-A
+A

Aktualności

Wczoraj w siedzibie Biblioteki Polskiej w Paryżu odbyła się tamtejsza odsłona promocji publikacji pt. „Katalog Zbioru Kartograficznego Towarzystwa Historyczno-Literackiego Biblioteki Polskiej w Paryżu (t. I)”. W wydarzeniu wziął udział Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk

Książka stoi pionowo.
Katalog map dawnych Biblioteki Polskiej w Paryżu, fot. D. Pruszczyńska.

Dyrektor Pietrzyk w przemówieniu wprowadzającym podkreślił znaczenie wieloletnich działań Archiwów Państwowych na rzecz zachowania unikalnych źródeł polskiej historii zgromadzonych poza krajem.

Katalog jest owocem wieloletniej współpracy Towarzystwa Historyczno-Literackiego i Biblioteki Polskiej w Paryżu z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych oraz Archiwami Państwowymi w Polsce. Wpisuje się on w długofalowy plan pomocy świadczonej od ponad 20 lat przez Archiwa Państwowe wielu ośrodkom polskim w Europie i obu Amerykach. Autorem publikacji jest Zbigniew Dyrdoń, pracownik Archiwum Narodowego w Krakowie.

Kobieta i mężczyzna stoją przy stosiku książek. Mężczyzna podpisuje długopisem otwartą książkę.
Autor Zbigniew Dyrdoń podpisuje katalog podczas promocji w Paryżu, fot. Hanna Zaworonko.

Licząca blisko 600 stron publikacja obejmuje opis 828 map i planów oraz 14 atlasów z serii „Mapy dawne”, czyli map wytworzonych przed XVIII w. Zamyka ona okres ważnych prac archiwalnych w Bibliotece Paryskiej, najstarszej polskiej instytucji emigracyjnej, chroniącej unikalne dokumenty polskiego dziedzictwa kulturowego z całego świata.

Wśród uczestników wydarzenia znaleźli się głównie przedstawiciele środowisk francuskiej Polonii.

Wersja elektroniczna publikacji dostępna jest do darmowego pobrania:

Pobierz MOBI (318 MB)

W ubiegły piątek, 13 maja, zasób Archiwów Państwowych wzbogacił się o trzy dokumenty pergaminowe: dwa siedemnastowieczne i jeden osiemnastowieczny. Cenny nabytek do Archiwum Państwowego we Wrocławiu przekazała nieodpłatnie dr Małgorzata Kaganiec, emerytowany pracownik naukowy Muzeum Śląskiego w Katowicach

Małgorzata Kaganiec, Zdzisław Jedynak i Janusz Gołaszewski stoją dookoła stołu. Janusz Gołaszewski trzyma w dłoniach rozłożony dokument z pieczęcią. Pozostałe dwa dokumenty leżą złożone na stole. Obok nich pieczęcie.
Dr Małgorzata Kaganiec z Muzeum Śląskiego w Katowicach, dr Zdzisław Jedynak, emerytowany pracownik Archiwum Państwowego w Katowicach, dyrektor Archiwum Państwowego we Wrocławiu dr Janusz Gołaszewski, fot. Joanna Niwińska.

Przekazane pergaminy to:

  • dokument Urzędu Rentowego książąt wirtemberskich spisany 2 października 1694 r. w Bierutowie (Dolny Śląsk) z przywieszoną pieczęcią woskową książąt wirtemberskich;
  • dokument burmistrza i rady miejskiej Strzegomia z 21 marca 1670 r., także zaopatrzony w pieczęć woskową,
  • dokument Marii Teresy wystawiony 24 sierpnia 1741 r. w Wiedniu, potwierdzający testament sporządzony przez cesarza Karola VI w 1736 r. w Wiedniu, również z pieczęcią woskową.

Na podkreślenie zasługuje znakomity stan zachowania przekazanych dokumentów, jak również towarzyszących im pieczęci. Żaden z dokumentów nie posiada cech własnościowych. Prawdopodobnie do II wojny światowej były one przechowywane w archiwach miejskich. Dar stanowi cenne uzupełnienie zbioru dokumentów wrocławskiego Archiwum.

66,8 tys. kopii cyfrowych kart z kartoteki cmentarza żydowskiego w Łodzi można już przeglądać w serwisie Szukaj w Archiwach! Zdigitalizowana kartoteka została zaprezentowana dziś w siedzibie Archiwum Państwowego w Łodzi

6 osób
Prezentacja zdigitalizowanych kart. Od lewej: dyrektor Narodowego Archiwum Cyfrowego Piotr Zawilski, przewodniczący Gminy Żydowskiej w Łodzi Józef Weininger oraz wiceprzewodniczący Tomasz Rosłoński, dyrektor Archiwum Państwowego w Łodzi Bartosz Górecki, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego Aleksandra Waszak, założyciel Fundacji Dziedzictwa Kulturowego i p.o. dyrektora Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków Michał Laszczkowski, fot. Albert Jaworski.

Kartoteka należąca do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi trafiła jako depozyt do Archiwum Państwowego w 2021 roku. Cenne zbiory zostały ułożone alfabetycznie, zeskanowane i zabezpieczone. Wykonano 66,8 tys. kopii cyfrowych, które można zobaczyć w serwisie Archiwów Państwowych – Szukaj w Archiwach. Podczas prezentacji zdigitalizowanej kartoteki dyrektor Archiwum Państwowego w Łodzi Bartosz Górecki przekazał również jej kopie cyfrowe przewodniczącemu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi Józefowi Weiningerowi oraz wiceprzewodniczącemu Tomaszowi Rosłońskiemu.

Dyrektor Górecki podaje szare pudełko z cyfrowymi kopiami kartoteki Józefowi Weiningerowi.
Przekazanie kopii cyfrowych przez dyrektora APŁ Bartosza Góreckiego przewodniczącemu Gminy Żydowskiej w Łodzi Józefowi Weiningerowi oraz wiceprzewodniczącemu Tomaszowi Rosłońskiemu, fot. Albert Jaworski.

Ewidencja cmentarza żydowskiego w Łodzi stanowi cenne źródło historyczne i genealogiczne. Pierwsze wpisy sięgają końca XIX wieku. Liczne pochodzą z lat 40. XX wieku, czyli z okresu funkcjonowania Litzmannstadt Getto. Oprócz imienia, nazwiska i wieku zmarłych osób, odczytać można imię ojca a często również informację o ostatnim miejscu zamieszkania. Na kartach podawane są dokładne daty zgonów i miejsca pochówków.

Nad zabezpieczeniem zbioru ponad 65 tysięcy kart jednej z największych żydowskich nekropolii pracował zespół łódzkiego archiwum. Archiwiści nadali kartom ostateczny układ, dzieląc je na 83 jednostki archiwalne. Materiały te zostały przepakowane do pudeł bezkwasowych, które są przechowywane w magazynach archiwalnych Archiwum Państwowego w Łodzi.

Rozłożone kolorowe karty.Karty w szarym pudełku archiwalnym.
Karty cmentarza żydowskiego w Łodzi, fot. Albert Jaworski.

Prace zabezpieczające wykonano dzięki inicjatywie założyciela Fundacji Dziedzictwa Kulturowego Michała Laszczkowskiego i decyzji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych dr. Pawła Pietrzyka.

 

11 maja 2022 r. nastąpiło oficjalne przekazanie do zasobu Archiwów Państwowych spuścizny ważnej postaci powojennego Szczecina Krystyny Łyczywek. Reprezentująca rodzinę Ewa Łyczywek-Pałka przekazała kolekcję do zasobu Archiwum Państwowego w Szczecinie.

Na krzesłach za stołem siedzi kobieta i mężczyzna. Mężczyzna podpisuje dokument długopisem. Kobieta patrzy na dokument i uśmiecha się.
Ewa Łyczywek-Pałka przekazuje kolekcję do Archiwum Państwowego w Szczecinie, fot. Anna Cichy

Krystyna Łyczywek była romanistką, tłumaczką literatury francuskiej, społeczniczką, harcerką Szarych Szeregów, łączniczką Armii Krajowej, uczestniczką Powstania Warszawskiego, pionierką Szczecina i  mistrzynią fotografii. To postać wielowymiarowa, niezwykle aktywna artystycznie i społecznie. Z zamiłowania i pasji fotografka, która pozostawiła wspaniały dorobek aktowy, publicystyczny i artystyczny.

Część kolekcji Krystyny Łyczywek była sukcesywnie przekazywana do Archiwum Państwowego w Szczecinie przez nią samą. Obecnie kolekcja ta jest uzupełniana o kolejne dokumenty. Zbiór układa się w spuściznę obrazującą całokształt działalności, co podkreśla różnorodność zgromadzonych materiałów archiwalnych: fotografie, wycinki prasowe, zaproszenia, plakaty, dokumentacja wystaw, kroniki, odznaczenia, pamiątki, nagrody i inne archiwalia.

Kobieta trzyma w dłoniach trzy obrazki w widokiem miasta. Po jej prawej stornie stoi mężczyzna. Przygląda się temu, jak kobieta przegląda obrazki.
Przekazanie kolekcji do Archiwum Państwowego w Szczecinie. Na zdjęciu Ewa Łyczywek-Pałka i dyrektor Archiwum dr hab. Krzysztof Kowalczyk, fot. Anna Cichy.

Kobieta trzyma w dłoniach księgę z kartami wyklejonymi wycinkami z gazet.
Dokumenty z kolekcji przekazanej do Archiwum Państwowego w Szczecinie, fot. Anna Cichy.

W Archiwum Państwowym w Szczecinie zabezpieczono także spuściznę Romana Łyczywka, męża Krystyny Łyczywek, równie ważnej postaci powojennego Szczecina – harcerza, uczestnika Powstania Warszawskiego, żołnierza Armii Krajowej, prawnika, publicysty, pisarza, działacza samorządu adwokackiego, nauczyciela akademickiego.

 

 

 

„Jedna biblioteka - trzy historie. Biblioteka Archiwum Państwowego w Szczecinie. Studium przypadku” to monografia, która przeprowadzi czytelnika przez ponad 200 lat historii biblioteki Archiwum Państwowego w Szczecinie. Autorką publikacji jest dr Janina Kosman

Kobieta siedzi na krześle za stołem. Na stole przed kobietą leży 6 książek ułożonych jedna na drugą. Przed nimi na stole książka ustawiona okładką w stronę sali. Kobieta patrzy w bok i się uśmiecha.
Dr Janina Kosman autorka monografii  „Jedna biblioteka - trzy historie. Biblioteka Archiwum Państwowego w Szczecinie. Studium przypadku”, fot. Anna Cichy / Łukasz Szełemej.

Monografia jest efektem wieloletnich badań naukowych prowadzonych przez dr Janinę Kosman. Opisuje dzieje biblioteki Archiwum Państwowego w Szczecinie i jej dwóch koegzystujących ze sobą poprzedniczek – Staatsarchiv Stettin oraz Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza w Szczecinie. Opowieść o funkcjonowaniu tych trzech bibliotek jest interesującą podróżą wśród zbiorów archiwalnych i ludzi przepełnionych pasją - autentyczną historią o zbiorach oraz ich opiekunach. Zasób biblioteki, jak wiele innych zbiorów instytucji kultury na ziemiach pozyskanych po 1945 r., uległ częściowemu rozproszeniu. Jego ślady odnajdujemy w wielu innych księgozbiorach. Mimo to w bibliotece szczecińskiego Archiwum nadal znajdują się pozycje będące unikatami na skalę światową.

Książka stoi na stoliku.
Książka „Jedna biblioteka - trzy historie. Biblioteka Archiwum Państwowego w Szczecinie. Studium przypadku”, fot. Anna Cichy / Łukasz Szełemej.

11 maja 2022 br. odbyło się spotkanie promujące monografię. Gospodarzami wydarzenia byli: dyrektor Archiwum Państwowego w Szczecinie dr hab. Krzysztof Kowalczyk oraz prezes szczecińskiego oddziału Stowarzyszenia Archiwistów Polskich dr hab. Paweł Gut.

Wydawcą monografii jest Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i Archiwum Państwowe w Szczecinie.

Sala konferencyjna. Za trzema stołami połączonymi w podkowę siedzi na krzesłach 9 osób. Dwóch mężczyzn stoi. Za stołem konferencyjnym siedzi kobieta i stoi dwóch mężczyzn.
Spotkanie promujące monografię „Jedna biblioteka - trzy historie. Biblioteka Archiwum Państwowego w Szczecinie. Studium przypadku”. Za stołem konferencyjnym od lewej: Dr Janina Kosman, dyrektor Archiwum Państwowego w Szczecinie dr hab. Krzysztof Kowalczyk oraz prezes szczecińskiego oddziału Stowarzyszenia Archiwistów Polskich dr hab. Paweł Gut, fot. Anna Cichy / Łukasz Szełemej.

Zapraszamy do zapoznania się z fascynującą historią biblioteki Archiwum Państwowego w Szczecinie.

Pobierz publikację w PDF.

 

 

 

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl