-A
+A

Aktualności

W ramach kontynuacji pomocy dla instytucji polonijnych, emigracyjnych i wychodźczych w ubiegłym roku Agnieszka Wojciechowska z Archiwum Państwowego w Płocku kontynuowała porządkowanie zespołu „Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Szwajcarii 1942-2002” z zasobu Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii

Regał z uporządkowanymi aktami.
Uporządkowane materiały archiwalne Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Szwajcarii, fot. A. Wojciechowska.

Podczas czterech tygodni prac uporządkowano kolejne 1,5 mb. akt. Łącznie z wcześniej uporządkowanymi aktami stanowi to 60% zespołu. W oparciu o opracowane materiały Agnieszka Wojciechowska przygotowała referat zatytułowany „Geneza powstania i pierwsza dekada działalności Stowarzyszenia Kombatantów Polskich w Szwajcarii”, który wygłosiła na ubiegłorocznej konferencji pn. „Polskie wychodźstwo i jego przyczyny podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu”, zorganizowanej przez Światową Radę Badań nad Polonią oraz Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Ponadto nasza przedstawicielka przeprowadziła kwerendę archiwalną na potrzeby wystawy poświęconej Ignacemu Janowi Paderewskiemu. W jej wyniku zarejestrowano wiele interesujących materiałów, głównie programów koncertów, wycinków prasowych, czy też prac na temat Paderewskiego.

Wystawę „Król pianistów w świecie polityki. Ignacy Jan Paderewski w dokumentach archiwalnych” od listopada ubiegłego roku można oglądać w Bibliotece Publicznej m. st. Warszawy na ul. Koszykowej 26/28. Dziś w godz.13.00 – 15.00 zapraszamy na oficjalny finisaż ekspozycji. Szczegóły pod linkiem.

___

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych wraz z podległymi archiwami państwowymi, działając przy wsparciu finansowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, od blisko 20 lat otacza opieką polskie instytucje polonijne przechowujące materiały archiwalne stanowiące narodowy zasób archiwalny. Działaniami objętych jest ponad 20 najważniejszych instytucji polonijnych rozsianych po całym świecie. Główne formy pomocy to ewidencjonowanie, opracowanie i digitalizacja przechowywanych tam zbiorów archiwalnych, doradztwo fachowe, organizacja staży w archiwach państwowych w Polsce dla pracowników instytucji polonijnych, zakup opakowań archiwalnych i konserwacja zasobu oraz upowszechnianie informacji na temat zbiorów archiwalnych instytucji polonijnych.

 

Pełna konserwacja trzech XVII-wiecznych ksiąg rękopiśmiennych z zasobu Biblioteki i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie to kolejny efekt prac przeprowadzonych w ramach konkursu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych”

Zabezpieczeniu poddano Księgę Profesji, Regestr wydatków oraz Inwentarz. Dwa pierwsze obiekty pochodzą z klasztoru bonifratrów w Krakowie – najstarszego konwentu na ziemiach Rzeczpospolitej (Bonifratrzy posługują w Krakowie od 1609 roku), inwentarz zaś z nieistniejącego już dzisiaj klasztoru w Lublinie. Lubelski klasztor został skasowany w XIX wieku, a poddawany konserwacji inwentarz jest jedynym zachowanym źródłem dotyczącym jego wyposażenia. Księgi stanowią bezcenne i unikalne źródła historyczne, jednak ich stan zachowania uniemożliwiał przeprowadzanie badań.

Księga przed konserwacją widzoczne zniszczenia okładki.
Inwentarz rzeczy kościelnych Oycow Bonifratellow Conventu Lubelskiego z 1677 roku (sygn. A-206) przed konserwacją, fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Księga po konserwacji w pudle ochronnym.
Inwentarz rzeczy kościelnych Oycow Bonifratellow Conventu Lubelskiego z 1677 roku (sygn. A-206) po konserwacji, fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Konserwacja została przeprowadzona przez wykwalifikowanych konserwatorów dzieł sztuki, specjalizujących się w konserwacji papieru i skóry. Bardzo ciekawym obiektem okazała się Księga Profesji z lat 1615-1867, w której odnotowywano śluby wieczyste braci. Jest ona jedną z najstarszych ksiąg dokumentujących działalność bonifratrów na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej. Jej blok został zszyty z dokumentów uwierzytelnionych wieloma pieczęciami opłatkowymi o różnej masie i kształcie oraz pieczęciami lakowymi. Wcześniejsze zawilgocenie księgi i działanie mikroorganizmów wpłynęło na duże uszkodzenie papieru i mas pieczętnych. Prawie wszystkie pieczęcie opłatkowe odspoiły się i luzem leżały miedzy kartami. Podczas prac wzmocniono osypujące się masy oraz oczyszczono i uzupełniono braki w papierowych „opłatkach”. Poprzez dopasowywanie kształtem i barwą odcisku udało się umieścić wszystkie pieczęcie przy swoich dokumentach i odpowiednio zabezpieczyć. W ramach prac konserwatorskich dokładnie oczyszczono również karty i wyklejki rękopisu, wzmocniono papier, wykonano uzupełnienia ubytków i zabezpieczono skórzaną oprawę.

Księga przed konserwacją widzoczne zniszczenia na kartach.
Księga Profesji przed konserwacją (sygn. Lib.II.16), fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Księga po konserwacji z oczyszczonymi i podklejonymi kartami.
Księga Profesji po konserwacji (sygn. Lib.II.16), fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Ksiega przed konserwacją widoczne zniszczenia oprawy.
Księga Profesji przed konserwacją (sygn. Lib.II.16), fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Księga po konserwacji z nowymi klamrami.
Księga Profesji po konserwacji (sygn. Lib.II.16), fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Regestr wydatków z lat 1639–1645 to jedna z najstarszych ksiąg dokumentujących wydatki Bonifratrów w Krakowie. Znajdują się w nim szczegółowe zapisy dotyczące życia klasztoru – wydatki na żywność, ubrania, artykuły i usługi, lekarstwa dla pacjentów szpitala, wynagrodzenia dla służby, wypłacane jałmużny, oraz koszty związane z oprawą artystyczną najważniejszych świąt i uroczystości. Rękopis księgi uległ zniszczeniom mikrobiologicznym, które osłabiły strukturę papieru. Konstrukcja księgi wymagała ustabilizowania, a oprawa wzmocnienia i zabezpieczenia. Księga została zdemontowana, a każdy z elementów poddano oddzielnej konserwacji.

Fragment kart księgi przed konserwacją, widoczne zniszczenia brzegów kart i oprawy.
Regestr wydatków przes mnie Brata Jozefa Złotowskiego Przeora Krakowskiego na kapitule General[nej] obranego – z lat 1639-1645 (sygn. A-20) przed konserwacją, fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Fragment oczyszczonych i podklejonych kart księgi po konserwacji.
Regestr wydatków przes mnie Brata Jozefa Złotowskiego Przeora Krakowskiego na kapitule General[nej] obranego – z lat 1639-1645 (sygn. A-20) po konserwacji, fot. Biblioteka i Archiwum Konwentu Bonifratrów w Krakowie.

Wszystkie obiekty wróciły już do archiwum, gdzie mogą być udostępniane zainteresowanym osobom, a także prezentowane w czasie lekcji archiwalno-bibliotecznych, wystaw i prezentacji.

___

„Wspieranie działań archiwalnych” to konkurs dotacyjny organizowany przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego celem jest udzielenie wsparcia podmiotom wytwarzającym i gromadzącym materiały archiwalne wchodzące w skład ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego. Przyznawane środki pozwalają na realizację projektów z zakresu opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych. O przyznanie dotacji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych ubiegać się mogą m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz instytucje kościelne i religijne.

W ramach przeprowadzonych edycji konkursów w latach 2016-2019 dotację otrzymało blisko 100 beneficjentów. Łączna wysokość przekazanych środków wynosi obecnie prawie 4 mln zł.

 

W czwartek 16 stycznia 2020 r. w Archiwum Głównym Akt Dawnych odbędzie się promocja pierwszego tomu „Sumariusza Ksiąg Poselstw Metryki Koronnej”. Publikacja zawiera ponad 4 tysiące chronologicznie ułożonych streszczeń aktów i dokumentów królewskiej kancelarii koronnej z czasów ostatnich Jagiellonów

Okładka wydawnictwa

Księgi wpisów i dekretów polskiej kancelarii królewskiej, znane pod nazwą Metryki Koronnej (łac. Metrica Regni), są jednym z najważniejszych źródeł do dziejów Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej. Wytworzone przez kancelarię królewską materiały archiwalne mają tak dużą wartość poznawczą, że niezbędne było sporządzenie dla nich szczegółowej pomocy – sumariusza, czyli chronologicznego zestawienia streszczeń aktów i dokumentów.

Publikacja jest dziełem Ireny Sułkowskiej-Kurasiowej (1917-2006) i Janiny Wejchertowej (1911-2011) z Archiwum Głównego Akt Dawnych. W 2012 r. Małgorzata Badowska i Michał Kulecki rozpoczęli prace nad przygotowaniem sumariusza do druku i udostępnieniem go w Internecie. Regesty poddano sprawdzeniu i porównaniu z oryginalnymi wpisami, wprowadzono niezbędne poprawki i uzupełnienia. Układ sumariusza różni się od pierwotnego, dokumenty ułożono bowiem w porządku chronologicznym, jednolitym dla całości serii. Zaplanowaną publikację podzielono na dwie części. Pierwsza z nich zawiera materiały z czasów panowania Jagiellonów. W drugiej (przygotowywanej do druku) znajdą się materiały dotyczące epoki królów elekcyjnych. Sumariusz uzupełniają indeksy: osobowy i geograficzny z elementami indeksu rzeczowego.

Karta tytułowa Księgi Poselstw materiał archiwalny.
Karta tytułowa Księgi Poselstw z lat 1489, 1501-1504 (LL 1).

Księgi Poselstw zawierają wpisy wszelkich spraw dotyczących kontaktów dyplomatycznych Rzeczypospolitej z państwami europejskimi oraz z Turcją i Persją. Do czasów Unii Lubelskiej w księgach tych wnoszono też zapisy dotyczące kontaktów z Wielkim Księstwem Litewskim, w tym unii polsko-litewskich. Szczególne miejsce zajmują wpisy z czasów sejmu lubelskiego z 1569 r. Z tego powodu publikacja wpisuje się w cykl wydarzeń zorganizowanych w związku z obchodami 450. rocznicy zawarcia Unii Lubelskiej, której akt – przechowywany w AGAD – został wpisany na Światową Listę Programu UNESCO „Pamięć Świata”.

Traktat o monecie Mikołaja Kopernika materiał archiwalny
Traktat o monecie Mikołaja Kopernika z 1517 r. (LL 5, k.170v).

Sumariusz Ksiąg Poselstw należy do rzadko dziś publikowanych pomocy archiwalnych. Jest to kontynuacja serii wydawniczej zapoczątkowanej w 1905 r. przez prof. Teodora Wierzbowskiego, ówczesnego dyrektora Archiwum Głównego, zatytułowanej „Matricularum Regni Poloniae summaria”. Zawierała ona regesty podstawowej serii Metryki Koronnej – Ksiąg Wpisów polskiej kancelarii królewskiej.

Promocja „Sumariusza Ksiąg Poselstw Metryki Koronnej”
DATA: w czwartek 16 stycznia 2020 r. o godzinie 14:00
MIEJSCE: w Archiwum Głównym Akt Dawnych (Warszawa, Pałac Raczyńskich, ul. Długa 7).
Wstęp wolny.

Książkę przedstawi dr Michał Kulecki z AGAD. Promocji książki towarzyszyć będzie wystawa prezentująca księgi poselstw z zasobu Archiwum Głównego Akt Dawnych.

Publikacja została dofinansowana przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych oraz Stowarzyszenie Miłośników Dawnych Dokumentów „Archivum Patriae”.


 

 

 

Światowej sławy pianista i kompozytor, mąż stanu i polityk, jeden z ojców polskiej niepodległości – ostatnia okazja, by lepiej poznać te i inne oblicza Ignacego Jana Paderewskiego na wyjątkowej wystawie przygotowanej przez Archiwa Państwowe! W piątek, 17 stycznia br. zapraszamy na oficjalne zamknięcie ekspozycji

Wystawa Król pianistów w świecie polityki. Ignacy Jan Paderewski w dokumentach archiwalnych
Wystawa „Król pianistów w świecie polityki. Ignacy Jan Paderewski w dokumentach archiwalnych”, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

Finisaż wystawy stanowi ostatni etap międzynarodowych uroczystości poświęconych życiu i działalności Ignacego Jana Paderewskiego, zorganizowanych przez Archiwa Państwowe w listopadzie ubiegłego roku. Podczas wydarzenia o Ignacym Janie Paderewskim i jego związkach z Warszawą opowie prof. dr hab. Marian Drozdowski. Po wystawie uczestników finisażu oprowadzi kurator dr hab. Anna Krochmal (Archiwa Państwowe).

Na podzielonej na 7 działów tematycznych ekspozycji można podziwiać unikalne dokumenty tekstowe, fotografie, mapy, nagrania i filmy z niemal 20 instytucji w kraju i zagranicą. Szczególne znaczenie mają nieznane dotychczas w Polsce źródła pochodzące ze zbiorów instytucji polonijnych w Stanach Zjednoczonych, Szwajcarii, Francji oraz Wielkiej Brytanii.

Wystawa prezentuje zarówno wątki biograficzne wielkiego artysty, kompozytora i męża stanu, meandry jego artystycznej kariery w Europie i na świecie, działalność społeczno-polityczną, kształtującą się legendę oraz współczesne formy upamiętnienia tej postaci. Odrębny dział tematyczny omawia ogromną spuściznę dokumentacyjną pozostawioną po Paderewskim, obejmującą ponad 40 lat jego działalności, a zgromadzoną i przechowaną w czasie II wojny światowej w szwajcarskiej willi artysty w Riond Bosson. Dopiero w latach 50-tych XX w. materiały te przewieziono do Polski i zabezpieczono w kilku instytucjach pamięci.

Szczególne miejsce na wystawie poświęcono pozostającej w cieniu sławnego męża Helenie Paderewskiej. Dokumenty ukazują jej ogromne zaangażowanie w działalność społeczną, charytatywną i patriotyczną poprzez realizację wielu cennych projektów – m.in. założenie Polskiego Białego Krzyża, wsparcie dla ofiar wojny w Polsce, organizację pomocy medycznej i finansowej dla polskich szpitali i instytucji, ufundowanie szkoły podstawowej oraz Wyższej Szkoły Hodowli Drobiu dla Dziewcząt w podwarszawskim Julinie.

Wystawa Król pianistów w świecie polityki. Ignacy Jan Paderewski w dokumentach archiwalnych
Wystawa „Król pianistów w świecie polityki. Ignacy Jan Paderewski w dokumentach archiwalnych”, fot. Jacek Rajkowski/NDAP.

Finisaż wystawy odbędzie się 17 stycznia 2020 r.  w godz.13.00 – 15.00 w Bibliotece Publicznej m. st. Warszawy na ul. Koszykowej 26/28.

Zapraszamy również do udziału w towarzyszącym wystawie konkursie. Do wygrania limitowana edycja publikacji „Król pianistów w świecie polityki. Ignacy Jan Paderewski w dokumentach archiwalnych” autorstwa dr hab. Anny Krochmal oraz okolicznościowy kalendarz na rok 2020. Szczegóły pod linkiem i na profilu @archiwapanstwowe w serwisie Instagram.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Post udostępniony przez Archiwa Państwowe (@archiwapanstwowe)

 

___

Projekt realizowany w ramach obchodów 100. rocznicy utworzenia sieci archiwów państwowych objętych Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości oraz Patronatem Honorowym Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr. hab. Piotra Glińskiego.

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości.

Zapisując grupę szkolną na lekcje archiwalne w archiwach państwowych warto zapytać o dodatkowe atrakcje i zajęcia, jakie oferuje dane archiwum. W Archiwum Państwowym w Rzeszowie młodzi adepci archiwalnej wiedzy mogą zapoznać się m.in. ze sztuką renowacji dokumentów

Dzieci podczas kąpania dokumentu.
Warsztaty renowacji: kąpanie dokumentu, fot. AP Rzeszów.

Uczestnicy zajęć najpierw słuchają opowieści o profilaktyce archiwalnej ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn uszkodzenia oprawy, bloku książek oraz kart. Następnie w pracowni konserwacji kolejno zapoznają się i samodzielnie wykonują proces odkurzania, czyszczenia, kąpania, suszenia i podklejania. Celem warsztatów jest ukazanie złożoności procesu naprawy archiwaliów, a tym samym budzenie szacunku dla tych przedmiotów. Poprzez obserwację czasu renowacji, ilości zabiegów oraz różnorodności stosowanych materiałów i narzędzi uczestnicy mogą przekonać się jak bardzo złożony jest proces naprawy kart papieru, książek i dokumentów.

Dzieci podczas czyszczenia dokumentu.
Warsztaty renowacji: czyszczenie dokumentu, fot. AP Rzeszów.

Dzieic przy stalażach na których suszą sie dokumnety.
Warsztaty renowacji: suszenie dokumentu, fot. AP Rzeszów.

Warsztaty mają także na celu zainteresowanie młodzieży zawodem archiwisty i konserwatora. Zajęcia zawsze odbywają się pod nadzorem pracownika pracowni renowacji oraz nauczycieli i opiekunów grup.

Warsztaty cieszą się dużą popularnością wśród dzieci i młodzieży szkolnej oraz grup zorganizowanych w ramach półkolonii letnich i zimowych prowadzonych m.in. przez Rzeszowski Dom Kultury. Zainteresowane grupy prosimy o kontakt z Archiwum Państwowym w Rzeszowie.

Zobacz także >>> Lekcje archiwalne w archiwach państwowych.

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl