-A
+A

Aktualności

W ramach konkursu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie działań archiwalnych” kontynuowano w ubiegłym roku prace nad archiwum jezuitów kłodzkich, realizując trzeci etap projektu „Od-Nova”

Projekt obejmuje prace ratunkowe, porządkowe, inwentaryzacyjne i konserwatorskie dotyczące częściowo skatalogowanego zbioru pojoannickiego (zawierającego również dokumenty po kłodzkich augustianach) w obrębie Archiwum Wielkiego Dekanatu Kłodzkiego. Wraz z upływem czasu część dokumentów doznała dotkliwych zniszczeń. 

Widok zniszczeń pieczęci (złamania, brakujące fragmenty).
Stan pieczęci przed rozpoczęciem prac, fot. Grzegorz Sadowski.

Zbiory zgromadzone w archiwum kościelnym parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodzku do niedawna pozostawały praktycznie nieznane i nie istniały w obiegu naukowym. W miarę postępów prac te bezcenne dokumenty stają się materiałem dostępnym do badań historycznych. Wśród nich znajdują się  m.in. dokumenty związane z historią kościoła i pobliskich terenów, dokumenty królewskie i cesarskie, bulle papieskie i odpusty. Przez wieki zbiór przechowywano w pięknej, barokowej szafie.

Widok wysuniętej szuflady ze zdobionej szafy, w środku pieczęć.
Archiwum dolne. Pieczęć przechowywana w barokowej szafie, fot. Grzegorz Sadowski.

Akcję ratowania zbiorów rozpoczęto w maju 2017 roku i polegała ona na przeprowadzeniu prac porządkowych. Drugi etap projektu rozpoczął się rok później i zaowocował m.in. konserwacją 33 średniowiecznych pergaminów. Więcej o etapie drugim w artykule „Inwentaryzacja i konserwacja bezcennych dokumentów z archiwum jezuitów w Kłodzku”. 

Trzeci etap projektu dotyczył głównie uporządkowania, oczyszczenia i zabezpieczenia w opakowaniach bezkwasowych kolejnych cennych dokumentów oraz oznakowania i przeniesienia zbiorów z zagrożonego pomieszczenia dotychczasowego archiwum do pomieszczenia wyremontowanego. Najcenniejsze, pochodzące z XIV wieku 34 dokumenty z pieczęciami poddane zostały konserwacji i wraz z powstałą w tym procesie dokumentacją umieszczono je w nowym archiwum.

Dokument z pieczęciami podczas konserwacji

Konserwacja pieczęci.
Proces konserwacji materiałów, fot. Henryka Szczepanowska.

Archiwalia zostały oczyszczone, zidentyfikowane i zabezpieczone przed działaniem szkodliwych czynników oraz przygotowane do ekspozycji. Prace konserwatorskie prowadzili podobnie jak w poprzednim etapie projektu dr hab. Weronika Liszewska i dr Jacek Tomaszewski z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Znalezione w czasie prac porządkowych muzykalia także opisano, zidentyfikowano i zapakowano w kartony bezkwasowe.

Rozłożony, bogato zdobiony pergamin podczas pomiarów.
Pergamin podczas prac pomiarowych, fot. Grzegorz Sadowski.

Szkic przedstawiający Zmartwychwstanie.
Rysunek odnaleziony na okładce dokumentu, fot. Grzegorz Sadowski.

Pieczęć z wizerunkiem i ciągnącym się wokół tekstem
Jedna z pieczęci przechowywanych w archiwum, fot. Grzegorz Sadowski.

Zarówno dokumenty po konserwacji, jak i wybrane  fotografie oraz dokumentacja pokonserwatorska zostanie okazana już w poniedziałek 9 marca 2020 roku o godzinie 13:30 na specjalnym pokazie w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej przy ul. Dziekaniej 1.

Wcześniej średniowieczne pergaminy opatrzone pieczęciami i jedwabnymi sznurami poddane konserwacji podczas projektu Od-Nova 2 można było oglądać m.in. w czerwcu 2019 roku podczas IV Kłodzkiej Nocy Kościołów. Koordynatorzy projektu Henryka Szczepanowska i Mieczysław Kowalcze opowiadali o prowadzonych pracach także w październiku ubiegłego roku na konferencji Archiwów Państwowych „Archiwa kościelne w niepodległej Polsce”.

Zespół czterech osób zjamujacyh się projektem.
Zespół prowadzący prace nad projektem „Od-Nova”, fot. Grzegorz Sadowski.

Widok regałów z pudłąmi archiwalnymi.
Archiwum górne po remoncie i przeniesieniu zbiorów, fot. Grzegorz Sadowski.

Prace badawcze nad archiwaliami odnalezionymi w trakcie realizacji zadania nadal trwają i niebawem zakończą się publikacją. Bezcenne dokumenty są dostępne dla wszystkich środowisk naukowych po uzgodnieniu terminu i spełnieniu warunków regulaminu.

___

„Wspieranie działań archiwalnych” to konkurs dotacyjny organizowany przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych od 2016 r. ze środków przekazywanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego celem jest udzielenie wsparcia podmiotom wytwarzającym i gromadzącym materiały archiwalne wchodzące w skład ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego. Przyznawane środki pozwalają na realizację projektów z zakresu opracowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów archiwalnych. O przyznanie dotacji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych ubiegać się mogą m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz instytucje kościelne i religijne.

W ramach przeprowadzonych edycji konkursów w latach 2016-2019 dotację otrzymało blisko 100 beneficjentów. Łączna wysokość przekazanych środków wynosi obecnie prawie 4 mln zł.

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl