-A
+A

Aktualności

Z ogromnym smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci ojca Ryszarda Plezi – długoletniego pracownika Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych w Rzymie. Ojciec Ryszard Plezia SJ zmarł 24 czerwca 2020 roku w wieku 81 lat.

Msza św. pogrzebowa w Rzymie odbyła się w kaplicy Kurii Generalnej Jezuitów 27 czerwca 2020 r. o godz. 11.00. Ciało zostanie przewiezione do Polski, a główne uroczystości pogrzebowe odbędą się 2 lipca 2020 r. w Warszawie, w Sanktuarium św. Andrzeja Boboli przy ul. Rakowieckiej 61. Msza św. rozpocznie się o godz. 11.00 a po niej odbędzie się odprowadzenie ciała na Cmentarz Powązkowski.

O. Ryszard Plezia SJ urodził się w Kowlu, obecnie na terenie Ukrainy, dnia 24 lutego 1940 r. Rodzice, Kazimierz i Anna z d. Krupa, jak inne rodziny ze wschodnich terenów dawnej Rzeczypospolitej, doświadczyli prześladowań ze strony obu totalitaryzmów: niemieckiego i sowieckiego. Z powodu wojny i okupacji musieli opuścić rodzinne strony i nigdy tam już nie wrócili.

W wieku 17 lat  o. Plezia został przyjęty do jezuickiego nowicjatu w Kaliszu. Po złożeniu pierwszych ślubów zakonnych zdał maturę w Poznaniu w dniu 30 sierpnia 1959 r. Studia filozoficzne odbył w Krakowie (1962-1965), a teologiczne w Warszawie (1965-1969). Święcenia kapłańskie otrzymał 17 czerwca 1968 r. w Warszawie z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego. Odbył również studia specjalistyczne z teologii fundamentalnej na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. W 1974 roku został skierowany do Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych (PISK) w Rzymie, w którym pracował nieprzerwanie do 2020 r. Głównym obszarem działalności o. Ryszarda była troska o zabezpieczenie materialnych i administracyjnych potrzeb Instytutu oraz ekipy naukowej PISK.

Jego praca wpisywała się w szeroko pojętą działalność na rzecz zachowania i upowszechniania dziedzictwa narodowego i kultury polskiej. Oddawał się jej z ogromnym poświęceniem i zaangażowaniem.

Ojciec Ryszard Plezia był jednym z pierwszych jezuitów tworzących Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie i ściśle współpracował zarówno z ks. kard. Stefanem Wyszyńskim jak również z o. Eugeniuszem Reczkiem SJ (współzałożycielem PISK) i o. Hieronimem Fokcińskim SJ – pierwszym rektorem Instytutu.

Składamy najszczersze wyrazy współczucia rodzinie, bliskim i współpracownikom.

W czerwcu 2020 roku do zasobu Archiwum Państwowego w Koszalinie trafił niezwykły zbiór fotografii Pana Krzysztofa Sokołowa, cenionego koszalińskiego fotografa


Przekazanie darowizny, fot. Archiwum Państwowe w Koszalinie.

Na darowiznę składa się kilka tysięcy czarno-białych i kolorowych fotografii, przedstawiających Koszalin oraz miasta i wsie Pomorza Środkowego od połowy lat 70. XX w. po dzień dzisiejszy. Przez 45 lat swojej pracy zawodowej Pan Krzysztof Sokołów utrwalił na fotografiach wiele ważnych wydarzeń z życia społeczno-kulturalnego regionu koszalińskiego. To niezwykle cenne i unikatowe zbiory, które znacznie wzbogacą zasób Archiwum Państwowego w Koszalinie.


Darłowo lata 80-90, fot. Krzysztof Sokołów.


Koszalin lata 80-90, fot. Krzysztof Sokołów.


Koszalin lata 80-90, fot. Krzysztof Sokołów.


Koszalin lata 80-90, fot. Krzysztof Sokołów.


Gąski lata 90, fot. Krzysztof Sokołów.


Gąski lata 90, fot. Krzysztof Sokołów.


Mielno lata 90, fot. Krzysztof Sokołów.


Mielno lata 90, fot. Krzysztof Sokołów.

W dniach 1-24 lipca br. mieszkańcy Torunia i turyści będą mieli okazję podziwiać wyjątkową wystawę odratowanych obiektów archiwalnych

Ekspozycja powstała z okazji 30 – lecia pracy konserwatora Joanny Janowskiej w Archiwum Państwowym w Toruniu. Wystawa obrazuje samodzielne i zespołowe prace autorki, wykonane na przestrzeni ostatnich 30 lat i stanowi podsumowanie dorobku konserwatorskiego Joanny Janowskiej, przed jej przejściem na zasłużoną emeryturę.

Efekty przed i po konserwacji.
Dokument rękopiśmienny na pergaminie z pieczęciami kościoła NMP, sygn.1 z 15.09.1475 r.

Wśród uratowanych materiałów archiwalnych znajduje się m.in.: dokument rękopiśmienny na pergaminie z pieczęciami kościoła NMP z 1475 r., starodruk J. H. Zerneke „Der Thornischen Chronicke 1231-1711”, księga ławnicza Starego miasta Torunia z lat 1479-1515, starodruk Gottfried Arnoldt „Wahre Abbildung der Ersten Christen und Leben” z 1700 r., tabliczki woskowe z 1410 r. i z lat 1414-1417, księga „Manuskript Des dr. Schultz Stadtphysikus in Thorn 1619-1676”, księga ławnicza z lat 1639-1779, metrykalna księga Ewangelickiej Gminy Wyznaniowej z lat 1629-1840, czy mapa katastralna wsi Wieldządz z 1826 r.  

Konserwacja wyżej wymienionych obiektów niejednokrotnie stanowiła wyzwanie, ze względu na decyzje i rozwiązania konserwatorskie, jakie należało zastosować wobec mało wytrzymałej czy niewłaściwie rozwiązanej historycznej konstrukcji. Dla badaczy, archiwistów i historyków wartością priorytetową w tym typie zabytków jest tekst. Konserwatorzy, uwzględniając specyfikę archiwaliów, które są nośnikami informacji wieczyście przechowywanymi, muszą znaleźć kompromis, a czasem wybrać pomiędzy trwałymi rozwiązaniami, a autentycznością historycznych konstrukcji.

Wystawa: „ODRATOWANE. Z okazji 30 – lecia pracy konserwatora Joanny Janowskiej w Archiwum Państwowym w Toruniu”

Miejsce: Archiwum Państwowe w Toruniu, Plac Rapackiego 4, Toruń

Data: 1 - 24 lipca 2020

 

W ramach cyklu poświęconego występującym w przeszłości „czasom zarazy”, śledzimy zachowany w materiałach archiwalnych przebieg cholery panującej na ziemiach polskich w XIX w. Jak epidemia rozwijała się w Warszawie?

Epidemia cholery pojawiła się w Warszawie po raz pierwszy, podobnie jak na innych ziemiach polskich, w 1831 r. wraz z rosyjskimi żołnierzami oraz innymi przybyszami z odległych, wschodnich rubieży Imperium Rosyjskiego. Walcząc z szerzącą się chorobą, otwarto wówczas czasowo szpital przy ul. Bagatela. Podobne szpitale lub oddziały otwierano w kolejnych latach, gdy tylko epidemia cholery powracała do miasta.

Choroba z największą siłą uderzyła w 1852 r. W mieście liczącym wtedy ok. 200 tys. mieszkańców zarażonych było 11 tys., a zmarło 4,7 tys.  „Uprasza (się) doktorów o zawiadamianie o każdej osobie chorej na cholerę będącej w ich kuracji, z domieszczeniem imienia, nazwiska, rodzaju zatrudnienia, wieku i numeru zamieszkania” - nawoływał we wrześniu 1866 roku warszawski „Tygodnik Lekarski”. W tym samym roku ustanowiono Komitet Choleryczny m.st. Warszawy, do którego zadań należało: przeciwdziałanie epidemii, szerzenie informacji o zasadach profilaktyki, sprawowanie opieki nad dotkniętymi chorobą, organizacja nadzoru medycznego, piecza nad prawidłowym pochówkiem ofiar i pozostałymi przy życiu sierotami. Na warszawskiej Pradze zaadoptowano budynek wojskowego lazaretu dla zarażonych cholerą, który po rozbudowaniu został przekształcony w szpital miejski (Szpital Najświętszej Maryi Panny, obecnie Szpital Praski pw. Przemienienia Pańskiego).

Kolejna epidemia cholery, która nawiedziła Warszawę w 1872 r., doprowadziła do założenia cmentarza cholerycznego na obrzeżach miasta, po praskiej stronie Wisły. Ostatni pogrzeb na tym cmentarzu odbył się w 1883 r. W kolejnych latach miejsce to popadło w zapomnienie, a na początku XX w. na miejscu cmentarza przeprowadzono nasyp kolejowy. 24 lipca 1910 r., w miejscu dawnego cmentarza cholerycznego w Warszawie, odsłonięto symboliczną mogiłę. Na grobie widniała następująca inskrypcja: "Tu spoczywają szczątki 478 ofiar zarazy cholerycznej z lat 1872-73 zebrane pod tą wspólną mogiłą po zniesieniu cmentarza cholerycznego przy budowie węzła kolejowego w 1908 r." Grób posiadał formę schodkowego cokołu zwieńczonego krzyżem oraz stał na tle ceglanego muru zdobionego blendami w formie krzyża.


Grób na cmentarzu cholerycznym z inskrypcją, Archiwum Państwowe w Warszawie, zespół nr 72/1630/0 Zbiór fotografii Zdzisława Marcinkowskiego, sygn. X-1229.

Pod koniec XIX w. wraz z rozwojem urządzeń komunalnych oraz przyłączeniem większej części nieruchomości warszawskich do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej stopniowo podnosił się stan higieny miasta. Jednocześnie zmalała groźba epidemii oraz spadła śmiertelność mieszkańców. Pomimo podjętych działań, epidemia cholery nawiedziła Warszawę ponownie w latach 1892-1894. Chorzy trafiali do oddziałów zakaźnych znajdujących się w szpitalach: Dzieciątka Jezus, Praskim, Starozakonnym przy ul. Pokornej, św. Łazarza oraz Zapasowym (od 1900 r. Szpital Zakaźny Miejski św. Stanisława).


Pismo prezesa Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności do Gubernatora Warszawy, informujące o przyjęciu na oddział Szpitala Dzieciątka Jezus pacjentki z objawami cholerycznymi, Archiwum Państwowe w Warszawie, zespół 72/1133/0 Warszawska Gubernialna Rada Opieki Społecznej, sygn. 1671.

W zasobie Archiwum Państwowego w Warszawie zachowały się m.in. akta Warszawskiej Gubernialnej Rady Opieki Społecznej (Varšavskij Gubernskij Sovet Obščestvennago Prizrenîja) z materiałami będącymi cennym źródłem do badań nad statystyką osób zarażonych oraz stopniem umieralności. Dzięki nim można ustalić, jaka była liczba pensjonariuszy zarażonych cholerą w poszczególnych okresach epidemii, ile osób zmarło, a ilu ozdrowieńców opuściło szpitale. Dane statystyczne były uzupełniane o szczegółowe informacje dotyczące nowych zarażonych, wymieniano m.in. ich nazwiska oraz adresy, co niewątpliwie pomagało urzędnikom w zlokalizowaniu kolejnych ognisk zarażeń.


Raport o pacjentach zarażonych cholerą przebywających w szpitalach warszawskich za okres 21-22 lipca 1894 r., Archiwum Państwowe w Warszawie, zespół 72/1133/0 Warszawska Gubernialna Rada Opieki Społecznej, sygn. 1671.

Źródło: AP Warszawa

___

Cykl powstał w ramach akcji „Archiwum Pandemii A.D. 2020. Społeczna kolekcja dokumentów pandemii wywołanej koronawirusem (SARS-CoV-2)”, która ma na celu zachęcenie do przekazywania do archiwów państwowych relacji i materiałów z czasu pandemii COVID-19. Stworzona w ten sposób społeczna kolekcja dokumentów stanowić będzie bezcenne źródło historyczne dla kolejnych pokoleń.

Dołącz do akcji.

Weź udział w konkursie.

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl