-A
+A
  • Start /
  • Aktualności /
  • "Ubogim i cierpiącym ku pomocy". Wystawa poświęcona Matce Ewie w Archiwum Państwowym w Katowicach

Aktualności

W Archiwum Państwowym w Katowicach można oglądać wystawę poświęconą niezwykłej kobiecie - Ewie von Tiele-Winckler, zwanej Matką Ewą, która na przełomie XIX i XX wieku stworzyła jedno z największych dzieł miłosierdzia w Europie Środkowowschodniej.

 

Ewa von Tiele-Winckler w stroju diakonisy Domu Macierzystego w Bethel, koło Bielefeld;
zbiory Stiftung Diakonissenhaus Friedenshort w Freudenbergu.

Zaczynała skromnie od wydawania posiłków najbiedniejszym w pałacu swojego ojca. Z czasem jej charytatywna aktywność doprowadziła do powstania w Miechowicach (dzisiaj dzielnica Bytomia) żeńskiego diakonatu i zakładów opiekuńczych „Ostoja Spokoju”, gdzie niesiono pomoc ubogim, opiekowano się sierotami, bezdomnymi i opuszczonymi. Poza Miechowicami Ewa von Tiele-Winckler założyła ponad 40 Domów dla Bezdomnych, gdzie znalazło schronienie tysiące dzieci. Kształciła siostry i wysyłała je do pracy misyjnej w 18 krajach.

Niezwykła biografia

Ewa von Tiele-Winckler urodziła się w Miechowicach 31 października 1866 r. Była przedostatnim z dziewięciorga dzieci hrabiego Huberta von Tiele (protestanta) i jego żony Valeski von Winckler (katoliczki). Jak sama wspominała, to właśnie matka, którą straciła w wieku 13 lat, nauczyła ją wrażliwości. Jak pisała o niej: „Pozostała w naszej pamięci jako uosobienie wszelkiego dobra, delikatności, serdeczności i niezmąconego spokoju”.

Kilkuletnia Ewa, Berlin ok. 1875-78 r.;
zbiory Parafi Ewangelicko-Agusburskiej w Miechowicach

Ewę von Tiele-Winckler, z pewnością ze względu na własne przeżycia i przedwczesną stratę matki, poruszał los ubogich i cierpiących, szczególnie osieroconych i porzuconych dzieci. Za zgodą ojca otworzyła pierwszy ośrodek pomocy, zwany „Schroniskiem Ewy”, składający się ze szwalni dla ubogich dziewcząt i pokoju do zabiegów ambulatoryjnych. Wkrótce zaczęła tam działać stołówka, gdzie wydawano posiłki, które Ewa sama gotowała. Aby lepiej rozumieć potrzeby mieszkańców okolicznych wsi, nauczyła się polskiego, a raczej gwary śląskiej.

Gruntowne przygotowanie w zakresie działalności charytatywnej i wykształcenie pielęgniarskie zdobyła w 1887 r. w Bielefeld, w charytatywnych zakładach pastora Fryderyka von Bodelschwingha. Po powrocie do Michałowic w 1888 r. musiała zmierzyć się z epidemią dyfterytu i szkarlatyny, mając do pomocy tylko jedną, niewykwalifikowaną osobe, dziewczynę o imieniu Tekla, z którą zaprzyjaźniła się na całe życie. Obie kobiety pielęgnowały 230 chorych dzieci w Miechałowicach i Karbiu, same pochowały 72 z nich.

Ojciec poruszony ofiranością i determinacją córki, sprezentował jej pod choinkę plany architektoniczne pierwszego budynku przeznczonego pod dom opieki. Uroczyście poświęcono go w 1890 r. i nazwano „Friedenshort” („Ostoja Pokoju”). Dwa lata później powstały nowe obiekty – szpital dla nieuleczalnie chorych i inwalidów oraz dom dla małych dzieci „Jaskółcze Gniazdo.” Wkrótce tak oto powstało małe osiedle z własnym kościołem.

 

Na zdjęciu budynek "Ostoi Spokoju" oraz diakonisy.
Zbiory Stiftung Diakonissenhaus Friedenshort w Freudenbergu i T.Urbana

Przez Ślązaków nazywana była „Muterliczką” i „Aniołem Miłosierdzia”. Należy do najbardziej zasłużonych osób na Górnym Śląski w dziedzinie opieki socjalnej, a jej dokonania są pionierskie. Wszystko co posiadała oddała najuboższym, a sama żyła wręcz ascetycznie. Słabego zdrowia, o ofiarności przekraczającej jej fizyczne możliwości, niemal całe dorosłe życie spędzila w skromnej drewnianej chatce. Nad wejściem umieściła napis „Własność Jezusa Chrystusa”. Tam też umarła. Na jej grobie jedyną ozdobą jest kamienny krzyż z napisem „Służebnica Pańska 1866-1930”.

 

Matka Ewa z dziećmi przed swoim domkiem w Miechowicach.
Zbiory Stiftung Diakonissenhaus Friedenshort w Freudenbergu.

Wiele domów, które wybudowała rozpadło się na skutek szkód górniczych. W 1945 r. zamek, w którym spędziła dzieciństwo został spalony i popadł w ruinę. Diakonisy z Miechowic i innych ośrodków Matki Ewy znalazły nowe cele między innymi w Freudenbergu, Heiligengrabie i Berlinie, gdzie kontynuują jej dzieło.

Wystawę można oglądać w siedzibie Archiwum Państwowego w Katowicach od 21 kwietnia do 30 września 2017 roku.

Newsletter NDAP