-A
+A
  • Start

Przyjaciele Solidarności

 

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” oraz Archiwum Państwowe m.st. Warszawy zapraszają na wystawę plenerową pt. "Przyjaciele Solidarności. Amerykańskie środowiska polonijne na rzecz opozycji demokratycznej w Polsce stanu wojennego".

Na przykładzie ponad 150 dokumentów - fotografii, plakatów, deklaracji programowych, pism i korespondencji - wystawa ukazuje reakcję społeczeństwa amerykańskiego na wieść o ogłoszeniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego w Polsce, a także działania podejmowane przez amerykańskiej środowiska polonijne na rzecz przetrwania struktur ruchu społecznego Solidarność i idei demokracji w Polsce.

Ekspozycję, przygotowaną w ramach obchodów 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego w Polsce, można oglądać od 13 grudnia 2011 r. do 15 lutego 2012 r. przed Domem Polonii w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 64.

Obejrzyj wystawę tutaj.

 

Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce, którego celem było wstrzymanie przemian demokratycznych w Polsce, zelektryzowało opinię publiczną na całym świecie.

Tak jak powstanie ruchu społecznego Solidarność w 1980 r. wzbudziło reakcje sympatii i poparcia, tak aresztowanie tysięcy jego działaczy, delegalizacja niezależnego związku oraz brutalne tłumienie strajków protestacyjnych wzbudziło równie powszechne oburzenie. Żadna poprzednia próba siłowego zgaszenia „demokratycznej rewolucji” w innym krajWyróżnienie Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes – Złota Palma dla Andrzeja Wajdy.u bloku sowieckiego nie wywołała tak wielkiego i tak długotrwałego poruszenia w krajach wolnego świata.

W wielu miastach Europy Zachodniej, obu Ameryk doszło do masowych demonstracji, w których uczestniczyło po kilkadziesiąt tysięcy osób. Reakcje zachodnich społeczeństw, organizacji pozarządowych, związków zawodowych i mediów kontrastowały z początkowo ostrożnymi reakcjami większości zachodnich rządów. Szerokim strumieniem płynęły petycje domagające się od rządów wystąpienia do polskich władz komunistycznych z żądaniem przywrócenia praw obywatelskich, uwolnienia aresztowanych, wprowadzenia sankcji politycznych i ekonomicznych.

Od pierwszych dni stanu wojennego tworzyły się na świecie komitety pomocy Solidarności. Kilkadziesiąt z nich powstało w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Od końca II wojny światowej istniały tu organizacje polonijne działające na rzecz odzyskania suwerenności przez Polskę, zakładane przez emigrację powojenną. Największym rzecznikiem spraw dotyczących Polonii na arenie amerykańskiej był Kongres Polonii Amerykańskiej. Pod koniec lat siedemdziesiątych wraz z pojawieniem się w Polsce zorganizowanej opozycji, następnie w roku 1980 z narodzinami „Solidarności”, powstały w Ameryce organizacje wspierające proces demokratyzacji życia społecznego i politycznego w Polsce.

Po 13 grudnia komitety pomocy Solidarności tworzyły się wszędzie tam, gdzie istniały skupiska Polonii, od wschodniego do zachodniego wybrzeża, w większych i mniejszych miastach m.in.: w Nowym Jorku, New Britain, Bostonie, Detroit, Chicago, Seattle, Los Angeles, Miami, Waszyngtonie, Filadelfii. W pierwszej fazie tworzyli je Amerykanie polskiego pochodzenia oraz Polacy, których stan wojenny zastał za granicą, następnie uchodźcy polityczni z Polski.

Działalność środowisk polonijnych koncentrowała się na aktywizowaniu ruchu protestu, informowaniu amerykańskiej opinii publicznej o sytuacji w Polsce, pozyskiwaniu środków na przetrwanie struktur opozycji, niesieniu pomocy represjonowanym oraz uchodźcom z Polski. W tym celu organizacje prosolidarnościowe, w wielu przypadkach wspierane przez amerykańskie związki zawodowe i fundacje, podejmowały szereg różnorodnych inicjatyw, które okazały się nie tylko skutecznym orężem protestu przeciwko dalszym represjom w Polsce, ale także tworzyły platformę współpracy amerykańskiej społeczności na rzecz wsparcia polskiej opozycji demokratycznej. W dużej mierze to dzięki nim amerykańska opinia publiczna pozostała solidarna z ruchem demokratycznym w Polsce, wspierając go materialnie i moralnie przez całe lata osiemdziesiąte, uwieńczone historycznymi wyborami w 1989 r.

Na wystawie można zobaczyć m.in. fotografie z wielotysięcznych demonstracji organizowanych w obronie Solidarności w Chicago, Waszyngtonie, Seattle, Bostonie oraz w Nowym Jorku, które ukazują wielkoformatowe, czarno-białe zdjęcia autorstwa Zygmunta Malinowskiego oraz wykonane w kolorze fotografie Eugeniusza Starky. Pośród dokumentów przybliżających działalność informacyjną i wydawniczą komitetów pomocy Solidarności - pism, biuletynów, plakatów - prezentowane są prace takich artystów jak: Andrzej Dudziński, Jan Sawka i Wojciech Wołyński. Na wystawie można zobaczyć także znaczki, cegiełki, kalendarze i koszulki ze znakiem „Solidarności” dystrybuowane przez organizacje prosolidarnościowe. Dochód z ich sprzedaży przekazywano na działalność podziemnych struktur opozycji w Polsce, m.in. na zakup sprzętu poligraficznego. Na przykładzie fotografii, plakatów i programów koncertów charytatywnych, wystaw, konferecji, wykładów ekspozycja przypomina także o inicjatywach, których celem było przybliżenie amerykańskiej opinii publicznej polskiej kultury i historii, a także wywołanie dyskusji na temat sytuacji politycznej i ekonomicznej w Polsce oraz określenie form pomocy.

Prezentowane materiały pochodzą ze zbiorów Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, Polskiego Instytutu Naukowego w Nowym Jorku, Elihu Burritt Library przy Uniwersytecie Stanowym w New Britain oraz ze zbiorów prywatnych.

Ekspozycja została przygotowana przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy oraz Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” jako zadanie zrealizowane w ramach zlecania przez Kancelarię Senatu zadań w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą w 2011 r.


WSTĘP NA WYSTAWĘ JEST WOLNY. ZAPRASZAMY!

 

 

"FRIENDS OF SOLIDARITY MONTHLY MAGAZINE"

Audycja z udziałem Jakuba Karpińskiego i Ireny Lasoty, współzałożycieli Komitetu Pomocy „Solidarności” w Nowym Jorku, wyemitowana w telewizji Uniwersytetu Washington w Seattle 13 czerwca 1983 r.

Podczas cyklicznych, półgodzinnych audycji prowadzonych przez działaczy polonijnych z Seattle w telewizji Uniwersytetu Washington w latach 1981 – 1983 informowano i dyskutowano o sytuacji w Polsce z udziałem m.in. profesorów Uniwersytetu i działaczy opozycyjnych. Była to prawdopodobnie jedyna tego typu stała audycja telewizyjna na świecie w okresie stanu wojennego. Nagranie udostępnione dzięki uprzejmości Domu Polonii w Seattle.

 

 

 

AUDYCJE RADIA WOLNA EUROPA UDOSTĘPNIONE DZIĘKI UPRZEJMOŚCI INSTYTUTU HOOVERA:

1. „Panorama dnia” z 14 grudnia 1981 r. pod redakcją Janusza Marchwińskiego (AUDIO)

2. „Panorama dnia” z 14 grudnia 1981 r. (AUDIO)

3. „Panorama dnia” z 15 grudnia 1981 r. (AUDIO)

4. „Panorama dnia” z 16 grudnia 1981 r. (AUDIO)

5. „Telefon do kraju” - akcja Ruchu Społeczno-Politycznego POMOST i Radia Wolna Europa, 16 grudnia 1981 r. (AUDIO)

6. O akcji „Telefon do kraju” Ruchu Społeczno-Politycznego POMOST i Radia Wolna Europa. (AUDIO)

7. Korespondencja z 17 grudnia 1981 r. Teresy Michałowicz o manifestacji zorganizowanej przez Kongres Polonii Amerykańskiej w Chicago. (AUDIO)

8. Oświadczenia. amerykańskiego Departamentu Stanu i Białego Domu z 16 grudnia 1981 r. (AUDIO)

9. Audycja z 24 czerwca 1983 r. poświęcona działalności Międzynarodowego Komitetu Pomocy w Nowym Jorku na rzecz uchodźców politycznych - rozmowa Teresy Michałowicz z Barbarą Nagórską - Wierzbiańską, zajmującą się polskimi uchodźcami. (AUDIO)

 

GALERIA WYBRANYCH DOKUMENTÓW PREZENTOWANYCH NA WYSTAWIE "PRZYJACIELE SOLIDARNOŚCI. AMERYKAŃSKIE ŚRODOWISKA POLONIJNE NA RZECZ OPOZYCJI DEMOKRATYCZNEJ W POLSCE STANU WOJENNEGO".

 

 

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl