-A
+A

O wystawach

26 maja (środa) o godz. 12.00 w Domu Polonii,   ul. Krakowskie Przedmieście 64 nastąpiło uroczyste otwarcie wystawy plenerowej:  „POLACY W GRUZJI” zorganizowanej z okazji 90. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Gruzją   Podczas oficjalnego otwarcia wystawy Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Sławomir Radoń podkreślił szczególny charakter ekspozycji wynikający z silnej, mającej długoletnią tradycję, więzi łączącej oba kraje. Nadmienił również, że w momencie  w którym odbywał się wernisaż, Dyrektor Archiwum Państwowego w Gdańsku Piotr Wierzbicki złożył kwiaty na grobie tragicznie zmarłego Prezesa Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" Macieja Płażyńskiego w Kościele Mariackim w Gdańsku. Dyrektor Generalna Archiwum Narodowego Gruzji Teona Iaszwili przybliżyła genezę współpracy z archiwami polskimi oraz zwróciła uwagę na wyjątkowy kontekst ekspozycji odnosząc się do ostatnich, dramatycznych wydarzeń mających miejsce w Polsce i Gruzji. Gospodarz otwarcia - członek Zarządu Krajowego Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" - senator Henryk Maciej Woźniak zarysował merytoryczny zakres wystawy opisując losy gruzińskiej Polonii oraz jej wpływ na rozwój Gruzji. Wskazał bardzo istotny wpływ polskich inżynierów i architektów na rozwój Gruzji na przełomie XIX i XX wieku. Uroczystość zakończyło wystąpienie dyrektora Archiwum Państwowego m. st. Warszawy Ryszarda Wojtkowskiego, który podziękował stronie gruzińskiej, Dyrekcji NDAP i Stowarzyszeniu "Wspolnota Polska" za pomoc i wkład w realizację wystawy. Ekspozycja została przygotowana przez Archiwum Państwowe m.st. Warszawy we współpracy z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych, Archiwum Narodowym Gruzji i Stowarzyszeniem "Wspólnota Polska". Wystawa będzie czynna do 28 czerwca w Warszawie przed Domem Polonii przy ul. Krakowskie Przedmieście 64  Senator Henryk Maciej Woźniak, Dyrektor Generalna Archiwum Narodowego Gruzji Teona Iaszwili, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Sławomir Radoń   Senator Henryk Maciej Woźniak, Dyrektor Generalna Archiwum Narodowego Gruzji Teona Iaszwili, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych  dr Sławomir Radoń             Senator Henryk Maciej Woźniak, Dyrektor Archiwum Państwowego m. st. Warszawy Ryszard Wojtkowski             Od lewej: Naczelnik Wydziału ds. Współpracy z Zagranicą Archiwum Narodowego Gruzji Natalia Gladczenko, Zastępca Dyrektor Generalnej Archiwum Narodowego Gruzji Noe Menteszaszwili, Zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych dr Barbara Berska, Dyrektor Generalna Archiwum Narodowego Gruzji Teona Iaszwili                       Fot. I. Kalina   Uroczyste złożenie kwiatów na grobie Marszałka Macieja Płażyńskiego   O WYSTAWIE   Państwowy Akademicki Teatr im. Szoty Rustaweliego, 1901 r., jednym z architektów był Aleksander Szymkiewicz Ekspozycja ukazuje dzieje gruzińskiej Polonii w XIX i na początku XX, jej wkład w rozwój gospodarczy i kulturalny Gruzji oraz działalność polonijnych ośrodków społeczno-kulturalnych. Według spisu powszechnego przeprowadzonego w Imperium Rosyjskim w 1897 r. w Gruzji mieszkało 8 820 Polaków. Byli wśród nich utalentowani artyści - malarze, muzycy, poeci i architekci - naukowcy i inżynierowie, a także nauczyciele, lekarze i rzemieślnicy. Mimo że do Gruzji trafiali nie zawsze z własnej woli, wielu odnalazło tu swój dom, aktywnie uczestniczyło w życiu gospodarczym, społecznym i kulturalnym tego kaukaskiego kraju, znajdując uznanie i miejsce na kartach jego historii. Prezentowane materiały archiwalne pochodzą z zasobu Archiwum Narodowego Gruzji, Gruzińskiego Narodowego Muzeum Sztuki oraz archiwów polskich: Archiwum Głównego Akt Dawnych, Archiwum Akt Nowych. Uzupełnieniem wystawy są współczesne fotografie, pochodzące z prywatnych zbiorów. Na wystawie przedstawiono także relacje między II Rzeczpospolitą a odrodzoną w 1918 roku Republiką Gruzińską. Polska jako jedna z pierwszych uznała niepodległość Gruzji. W marcu 1920 r. do Tbilisi przybyła Misja Specjalna RP z wiceministrem spraw zagranicznych Tytusem Filipowiczem na czele. Polski rząd nie uznał aneksji Gruzji dokonanej w 1921 r. przez Rosję Radziecką i utrzymywał kontakty z osiadłym w Paryżu gruzińskim rządem emigracyjnym. Kilkudziesięciu gruzińskich oficerów służyło także w polskim wojsku. Brali udział w wielu operacjach wojskowych m.in. kampanii wrześniowej i Powstaniu Warszawskim.   DZIEJE GRUZIŃSKIEJ POLONII „Polonia kaukaska jest jedną z najstarszych na świecie i ma niezwykłą tradycję - pisze we wstępie do katalogu wystawy dr hab. Maria Filina, prezes Związku Kulturalno-Oświatowego Polaków w Gruzji „Polonia” i profesor Państwowego Uniwersytetu w Tbilisi im. I. Dżawachiszwili – […] Masowy napływ Polaków na Kaukaz związany był z represjami politycznymi. W 1794 r. na Kaukaz zsyłano polskich żołnierzy usiłujących przedostać się do powstania kościuszkowskiego lub wziętych do niewoli. W pułkach carskich w Gruzji znaleźli się również polscy jeńcy z wojsk napoleońskich. Większość z nich wróciła do Polski po manifeście Aleksandra I, ale część pozostała, o czym świadczą zachowane dokumenty z tamtych lat. Szczególnie liczna fala napływu Polaków na Kaukaz spowodowana była carskimi represjami po upadku powstania listopadowego […] tysiące zesłańców politycznych znalazło się na Kaukazie również w okresie między powstaniami 1831 r. i 1863 r. Warunki życia Polaków na Kaukazie wyznaczała przede wszystkim wieloletnia wojna Rosji przeciwko Dagestanowi, Czeczenii, Północnemu Kaukazowi. […] Polacy niechętnie brali udział w wojnie przeciwko ludom broniącym wolności. […] Dla większości z nich służba wojskowa była dramatem. Bez względu na to, czy stanowili kategorię politycznych zesłańców czy wcieleni byli z poboru, podobnie odczuwali przymusowość swojej sytuacji. Polaków, którzy wybrali służbę na Kaukazie dla kariery, było niewielu […] Od lat 30. i 40. XIX w. do Gruzji przybywali również przedstawiciele innych zawodów: urzędnicy i nauczyciele, kupcy, a nawet akuszerki. Około połowy XIX w. w samym Tbilisi mieszkało 900 Polaków, ale można ich było spotkać również w innych miastach Gruzji: Kutaisi, Gori, Telari czy Batumi. Ostatnia fala Polaków przybyła na Kaukaz w poszukiwaniu zarobku – inżynierowie, muzycy, nauczyciele, malarze. Z czasem okazało się, że nie ma prawie żadnej dziedziny nauki i sztuki na Kaukazie, gdzie by Polacy nie pozostawili swoich śladów. Byli to fachowcy wysokiej klasy, którzy przyczynili się do rozwoju Gruzji. Zbiegło się to z okresem rozwoju kultury Gruzji, z powstaniem Opery Narodowej, założeniem Konserwatorium i Akademii Sztuk Pięknych. Wśród założycieli byli Polacy. Brali oni udział w spotkaniach literackich, koncertach i wystawach. Inżynierem naczelnym budowy najdłuższego tunelu na Kaukazie – Suramskiego – był Ferdynand Rydzewski. Założycielem znanego rezerwatu w Kachetii był biolog Ludwik Młokosiewicz. Jednym z pierwszych profesorów Konserwatorium w Tbilisi był profesor Lucjan Truskowski. Lista polskich nazwisk jest długa. Aleksander Szymkiewicz w latach 1885-1891 był architektem Tbilisi, członkiem rady miasta. […] Jest autorem kilku najpiękniejszych gmachów publicznych wybudowanych w tym okresie. Polskie malarstwo w Gruzji stanowi zaś nieodłączną część sztuki gruzińskiej. Najwybitniejsi wśród polskich artystów to: Gracjan Chmielewski, Feliks Chodorowicz, Stanisław Horno-Popławski, Henryk Hryniewski, Adam Międzybłocki, Jan Pajewski, Mikołaj Sklifasowski, Władysław Stachowski, Zygmunt Waliszewski, Roman Wilczyński, Ilja Zańkowski, bracia Cyrył i Ilja Zdaniewicz, Borys Romanowski i Michał Wadbolski”. Ekspozycja została przygotowana przez Archiwum Państwowe m.st. Warszawy we współpracy z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych, Archiwum Narodowym Gruzji i Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska”. Wystawę można oglądać do 28 czerwca br. przed Domem Polonii na ul. Krakowskie Przedmieście 64.    Jan (Iwan) Pajewski, Wieś w Swanetii  Cyryl (Kiryłł) Zdaniewicz, Martwa natura z dzbankiem do herbaty (1919) olej na płótnie  
ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl