-A
+A

Aktualności

W roku 100. rocznicy jednej z 18. przełomowych bitew w historii świata - Bitwy Warszawskiej oraz zwycięstwa w wojnie polsko-bolszewickiej Archiwa Państwowe aktywnie włączają się w obchody upamiętniające te kluczowe w dziejach państwa polskiego wydarzenia 

Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 r. Polska musiała stawić czoła wyzwaniu, jakim była obrona suwerennego bytu i walka o granice. Największe zagrożenie przyszło ze wschodu. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 miała nie tylko rozstrzygnąć sprawę polskiej granicy wschodniej, ale i zdecydować o tym, czy rewolucja bolszewicka rozprzestrzeni się na Europę. Decydująca bitwa rozegrała się w dniach 12-15 sierpnia 1920 r. na przedpolu Warszawy. Po szeregu krwawych potyczek, 16 sierpnia atak znad Wieprza zmusił Armię Czerwoną do odwrotu. 12 października 1920 r. w Rydze delegacje obu krajów podpisały rozejm i podjęły rokowania pokojowe. Bitwa Warszawska została uznana przez Edgara Vincenta, stojącego na czele francusko-brytyjskiej misji przybyłej w lipcu 1920 roku do Warszawy, za jedną z 18. przełomowych bitew w historii świata.


Wojna polsko-radziecka. Ciężki karabin maszynowy Schwarzlose wz. 07/12 z obsadą na stanowisku ogniowym, 1920, NAC, Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji, sygn. 3/1/0/1/388.

- Archiwa Państwowe przechowują w swoich zasobach liczne świadectwa historyczne m.in. dokumenty, mapy, akty, zdjęcia, ulotki i plakaty propagandowe składające się na pełnowymiarowy obraz wojny polsko-bolszewickiej oraz Bitwy Warszawskiej – mówi Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk. - Z okazji 100. rocznicy tych wydarzeń chcemy udostępnić je szerokiej publiczności, w przeważającej części także w wersji online, tak by każdy zainteresowany mógł do nich sięgnąć w dogodnej chwili i w dowolnie wybranym przez siebie miejscu.

Archiwa Państwowe przygotowały ponad 20 atrakcyjnych inicjatyw wpisujących się w obchody Roku Bitwy Warszawskiej. To wyjątkowa okazja do lepszego poznania losów Polski poprzez obcowanie z autentycznymi źródłami historycznymi przedstawionymi w nowoczesnej formie.

- Wraz z Archiwum Akt Nowych przygotowaliśmy portal 1920.gov.pl będący multimedialnym kompendium wiedzy o wydarzeniach roku 1920, a już pod koniec lipca zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy pt. „Bitwa warszawska gwarantem pokoju w Europie”, współorganizowanej z Muzeum Łazienki Królewskie. – zachęca Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych dr Paweł Pietrzyk. - Mieszkańców Warszawy i turystów może również zainteresować projekt "1920/2020. Archiwum ożywione", w ramach którego na bulwarach nad Wisłą pojawią się murale inspirowane fotografiami archiwalnymi z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego. Przez całe wakacje trwa też współorganizowany z Polskim Radiem oraz Polską Fundacją Narodową konkurs „Moje Archiwum” na najciekawsze pamiątki rodzinne dotyczące wojny polsko-bolszewickiej. Zachęcam również do odwiedzania stron internetowych i mediów społecznościowych Archiwów Państwowych, gdzie opublikowane zostaną nawiązujące do wydarzeń 1920 r. wirtualne wystawy.

 

Rok 1920 w Archiwach Państwowych - wykaz inicjatyw

 

Archiwa Państwowe, Polskie Radio, Polska Fundacja Narodowa

15.07 - 24.08.2020 – konkurs „Moje Archiwum” – konkurs na najciekawsze zdjęcia, dokumenty, pamiątki dotyczące wojny polsko-bolszewickiej, organizowany wspólnie przez Program 1 Polskiego Radia, Archiwa Państwowe oraz Polską Fundację Narodową. Przesłane przez słuchaczy prace złożą się w wyjątkowe Archiwum Roku 1920. Szczegóły na stronie konkursu: mojearchiwum.polskieradio.pl

Archiwa Państwowe i Muzeum Łazienki Królewskie

31.07.2020 - uroczyste otwarcie wystawy pt.Bitwa warszawska gwarantem pokoju w Europie”, współorganizowanej przez Muzeum Łazienki Królewskie oraz Archiwa Państwowe - ekspozycja obejmuje 40 plansz tematycznych, ukazujących wydarzenia z okresu bitwy warszawskiej na tle sytuacji w państwach Europy Środkowo-Wschodniej (Finlandii, Węgier, Czechosłowacji, Litwy, Łotwy, Estonii, Rumunii, Ukrainy) i ich drogi dochodzenia do niepodległości.  Archiwa Państwowe udostępniły na ekspozycję szereg unikalnych materiałów źródłowych, a także przygotowały wkład merytoryczny w postaci opracowania plansz poświęconych udziałowi lotników amerykańskich z 7 Eskadry Myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki w walce z armią bolszewicką. Materiały wykorzystane w tej części wystawy pochodzą m.in. z zasobów współpracujących z Archiwami Państwowymi instytucji polonijnych: Archiwum Muzeum Polskiego w Chicago oraz Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce.

Archiwum Akt Nowych

22.07.2020 - Inauguracja portalu Archiwów Państwowych www.1920.gov.pl - uroczysta inauguracja portalu upamiętniającego stulecie Bitwy Warszawskiej i zakończenie wojny polsko-bolszewickiej. Portal zaprojektowano jako kalendarium i narrację dzień po dniu dla roku 1920 ze szczególnym uwzględnieniem Bitwy Warszawskiej. Nowoczesna forma portalu ma charakter informacyjny, popularyzatorski i edukacyjny, a archiwalna i historyczna opowieść wzbogacona jest dodatkowo o treści wizualne – unikalne źródła archiwalne, niezwykłe fotografie i mapy. Wyjątkowym elementem strony będzie wirtualna galeria plakatów – ekspozycja poświęcona wojnie propagandowej, zawierająca plakaty, afisze i druki ulotne ze zbiorów Archiwum Akt Nowych i Muzeum Plakatu w Wilanowie. Wszystko to uzupełnione ciekawymi artykułami, infografikami i wypowiedziami ekspertów. Strona każdego dnia będzie uzupełniana o nowe, nieznane materiały - informacje będą umieszczane na bieżąco do 11 listopada.

29.07.2020 -  Prezentacja "Wielkiego atlasu wojny 1920" - atlas autorstwa Wojciecha Zalewskiego z wydawnictwa Taktyka i Strategia oraz Jarosława Stryjka z Archiwum Akt Nowych, w prestiżowej serii atlasów z pól bitewnych,  który zawiera ponad 160 najważniejszych map wojny polsko-bolszewickiej. Na kartach albumu przedstawione zostały zmagania Polaków z Sowietami od ofensywy na Ukrainie, przez odwrót polskich wojsk, okrążenie od północy Warszawy, aż po natarcie polskiej Grupy Manewrowej i odwrót armii czerwonej na wschód. Jest to cenna pozycja kartograficzna dla upamiętnienia roku 1920.

13.08.2020 - Wystawa plenerowa „Bitwa Warszawska 1920 r.” - wystawa przygotowana przez pracowników Archiwum Akt Nowych we współpracy z Urzędem Dzielnicy Ochota Miasta Stołecznego Warszawy. Na 30 planszach ukazano najważniejsze materiały archiwalne z zasobu AAN związane z wojną polsko-bolszewicką i Bitwą Warszawską roku 1920. Wykorzystane dokumenty, mapy, plakaty, szkice, fotografie czynią wystawę ciekawą pod względem różnorodności w doborze materiału archiwalnego. W sposób ciekawy prowadzi ona widza przez ten bardzo ważny w historii Polski okres. Jej wielkim atutem jest również miejsce prezentowania, czyli przy ulicy Bitwy Warszawskiej 1920 r.

13.08.2020 - Wystawa „Bitwa Warszawska 1920 r.” - wystawa plakatów propagandowych z zasobu AAN dotyczących wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. wzywających do oporu przeciwko naporowi bolszewicko-sowieckiemu. Ekspozycja dostępna będzie przy ul. Bitwy Warszawskiej (Agencja Mienia Wojskowego)

15.08.2020 - Wystawa „Bitwa Warszawska 1920 r.” - wystawa przygotowana przez pracowników Archiwum Akt Nowych we współpracy ze Związkiem Inwalidów Wojennych RP. Poprzez wykorzystanie na niej różnorodnego materiału archiwalnego prowadzi w ciekawy sposób widza przez najważniejsze wydarzenia związane z wojną polsko-bolszewicką 1920 r. Ukazuje również żołnierzy, którzy w skutek wojny polsko-bolszewickiej stali się inwalidami wojennymi. Wystawę oglądać będzie można w Warszawie na rogu ul. Foksal i Gałczyńskiego.

15.08.2020 - Prezentacja albumu „ Rok 1920 w obrazie i dokumencie” Warszawa, Plac Piłsudskiego - Album „ Rok 1920 w obrazie i dokumencie” przygotowany we współpracy z wojskowym Instytutem Wydawniczym i Wojskowym Biurem Historycznym im. K. Sosnkowskiego. Zawiera  najciekawsze materiały archiwalne z zasobu Archiwum Akt Nowych dotyczące wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku z przedmową prezydenta RP Andrzeja Dudy, wicepremiera prof. Piotra Glińskiego oraz ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka. Album przygotowany merytorycznie przez pracowników Archiwum Akt Nowych – Mariusza Olczaka i Jarosława Stryjka. Jest to syntetyczna opowieść o tym ważnym historycznie okresie zmagań i walk o granice Polski zaraz po odzyskaniu niepodległości. Publikacja zwiera ciekawy i urozmaicony materiał archiwalny w postaci map, szkiców, fotografii, dokumentów i plakatów.

01-12.2020 - Reportaże „Kalendarium 1920” - seria 54 reportaży w TVP Historia i TVP Polonia dotyczących wydarzeń 1920 roku z prezentacją dokumentów i fotografii z zasobu AAN.

Od 07.2020 - Reportaże „Ślady 1920” - cykl reportaży przygotowanych we współpracy z TVP3 i Warszawskim Kurierem Telewizyjnym. Codziennie od lipca do sierpnia 2020 r. pracownicy AAN prezentują najważniejsze miejsca w Warszawie i na Mazowszu związane z wojną polsko-bolszewicką.

Narodowe Archiwum Cyfrowe

13.08.2020 - "1920/2020. Archiwum Ożywione" - inauguracja murali, które upamiętnią w artystyczny sposób wojnę polsko-bolszewicką i Bitwę Warszawską 1920 w przestrzeni publicznej. Podczas inauguracji projektu na Bulwarach Wiślanych (Bulwar im. Bohdana Grzymały-Siedelckiego) zostaną odsłonięte murale autorstwa Mariusza Libla i Bartka Buczka, inspirowane archiwaliami NAC.

15.08.2020 – „1920/2020. Archiwum Ożywione” – uroczysta inauguracja obiektu artystycznego autorstwa Karoliny Breguły, który wychodząc od archiwaliów NAC upamiętni wojnę polsko-bolszewicką i Bitwę Warszawską 1920 oraz udział kobiet w tych historycznych wydarzeniach. Odsłonięciu obiektu na Kamionkowskich Błoniach Elekcyjnych w Parku Skaryszewskim towarzyszyć będzie spacer miejski z udziałem dr Anny Nowakowskiej-Wierzchoś z Instytutu Historii PAN szlakiem Ochotniczej Legii Kobiet.

3.09.2020 – „1920/2020. Archiwum Ożywione” – wydarzenie towarzyszące. Prelekcja dr Anny Nowakowskiej-Wierzchoś z Instytutu Historii PAN o roli kobiet w wojnie polsko-bolszewickiej poprzedzi plenerową projekcję filmu „Polonia Restituta 1918-1920” z zasobu NAC, który stanowił inspirację dla artystki Karoliny Breguły do stworzenia pamiątkowego obiektu. Spotkanie odbędzie się na dziedzińcu Muzeum Warszawskiej Pragi.

19.09.2020 –„1920/2020. Archiwum Ożywione” – wydarzenie towarzyszące. Spacer ze specjalistą NAC w ramach pikniku historyczno-edukacyjnego pt. ”Zostań Ochotnikiem 1920r" szlakiem praskich lokalizacji związanych z wojną polsko-bolszewicką i Bitwą Warszawską 1920, organizowany we współpracy z Muzeum Warszawskiej Pragi.

Więcej szczegółów o projekcie „1920/2020. Archiwum Ożywione” na www.nac.gov.pl w zakładce „1920/2020”.

Archiwum Państwowe w Białymstoku

22.08.2020 - Wystawa on-line poświęcona 100. rocznicy bitwy białostockiej – na wystawie zaprezentowane zostaną dokumenty i fotografie dotyczące białostockiego epizodu wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku.

Archiwum Państwowe w Bydgoszczy

07-12.2020 - Wystawa „Rok 1920 na Pomorzu” - wystawa materiałów archiwalnych i innych dokumentów w budynku AP w Bydgoszczy. W ramach stacjonarnej wystawy na terenie AP w Bydgoszczy na siedmiu tablicach przypomniano przebieg działań wojennych w sierpniu 1920 r. na terenie województwa pomorskiego, akcję tworzenia miejscowych oddziałów Armii Ochotniczej i Zachodniej Straży Obywatelskiej oraz ofiarność Pomorzan na rzecz walczących i rannych żołnierzy. Zwrócono także uwagę na fakt, że ziemia pomorska jest miejscem licznych cmentarzy żołnierzy polskich poległych bezpośrednio w walkach we wschodniej części województwa oraz zmarłych z ran w szpitalach wojennych Bydgoszczy, Grudziądza, Torunia i Tucholi. Przypomniano także działania wojenne bydgoskich jednostek wojennych.

31.07.2020 - Wystawa online „Wojna na Pomorzu 1920” - prezentacja kopii materiałów archiwalnych z zasobu Archiwum, Wojskowego Biura Historycznego i innych dokumentów o działaniach wojennych w sierpniu 1920 r. na terenie województwa pomorskiego. Materiały te pokazują akcję zaciągu do oddziałów Armii Ochotniczej i Zachodniej Straży Obywatelskiej oraz niektóre działania tych formacji. Przypominają również wojenną drogę nowo tworzonych bydgoskich pułków. Wystawa na stronie internetowej Archiwum: https://www.bydgoszcz.ap.gov.pl/wojna-1920-na-pomorzu/   

Archiwum Państwowe w Częstochowie

15.08.2020 - Wystawa on-line „Wojna polsko – bolszewicka 1919-1921 i bitwa warszawska 15 sierpnia 1920 w materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Częstochowie” - wystawa wirtualna prezentująca materiały archiwalne z zasobu Archiwum Państwowego w Częstochowie dotyczące wojny polsko - bolszewickiej z lat 1919-1921 i bitwy warszawskiej 15 sierpnia 1920 roku oraz obchodów rocznicowych tych wydarzeń w dwudziestoleciu międzywojennym.

Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim

15.08.2020 - Wystawa online z okazji stulecia Bitwy Warszawskiej i wojny polsko-bolszewickiej - na wystawie online zaprezentowane zostaną tematyczne dokumenty i zdjęcia z zasobu Archiwum Państwowego w Gorzowie Wielkopolskim.

Archiwum Państwowe w Kaliszu

08.2020 - Wystawa on-line pt. „Wojna polsko-bolszewicka w wyborze materiałów z zasobu Archiwum Państwowego w Kaliszu” - wystawa będzie prezentować archiwalia z zasobu Archiwum Państwowego w Kaliszu nawiązujące do wojny polsko-bolszewickiej. Ekspozycja będzie składać się z dokumentacji aktowej, prasy i materiałów ikonograficznych zgromadzonych w wyniku działania instytucji państwowych oraz wchodzących w skład spuścizn osób prywatnych.

Archiwum Państwowe w Katowicach

20.06.2020 – Wystawa wirtualna „Wojna polsko-bolszewicka w aktach sądowych przechowywanych w Archiwum Państwowym w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej: https://katowice.ap.gov.pl/cms/art,466,wojna-polsko-bolszewicka-w-aktach-sadowych-przechowywanych-w-archiwum-panstwowym-w-katowicach-oddzial-w-bielsku-bialej

31.07.2020 -Wystawa online „Echa wydarzeń wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. w materiałach archiwalnych przechowywanych w Archiwum Państwowym w Katowicach” - Archiwum Państwowe w Katowicach przechowuje w swoim zasobie aktowym szereg materiałów dotyczących wojny 1920 r. Wśród zachowanych i prezentowanych na wystawie archiwaliów są m.in. odezwy Ministerstwa Spraw Wojskowych, wzywające do obrony kraju, wstąpienia do wojska polskiego, obwieszczenia mobilizacyjne oraz obwieszczenia o wprowadzeniu na terenie Polski sądów doraźnych względem osób podlegających sądownictwu wojskowemu.

https://katowice.ap.gov.pl/cms/art,469,echa-wydarzen-wojny-polsko-bolszewickiej-1920-r-w-materialach-archiwalnych-przechowywanych-w-archiwum-panstwowym-w-katowicach

Archiwum Państwowe w Kielcach

15-21.08.2020 - Wystawa (planszowa i online) pt.: „Wojna polsko-bolszewicka 1920 roku w dokumentach z zasobu Archiwum Państwowego w Kielcach i Oddziału Zamiejscowego w Sandomierzu” - wystawa o udziale mieszkańców woj. kieleckiego w wysiłkach narodu polskiego w obronie niedawno odzyskanej Niepodległości. Wystawa obrazować będzie wkład żołnierzy zawodowych, ochotników z Armii Ochotniczej, jak i osób cywilnych w pomoc dla walczących na froncie żołnierzy i uchodźców z terenów przyfrontowych, zarówno Polaków, jak i Ukraińców służących w Armii Semena Petlury.  Ekspozycje będzie można podziwiać na Rynku Starego Miasta w Sandomierzu.

15.08. 2020 - Wystawa online – „Niepodległa. Historie z rodzinnych archiwów - Wojsko dwudziestolecia międzywojennego w Kielcach” - na wystawie zostaną zaprezentowane fotografie ze zbiorów rodzinnych P. Krzysztofa Idzika, darczyńcy Archiwum Państwowego w Kielcach pozyskane w ramach projektu "Archiwa Rodzinne Niepodległej". Fotografie dotyczyć będą 2 pułków  - 4. Pułku Piechoty Legionów oraz 2. Pułku Artylerii Lekkiej Legionów stacjonujących w Kielcach w dwudziestoleciu międzywojennym. Więcej o projekcie Archiwa Rodzinne Niepodległej pod adresem archiwarodzinne.gov.pl

Archiwum Narodowe w Krakowie

14.08.2020 - wystawa online prezentująca materiały propagandowe z okresu wojny polsko-bolszewickiej w zasobie Archiwum Narodowego w Krakowie – wystawę będzie można oglądać na stronie internetowej ANK.

Archiwum Państwowe w Lesznie

08.2020 - Wystawa on-line „W 100. rocznicę Bitwy Warszawskiej” - wystawa powstała w oparciu o Orędowniki Powiatu Śmigielskiego i Leszczyńskiego, księgi zgonów USC oraz materiały z zasobu Archiwum Państwowego w Lesznie.

Archiwum Państwowe w Lublinie

14-20.08.2020 - Publikacja filmu promującego wydarzenia związane z projektem poświęconym wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. w filmie zostaną zaprezentowane materiały archiwalne dotyczące wojny 1920 r., przechowywane w zasobie Archiwum Państwowego w Lublinie oraz projekt przygotowany przez Archiwum, pt. „Walka zbrojna – walka propagandowa. Oblicza wojny polsko-bolszewickiej 1919-1921”, poświęcony wydarzeniom dziejącym się na Lubelszczyźnie podczas zmagań wojennych. W ramach tego projektu przewidywane są: wystawa wirtualna i tradycyjna oraz wydanie okolicznościowego albumu.

14-20.08.2020 - Wydanie albumu „Wojna polsko-bolszewicka 1919-1921 w materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Lublinie” - w okolicznościowym albumie zostaną zaprezentowane dokumenty oraz materiały ikonograficzne przedstawiające, w jaki sposób zbliżający się front działań wojennych wpływał na życie codzienne mieszkańców Lublina i Lubelszczyzny. Materiałom archiwalnym zamieszczonym w albumie będzie towarzyszyła opowieść o działaniach władz województwa i miasta w stanie wojny oraz nastrojach społeczeństwa Lubelszczyzny w obliczu ofensywy bolszewickiej na Warszawę.

14-20.08.2020 - Premiera wirtualnej wystawy i otwarcie wystawy tradycyjnej zatytułowanej „Lubelszczyzna w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1921” - Wystawa w wersji wirtualnej zostanie opublikowana na stronie internetowej Archiwum Państwowego w Lublinie. Natomiast wystawa tradycyjna będzie eksponowana na dziedzińcu APL.Wystawa prezentuje materiały archiwalne dotyczące udziału mieszkańców Lubelszczyzny w wojnie polsko-bolszewickiej. Na planszach wystawowych zaprezentowano archiwalia związane z działaniami wojennymi prowadzonymi w sierpniu 1920 r., walkę z agitacją bolszewicką i dezercją, ewakuację ludności i urzędów, kształtowanie nastrojów społecznych przy pomocy propagandy, postawy mieszkańców podczas wojny oraz podejmowane w okresie międzywojennym inicjatywy mające na celu upamiętnienie wojny i jej bohaterów.

09.2020 - Promocja zeszytu edukacyjnego z grami, rebusami kolorowankami i zabawami pt. „Polski żołnierz idzie w bój… rusz głową pomóż mu… Gry, zabawy i nauka w 100. rocznicę Bitwy Warszawskiej”- w zeszycie edukacyjnym skierowanym do uczniów, została zaprezentowana historia chłopca, Antka Domaszewskiego, który marzy o dołączeniu do ułanów, a gdy to marzenie się spełnia, uczestniczy w największych starciach wojny polsko-bolszewickiej. Opowieść zaprezentowana w zeszycie, jest przeplatana grami, zabawami, kolorowankami i krzyżówkami, które mają zaangażować odbiorcę w aktywne poznawanie historii i przebiegu wojny w latach 1919-1921. W zeszycie wykorzystano materiały archiwalne z zasobu lubelskiego archiwum.

Archiwum Państwowe w Łodzi

14.08. - 20.09.2020 r. - Wystawa plenerowa poświęcona setnej rocznicy Bitwy Warszawskiej pt. "18. decydująca bitwa w dziejach świata. Bitwa Warszawska 1920  na plakatach propagandowych ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi". Wystawa zostanie umiejscowiona 14 sierpnia na Rynku Włókniarek Łódzkich w Łodzi.

07.08.2020 r. – „Bitewnik Łódzki 1920”, red. Z. Janeczek, P. Zawilski - wydanie gazetowe, 16 stron. Bitewnik upamiętnia wojnę polsko – bolszewicką 1920 r. w oparciu o zasób aktowy Archiwum Państwowego w Łodzi i Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim we współpracy ze Stowarzyszeniem „Mroga”: http://www.lodz.ap.gov.pl/art,391,bitewnik-lodzki-1920

Elektroniczna wersja "Bitewnika Łódzkiego" do pobrania w PDF (4,40MB).

08.2020 - Wystawa wirtualna „1920. Łodzianie w wojnie polsko-bolszewickiej” – wystawa przybliży udział mieszkańców Łodzi w wydarzeniach konfliktu zbrojnego Polski z Rosją Sowiecką w latach 1919–1921. Na wystawie zostanie zaprezentowanych ponad 90 archiwaliów pochodzących z zasobu Archiwum Państwowego w Łodzi: afiszy, ulotek, plakatów, fotografii oraz dokumentów dotyczących słynnych łodzian – uczestników wojny polsko-bolszewickiej, m.in. Jana Kowalewskiego, Stefana Pogonowskiego i Aleksandra Napiórkowskiego.

http://www.lodz.ap.gov.pl/art,387,1920-lodzianie-w-wojnie-polsko-bolszewickiej

08.2020 r. - Album pt. „Lance do boju, szable w dłoń… Wojna polsko-bolszewicka w materiałach propagandowych ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi”, Anna Kaniewska, Wojciech Kowaluk, Tomasz Walkiewicz - wydawnictwo przygotowywane w ramach obchodów 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej 1920 r. popularyzujące zasób Archiwum Państwowego w Łodzi i tematykę wojny polsko – bolszewickiej poprzez prezentację druków propagandowych z okresu konfliktu Polski z Rosją Sowiecką: plakatów, afiszy, broszur i gazetek żołnierskich. W pierwszej części znajdą się teksty autorów przybliżające rolę propagandy polskiej w czasie wojny, obraz sowieckiego nieprzyjaciela na polskich plakatach propagandowych oraz charakteryzujące polskie druki propagandowe czasu konfliktu Polski z Rosją Sowiecką, przechowywane w zasobie Archiwum Państwowego w Łodzi. W drugiej części wydawnictwa zostaną zaprezentowane wybrane materiały ze zbiorów łódzkiego Archiwum: afisze, plakaty, ulotki, pisma żołnierskie i wydawnictwa broszurowe adresowane do żołnierzy Wojska Polskiego. Na szczególną uwagę ze względu na swe wizualne walory zasługują plakaty propagandowe z 1920 r., których Archiwum posiada kilkadziesiąt. Są one autorstwa cenionych plastyków, takich jak: Artur Szyk, Kamil Mackiewicz, Stanisław Stachiewicz, czy Zygmunt Grabowski.

Archiwum Państwowe w Opolu

27-28.10.2020 r. - konferencja pt. „Granice potęgi ducha i wiary. Polska 1920-2020” - konferencja składać się będzie z następujących bloków tematycznych: 1) Rycerz chrześcijański w historii polskiej kultury; 2) Granice Rzeczypospolitej – u źródeł wartości cywilizacji europejskiej; 3) Bitwa Warszawska – rola cudu w polskiej historiografii 4) Jan Paweł II 1920-2005 – potrzeba świętych w dziejach narodu polskiego; 5) Świadectwa dziejów Polski poza granicami kraju – problemy i możliwości? Ponadto w ramach konferencji zorganizowany zostanie panel dyskusyjny z udziałem młodzieży szkolnej i akademickiej pt. „Etos – gra czy droga?”. Teksty z konferencji zostaną opublikowane w 2021 r. W trakcie konferencji nastąpi prezentacja przygotowanego wcześniej wydawnictwa źródłowego. Współorganizatorami wydarzenia są Uniwersytet Opolski oraz Stowarzyszenie „Fides et Ratio”. Konferencja odbędzie się na Uniwersytecie Opolskim.

Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim

10.08 - 30.10.2020 - Wystawa plenerowa pt. "100. Rocznica Bitwy Warszawskiej 1920 roku. Piotrkowianie wobec wojny polsko-rosyjskiej 1919-1921" - wystawa opracowana pod względem merytorycznym przez AP w Piotrkowie Trybunalskim, sfinansowana przez Urząd Miasta Piotrkowa Trybunalskiego. 24 barwne plansze wystawy prezentowane będą przy ul. J. Słowackiego (jedna z głównych ulic Piotrkowa Trybunalskiego).

14.08.-30.09. - Wystawa pt. 100-lecie "Cudu nad Wisłą" – wystawa stacjonarna pt. 100-lecie „Cudu nad Wisłą”, opracowana wspólnie z Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim. Ekspozycja prezentowana będzie w siedzibie muzeum w terminie 14.08.-30.09.2020 r.

Archiwum Państwowe w Płocku

14.08.2020 – „Nie może zabraknąć nikogo!” Wystawa wirtualna plakatów z zasobu Archiwum w Kutnie - na wystawie zaprezentowane zostaną plakaty z zasobu Oddziału w Kutnie AP Płock. Są to plakaty propagandowe zachęcające do wstępowania do armii ochotniczej walczącej z bolszewikami oraz do kupowania pożyczki państwowej wspierającej odrodzenie i budowę Polski niepodległej.

18.08.2020 – Wystawa online „Obrona Płocka 1920 w świetle dokumentów z zasobu Archiwum Państwowego w Płocku” - na wystawie zaprezentowane zostaną dokumenty z zespołu Akta miasta Płocka prezentujące przygotowania do obrony Płocka przed bolszewikami, a następnie skargi i raporty mieszkańców ze zniszczeń po ich pobycie w mieście w dniach 18-19 sierpnia 2020 r.

Archiwum Państwowe w Przemyślu

14.08.2020 - W setną rocznicę „Cudu nad Wisłą”/wystawa on-line - wystawa w formie on-line będzie prezentowała materiały archiwalne z zasobu Archiwum, w tym m.in. afisze z okresu 1919-1920 nawołujące do walki z bolszewikami oraz prezentujące obchody rocznicowe w Przemyślu „Cudu nad Wisłą”.

Archiwum Państwowe w Radomiu

08.07.2020 – Wirtualna wystawa „Radomskie echa wojny polsko-bolszewickiej” – na wystawę składają się materiały archiwalne i biblioteczne tworzące zasób radomskiej placówki archiwalnej z lat 1918-1921, 1928. Kompilacja stanowi wybór archiwaliów odnoszących się wojny polsko-bolszewickiej oraz do działań na frontach militarnych i społecznych powiązanych z Radomiem. Ekspozycja prezentuje różne oblicza wojny wyrażone zajmującymi dokumentami, wśród których znalazły się m.in. wspomnienia żołnierzy ze służby, materiały dotyczące mobilizacji i wspierania polskiej armii przez rodaków oraz probolszewickie druki propagandowe.  

https://www.radom.ap.gov.pl/art,133,wystawa-o-wojnie-polsko-bolszewickiej

Archiwum Państwowe w Rzeszowie

08.2020 – wystawa online „Wojna 1920 roku” – wystawa prezentuje materiały archiwalne związane z wojną polsko-bolszewicką w tym m.in. afisze polskich władz cywilnych i wojskowych, plakaty i pisma nawołujące społeczeństwo polskie do mobilizacji i walki, komunistyczną odezwę do polskich robotników, fotografie z wojny przechowywane w zespołach: Powiatowy Komitet Obrony Państwa w Rzeszowie i Zbiór fotograficzny.

http://www.rzeszow.ap.gov.pl/galerie/wojna-1920-roku/

Archiwum Państwowe w Siedlcach

14.08.2020 - Wystawa wirtualna „Rok 1920 w regionie siedleckim” - na  wystawie zostaną zaprezentowane dokumenty z zasobu siedleckiego Archiwum dotyczące przegrupowań wojsk, świadczenia ludności na ich rzecz, odezwy partii politycznych i organizacji społecznych, pisma administracji terenowej przestrzegające przed agitacją bolszewicką, dezerterami, zachęcające do tworzenia komitetów pomocy żołnierzowi polskiemu, polecające ludności ochronę mostów, czy zarządzające ewakuację oraz dokumenty dotyczące porządkowania spraw po krótkotrwałej okupacji regionu przez wojska bolszewickie. Całość pokazuje mobilizację większości narodu polskiego oraz jego odpowiedzialne współdziałanie z organami wojska, policji i administracji państwowej w celu przeciwstawienia się najeźdźcy, a następnie usuwaniu skutków jego obecności w regionie.

19.08.2020 - Wystawa wirtualna „Bitwa  pod Skrzeszewem 19 sierpnia 1920” - bitwa rozegrała się w dniach 19 – 20 VIII 1920 roku, gdzie Jazda Ochotnicza mjr. Feliksa Jaworskiego odniosła błyskotliwe zwycięstwo nad Armią Czerwoną. W setną rocznicę starcia na  wystawie  zostaną zaprezentowane dokumenty i fotografie dotyczące tego ważnego epizodu wojny polsko - bolszewickiej. 

Archiwum Państwowe w Suwałkach

Od 28.07.2020 – Mini-kalendarium wydarzeń na Suwalszczyźnie w czasie wojny 1920 – kalendarium ma na celu przedstawienie najważniejszych wydarzeń na Suwalszczyźnie w czasie wojny polsko-bolszewickiej poprzez regularne publikowanie dokumentów lub ich fragmentów, pochodzących z zasobu Archiwum, uzupełnionych krótkimi opisami – profil Archiwum Państwowego w Suwałkach na portalu społecznościowym Facebook.

Archiwum Państwowe w Szczecinie

12.08.2020 - Publikacja sfilmowanego wykładu okolicznościowego st. kustosza dr. hab. Macieja Szukały „Obraz wojny polsko-bolszewickiej w prasie niemieckiej na przykładzie artykułów w liberalnej gazecie "Vossische Zeitung". Autor omówił postawy społeczeństwa niemieckiego wobec wojny polsko-bolszewickiej, kształtowane także poprzez relacje korespondentów prasy niemieckiej bezpośrednio śledzących wydarzenia po obu stronach konfliktu. Wykład zostanie opublikowany na kanale Archiwum Państwowego w Szczecinie na Youtube oraz na portalu www.1920.gov.pl

02.09.2020-15.02.2021 - Konkurs wiedzy historycznej „Wojna polsko-bolszewicka 1919/1921” – konkurs skierowany do uczniów zachodniopomorskich szkół ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych. Będzie przebiegać w dwóch etapach szkolnym i wojewódzkim. Konkurs jest realizowany we współpracy z Kuratorium Oświaty w Szczecinie.

Archiwum Państwowe w Toruniu

14.08.2020 - Wystawa wirtualna „Obrona Włocławka 1920” - wystawa dotyczyć będzie działań wojennych, prowadzonych pomiędzy wojskami polskimi i radzieckimi w dniach 13-19 sierpnia 1920 roku, stanowiących element realizacji planów obronnych w ramach Bitwy Warszawskiej. Wystawa odzwierciedla działania miejscowych urzędów odnośnie obrony przed atakiem Armii Czerwonej na Włocławek. Na ekspozycji wykorzystano m.in. opisy działań wojennych, mapy i plakaty oraz materiały fotograficzne uzyskane ze zbiorów Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej.

Archiwum Państwowe w Warszawie

1.09-30.09.2020 - Wystawa plenerowa „Warszawa 1920” - wystawa przypominająca wydarzenia sprzed 100 lat, klimaty panujące w Warszawie i sytuację warszawiaków w okresie bitwy warszawskiej 1920 r. na murach obronnych Starego Miasta przy Barbakanie w Warszawie. 15.08.2020 wystawa zostanie zamieszczona również na stronie archiwum w wersji wirtualnej.

10.2020 - Publikacja albumowa towarzysząca wystawie — wydawnictwo przygotowane przez pracowników centrali APW

21-25.09.2020 - Lekcje i warsztaty dla uczniów szkół podstawowych i średnich związane z wojną polsko-bolszewicką i Bitwą Warszawską w siedzibie Archiwum Państwowego w Warszawie

10.2020 - Wystawa "Rzeczpospolita w 1920 r. Konteksty" - na wystawie będą prezentowane afisze i plakaty z wojny polsko-sowieckiej oraz mało znane niemieckie materiały propagandowe dotyczące plebiscytu na Warmii i Mazurach z 11.07.1920 r. Część wystawy będzie poświęcona militariom z epoki oraz publikacjom dotyczących wojny 1920r. W otwarciu weźmie udział grupa rekonstrukcyjna w mundurach 13 Pułku Piechoty. Wystawa zostanie przygotowana merytorycznie i technicznie przez pracowników APW Oddział w Pułtusku i partnerów, planowane jest jej otwarcie w październiku/listopadzie br. w krużgankach Domu Polonii w Pułtusku.

Archiwum Państwowe w Zamościu

01.08.2020 - Wystawa wirtualna poświęcona 100. rocznicy wojny polsko-bolszewickiej oraz bitwy zamojskiej pod Komarowem z zasobu AP Zamość, prezentowana na stronie internetowej Archiwum. Ekspozycja obejmuje materiały archiwalne prezentowane na wystawie stacjonarnej w Muzeum Fortyfikacji i Broni „Arsenał” w Zamościu.

http://zamosc.ap.gov.pl/index.php/popularyzacja/wojna-polsko-bolszewicka-w-dokumentach-z-zasobu-archiwum-panstwowego-w-zamosciu

Archiwum Państwowe w Zielonej Górze

15.08.2020 – Wystawa online „Zielonogórskie echa wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku” -  prezentacja polityki informacyjnej zielonogórskich Niemców o wydarzeniach wojny polsko-bolszewickiej oparta na przechowywanych w archiwalnej bibliotece niemieckich gazetach Grünberger Wochenblatt i Grünberger Tageblatt.

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl