O wystawach

"Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy"

DrukujDrukuj - wersja mobilna

„Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy”

wystawa z okazji  5. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej

 
Plakat  Katalog
 
Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych zapraszają na wystawę „Od Unii do Unii. Polskie wizje jednoczenia Europy” związaną z obchodami 5. rocznicy wstąpienia Polski do struktur Unii Europejskiej.W maju 2009 roku mija pięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Chcąc uczcić to ważne w historii naszego kraju wydarzenie Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Archiwum Główne Akt Dawnych pragną zaprezentować tradycje polskiej myśli zjednoczeniowej w idei wspólnej Europy.
 
Na wystawie prezentowane są trzy dokumenty: Unia Lubelska (1 VII 1569 r.), Konstytucja dla Europy – Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego (30 IV 1831 r.) oraz Traktat Akcesyjny (16 IV 2003 r.). Obrazują one dążenia Polaków i ich realny wkład w budowę zjednoczonej Europy już od wieku XVI, aż po czasy współczesne. Są dowodem, że idea wspólnej Europy pojawiła się na długo przed powstaniem Wspólnot Europejskich, ONZ czy Parlamentu Europejskiego.
 
Uroczyste otwarcie odbyło się 29 kwietnia o godz. 12:00 w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych przy ul. Długiej 7 w Warszawie.
Gości, zgromadzonych w Sali Balowej AGAD, powitali: Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Sławomir Radoń oraz Dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych dr Hubert Wajs.
Wprowadzając w ideę prezentowanej wystawy, Naczelny Dyrektor podkreślił historyczny wkład Polaków w koncepcję budowania wspólnej, zjednoczonej Europy. Zaznaczył, że uczestnicy spotkania mają jedyną w swoim rodzaju, być może niepowtarzalną okazję oglądania niedostępnych na co dzień, niezwykle cennych dokumentów – Unii Lubelskiej, Konstytucji dla Europy oraz Traktatu Akcesyjnego, który Ministerstwo Spraw Zagranicznych po raz pierwszy udostępniło do prezentacji.
Uroczystość zaszczycili swą obecnością Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Tomasz Merta oraz Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - Andrzej Kremer. Wśród gości znaleźli się przedstawiciele Archiwów Państwowych oraz instytucji kultury.
 

 

 



Zdjęcia z otwarcia wystawy




















fot. Karol Zgliński (AGAD)
 

fot. Andrzej Makola



Unia Lubelska
Popisana w Lublinie 1 VII 1569 r. Unia była kompromisem pomiędzy interesami równorzędnych partnerów – Korony Polskiej oraz Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Rzeczpospolita miała odtąd jednego władcę wspólnie wybieranego przez oba narody i tylko raz koronowanego w Krakowie; wspólny sejm – walny – obradujący w Warszawie, gdzie posłowie litewscy w liczbie 48 zasiadali obok 114 posłów koronnych, i senat (113 senatorów polskich i 27 litewskich), wspólną obronę, politykę zagraniczną i monetę (lecz z odrębnymi stemplami – na Litwie herb Pogoń). Zabezpieczono odrębność Litwy przez zachowanie tytułów, dostojeństw i urzędów centralnych przy zagwarantowaniu równości Wielkiego Księstwa wobec Korony. Zadbano też o to, aby nie miały na Litwie zastosowania żadne koronne postanowienia, co do rewizji nadań królewskich.

Konstytucja dla Europy
Konstytucja Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego, powstała w 30 IV 1831 r., uznawana jest przez historyków za jeden z archetypów współczesnych organizacji, takich jak ONZ czy Parlament Europejski. Zawiera 77 paragrafów –  myśli pokojowego przymierza między wolnymi narodami. Podstawą praw, tak narodowych jak i europejskich miały być „prawa natury, czyli boskie”. Prawa narodowe miał stanowić sejm, prawa europejskie – kongres, złożony z przedstawicieli wszystkich narodów, wybranych przez sejmy narodowe. Przedmiotem opieki praw narodowych miało być „życie, wolność i własność każdego członka narodu”, praw europejskich – „byt, niepodległość i własność każdego narodu”. Projekt Konstytucji gwarantował każdej osobie wolność osobistą, wolność słowa i druku, całkowitą tolerancję religijną oraz zniesienie kary śmierci. Naczelnym zadaniem władz, według zamysłu autora, powinna być troska o właściwe wychowanie i wykształcenie obywateli, tak by mogli rozwijać swoje różnorodne uzdolnienia. Osiągnięcie tych celów zależy od właściwej obsady stanowisk rządowych i kierowniczych, dlatego też osoby sprawujące najwyższe stanowiska powinny odznaczać się nie tylko wybitnymi zasługami i znajomością praw, ale również zaletami umysłu i cnotą, a w swym postępowaniu kierować się zasadą „miłości w narodzie”.

Traktat Akcesyjny
Popisany 16 kwietnia 2003 r. w Atenach dokument, liczący blisko 5 tys. stron, określa  warunki przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Na jego mocy z dniem 1 maja 2004 r. dziesięć nowych państw, w tym również Polska, przystąpiło do struktur unijnych. W imieniu Rzeczpospolitej Polskiej Traktat podpisali: Prezes Rady Ministrów Leszek Miller, Minister Spraw Zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz oraz Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Danuta Hűbner.  Traktat zawiera m. in.: opis praw i obowiązków nowych członków Unii, zasady poszerzenia organów UE o przedstawicieli nowych państw i nowe zasady funkcjonowania tych organów, szczegółową charakterystykę ustaleń z toku negocjacji dotyczący życia społeczno-gospodarczego, wykaz aktów prawnych obejmujących nowe kraje członkowskie, deklaracje członków UE dotyczące Jednej Europy i Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, deklaracje Komisji Europejskich, opisy procedur decyzyjnych.


Fragment Wstępu do Katalogu wystawy
  (...)   Można by postawić pytanie co łączy te trzy wydarzenia? Dlaczego w 5. rocznicę akcesji Polski do Unii Europejskiej, poza traktatem akcesyjnym, eksponujemy dwa inne dokumenty?
Pozornie wydaje się, że te trzy dokumenty mówią o wydarzeniach niemających ze sobą nic wspólnego, które ponadto dzieli znaczna odległość w czasie. Jeżeli jednak bliżej zapoznamy się z przebiegiem wydarzeń, które doprowadziły do unii polsko-litewskiej i akcesji Polski do Unii Europejskiej, odnajdziemy wiele podobieństw. Jedno i drugie wydarzenie poprzedziły długie i trudne rokowania, nie w pełni wolne od dramatycznych momentów. I w XVI i w XXI wieku nie zabrakło przeciwników unii. W obu przypadkach wystąpiła konieczność dostosowania prawa, ale zagwarantowano też poszanowanie dla odrębności.
      Jest wreszcie jeden, szczególny element wspólny, który łączy to, co wydarzyło się w roku 1569, 1831 oraz 2004, i którego nie sposób przecenić. Zygmuntowi Augustowi, Wojciechowi Bogumiłowi Jastrzębowskiemu i tym, którzy zabiegali o włączenie Polski do Unii Europejskiej przyświecała ta sama myśl – troska o zabezpieczenie państwa przed zagrożeniem zewnętrznym. W czasach Jastrzębowskiego tego państwa nie było na mapach Europy, ale była nadzieja na jego odrodzenie i przekonanie, że nie można dopuścić do sytuacji, w której Polska ponownie będzie osamotniona wobec agresji sąsiadów. W 2004 roku u zwolenników akcesji do Unii żywa była pamięć beznadziejnej, samotnej walki w 1939 roku i pozostawienia Polski za „żelazną kurtyną” po zakończeniu II wojny światowej. (...)
 Sławomir Radoń
Naczelny Dyrektor
 Archiwów Państwowych


Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych
Początki instytucji sięgają 1919 r., ale jako Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych została powołana w 1951 r. w celu zarządzania  siecią archiwów. Od 1983 r. jest centralnym organem administracji rządowej. W ramach  kształtowania narodowego zasobu archiwalnego określa normy i zasady postępowania z  materiałami archiwalnymi, prowadzi ewidencje materiałów archiwalnych przechowywanych w archiwach państwowych oraz politykę rewindykacyjną. Współpracuje również z instytucjami zagranicznymi oraz ośrodkami polonijnymi.
ul. Rakowiecka 2D
02-517 Warszawa
telefon (22) 56-54-600
archiwalna.archiwa.gov.pl
 
 Archiwum Główne Akt Dawnych
Jest najstarszym publicznym archiwum polskim. Powołane zostało w 1808 r. pod nazwą: Archiwum Ogólne Krajowe, a jako Archiwum Główne Akt Dawnych funkcjonuje od 1918 r. Archiwum posiada dokumenty od XII w. do I w.ś.  Zasób obejmuje akta władz polskich i zaborczych, urzędów, instytucji naczelnych i centralnych oraz prowincjonalnych, a także archiwa rodzin i osób z terenów dawnej Rzeczypospolitej (Korony i Litwy), tzw. Prus Południowych i Nowowschodnich (zabór pruski), Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, a także części Galicji (zabór austriacki).
ul. Długa 7
00-263 Warszawa
telefon (22) 831-54-91
www.agad.archiwalna.archiwa.gov.pl