś.  Zasób obejmuje akta władz polskich i zaborczych, urzędów, instytucji naczelnych i centralnych oraz prowincjonalnych, a także archiwa rodzin i osób z terenów dawnej Rzeczypospolitej (Korony i Litwy), tzw. Prus Południowych i Nowowschodnich (zabór pruski), Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, a także części Galicji (zabór austriacki).
ul. Długa 7
00-263 Warszawa
telefon (22) 831-54-91
www.agad.archiwalna.archiwa.gov.pl

 

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” oraz Archiwum Państwowe m.st. Warszawy zapraszają na wystawę plenerową pt. "Przyjaciele Solidarności. Amerykańskie środowiska polonijne na rzecz opozycji demokratycznej w Polsce stanu wojennego". Na przykładzie ponad 150 dokumentów - fotografii, plakatów, deklaracji programowych, pism i korespondencji - wystawa ukazuje reakcję społeczeństwa amerykańskiego na wieść o ogłoszeniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego w Polsce, a także działania podejmowane przez amerykańskiej środowiska polonijne na rzecz przetrwania struktur ruchu społecznego Solidarność i idei demokracji w Polsce. Ekspozycję, przygotowaną w ramach obchodów 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego w Polsce, będzie można oglądać od 13 grudnia do końca 2011 roku przed Domem Polonii w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 64. Więcej o wystawie tutaj.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy i Narodowe Centrum Kultury zapraszają na wystawę zorganizowaną w 90. rocznicę bitwy warszawskiej pt. „I Warszawa nie zawiodła”. Wystawa będzie czynna od 12 do 25 sierpnia w Galerii Plenerowej Stołecznej Estrady w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu (róg ul. Traugutta). Ekspozycja, prezentując najważniejsze wydarzenia wojny z Rosją bolszewicką oraz wysiłek całego narodu w walce o niepodległość Polski w latach 1919-1920, skupia się na ukazaniu znaczenia Warszawy i jej mieszkańców w obronie kraju. Na wystawie zostaną także pokazane wybrane, dotąd niepublikowane dokumenty i fotografie uczestników bitwy warszawskiej przekazane Archiwum Państwowemu m.st. Warszawy przez mieszkańców Warszawy i Mazowsza. Więcej o wystawie: www.warszawa.ap.gov.pl/iwarszawaniezawiodla.html Archiwum Państwowe m.st. Warszawy przygotowało również ekspozycję on-line pamiątek przekazanych Archiwum przez mieszkańców Warszawy i Mazowsza w 90. rocznicę bitwy warszawskiej: http://www.warszawa.ap.gov.pl//bitwawarszawskadary.html

Część przekazanych dokumentów zostanie zaprezentowana na wystawie „I Warszawa nie zawiodła”.  

Od 12 maja można oglądać w warszawskim Archiwum Głównym Akt Dawnych wystawę "Grunwald - 600 lat chwały", przygotowaną z okazji sześćsetnej rocznicy tego wydarzenia. Ukazuje ona bezcenne skarby kultury narodowej, związane ze wzajemnymi relacjami między Polską a Zakonem Krzyżackim na przełomie XIV i XV wieku. Wystawa jest adresowana do wszystkich zainteresowanych tą problematyką, zwłaszcza do młodzieży gimnazjalnej i licealnej, studentów oraz nauczycieli. Wydarzenie zostało przygotowane przez Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD) w Warszawie i Stowarzyszenie Miłośników Dawnych Dokumentów "Archivum Patriae. Z materiałów, które są prezentowane na wystawie, na szczególną uwagę zasługują dokumenty układów zawieranych przez Polskę i Litwę z Zakonem w XIV i XV w. Stanowią one najobszerniejszy i najcenniejszy zespół średniowiecznych traktatów międzynarodowych, których w takiej liczbie nie posiada żadna instytucja polska poza AGAD. W trakcie wystawy (z wykorzystaniem zgromadzonych eksponatów) prowadzone będą również lekcje dla młodzieży na temat stosunków Polski, m.in. z Zakonem Krzyżackim, papiestwem oraz krajami unii kalmarskiej. W AGAD, oprócz wspomnianych dyplomów, można oglądać również dokumenty wystawione przez wielkich mistrzów krzyżackich, papieży, obcych monarchów, królów, książąt oraz zaciężnych rycerzy. Ważną część wystawy stanowią także reprodukcje dokumentów z innych archiwów polskich i zagranicznych, m.in. dokument cesarza Fryderyka II z 1226 r. ze zbiorów Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz w Berlinie - Dahlem, reprodukcje fotograficzne ze skanów chorągwi krzyżackich zdobytych pod Grunwaldem z dzieła Jana Długosza Banderia Prutenorum (ze zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej) oraz wybrane fragmenty "Reguły Zakonu" z poł. XIII w., kronik i roczników polskich z XV w. Wystawie towarzyszy rozbudowany katalog pt. "Grunwald - 600 lat chwały" oraz film o Grunwaldzie zrealizowany we współpracy z Naukową i Akademicką Siecią Komputerową (NASK). Wystawa czynna: od 12 do 29 maja 2010 r., w Sali Balowej Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawieul. Długa 7 (wstęp wolny). Godziny otwarcia: pon-pn (godz. od 10.00 do 18.00); w sobotę 15 maja podczas nocy muzeów do godz. 21.00, a w pozostałe soboty w godz. od 11.00 do 16.00. Podczas nocy muzeów od godz. 17.00 do 21.00 odbędą się pokazy walk rycerskich w wykonaniu Chorągwi Zaciężnej Trzy Miecze (http://trzymiecze.republika.pl/). Planowane jest również prezentowanie wystawy w wybranych polskich archiwach, muzeach, szkołach wyższych oraz liceach. Pokazywana będzie m. in.: w Archiwum Państwowym w Płocku (8 - 20 VI), na Zamku w Nidzicy (10 - 18 VII). Honorowy patronat nad wystawą objął Pan Piotr Żuchowski, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Przewodniczący Komitetu ds. przygotowania obchodów 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, a wystawę zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Patronat medialny: "Mówią Wieki", TVP Historia. Patronat internetowy: Polska.pl - NASK oraz "Wolna sobota". Komisarz wystawy: dr Janusz Grabowski tel.: 22 831 54 91 wew. 443, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl