-A
+A
  • Start /
  • Aktualności /
  • Archiwum Pandemii: Epidemie cholery w XIX-wiecznej Polsce – Płock.

Aktualności

„Tegoroczne zmiany, niestateczność powietrza, wpływając szkodliwie na rośliny i urodzaj, działają również szkodliwie na ciało ludzi i zwierząt, i sprawują różne choroby. Z przytoczonej przyczyny powstała choroba, zwana cholerą, która tu i owdzie w naszym kraju rozszerza swoje zgubne skutki”. W ramach cyklu poświęconego występującym w przeszłości „czasom zarazy”, śledźmy zachowany w materiałach archiwalnych, przebieg cholery panującej na ziemiach polskich w XIX w. Co działo się w Płocku? 

Epidemie cholery nękały Płock w XIX wieku kilkakrotnie. Pierwsze dwie, najgroźniejsze, miały miejsce w latach 1831 i 1837. Podczas powstania listopadowego wojska rosyjskie przyniosły ze sobą do miasta chorobę nieznaną dotychczas w Polsce.


„Do ogłoszenia ludowi z ambon po kościołach" – zalecenia Płockiego Rządu Gubernialnego wydane w celu przeciwdziałania szerzeniu się cholery morbus, 1837 r., Archiwum Państwowe w Płocku, zespół 50/1/0 - Akta miasta Płocka, sygn. 69.

W celu zahamowania rozprzestrzeniania się zarazy, umarłych na cholerę chowano początkowo na kępie położonej na środku Wisły, następnie na gruntach Grabówki (obecnej dzielnicy Płocka), ostatecznie głębiej niż zwykle na zwykłych cmentarzach. Pozostałością strasznej epidemii z roku 1831 jest dzisiejsza potoczna nazwa osiedla „Cholerka” w jednej z dzielnic Płocka (Wyszogrodzka).



Z folderu reklamowego noszy i wózków transportowych dla chorych przydatnych w czasie epidemii, 1892, Archiwum Państwowe w Płocku, zespół 50/1/0 - Akta miasta Płocka, sygn. 12614.

Trzecia z kolei wielka epidemia cholery, trwająca w Królestwie Polskim prawie półtora roku, pojawiła się w guberni płockiej w początkach sierpnia 1848 r. Jej przebieg był dość ostry, ale poza sporadycznymi przypadkami nie odnotowano zachorowań w roku 1849, w odróżnieniu do innych obszarów Kongresówki. Gubernia płocka posiadała najniższy w Królestwie Polskim wskaźnik wyzdrowień i najwyższy zgonów. Również w samym Płocku stwierdzono wysoką zachorowalność (47 %) i śmiertelność (3 %) wśród mieszkańców. Przyśpieszyło to zapewne otwarcie w roku 1848 cmentarza, potocznie zwanego cholerycznym, zlokalizowanego na zachodniej stronie wąwozu tzw. parowy za rogatką warszawską, w odległości blisko kilometra od ówczesnych granic miasta.

Kolejne fale epidemii cholery pojawiły się w Płocku jeszcze w latach: 1852, 1872, 1892. Wtedy już wiedziano o chorobie znacznie więcej. „O cholerze, sposobach jej unikania i leczenia” mieszkańcy miasta mogli dowiedzieć się z broszury informacyjnej stworzonej w 1892 roku przez miejskiego lekarza.


Broszura „O cholerze, sposobach jej unikania i leczenia”, 1892 rok, Archiwum Państwowe w Płocku, zespół 50/1/0 - Akta miasta Płocka, sygn. 12614.

Źródło: AP w Płocku.

___

Cykl powstał w ramach akcji „Archiwum Pandemii A.D. 2020. Społeczna kolekcja dokumentów pandemii wywołanej koronawirusem (SARS-CoV-2)”, która ma na celu zachęcenie do przekazywania do archiwów państwowych relacji i materiałów z czasu pandemii COVID-19. Stworzona w ten sposób społeczna kolekcja dokumentów stanowić będzie bezcenne źródło historyczne dla kolejnych pokoleń.

Dołącz do akcji.

Weź udział w konkursie.


 

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl