-A
+A

Archiwa polonijne

Współpraca Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych i podległych jej archiwów państwowych z instytucjami polonijnymi i Polonią


Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych podejmuje od ponad 10 lat szereg inicjatyw w zakresie współpracy ze środowiskami polonijnymi oraz Polakami rozproszonymi w różnych krajach świata. Działania te koncentrują się na następujących formach pomocy dla środowisk polonijnych:

  • bliższym rozpoznaniu, ewidencjonowaniu i opisaniu zbiorów polonijnych, jak też ich należytym opracowaniu, zabezpieczeniu oraz udostępnieniu wszystkim zainteresowanym;
  • udzielaniu fachowego doradztwa przy opracowywaniu, komputeryzacji oraz konserwacji zbiorów;
  • szkoleniu w kraju stażystów z poszczególnych ośrodków polonijnych,
  • przygotowywaniu poradników oraz publikacji promujących wiedzę o polskich ośrodkach emigracyjnych i ich zbiorach.

Wsparcie to jest adresowane do wszystkich instytucji polskich istniejących na obczyźnie i gromadzących ważne dla polskiej historii pamiątki narodowe, zwłaszcza zaś archiwalia.

W Europie zachodniej oraz na terenie obu Ameryk istnieją od II polowy XIX w. dobrze zorganizowane społeczności polskich emigrantów. W ciągu ostatnich dwóch stuleci zdołały one zgromadzić znaczący dorobek kulturalny, na który składają się m. in. materiały dokumentujące historię i działalność polskiej diaspory. Współpracę z tymi środowiskami ułatwia znacznie działalność licznych organizacji i stowarzyszeń polskich, które po 1989 r. zaczęły szukać wsparcia i różnych form współdziałania z instytucjami krajowymi.

Otwarcie środowisk polonijnych na kraj umożliwiło zorganizowanie przez NDAP konkretnej pomocy w porządkowaniu zbiorów archiwalnych przechowywanych poza Polską, jak też kształceniu fachowej kadry dla instytucji polonijnych. Od 1997 r. NDAP regularnie deleguje pracowników archiwów państwowych do porządkowania i komputeryzowania zasobów archiwalnych najważniejszych instytucji polskich i polonijnych. Działania te wspierane były początkowo głównie przez Fundację Kościuszkowską z Nowego Jorku, która przeznaczała środki finansowe na pobyty pracowników archiwów państwowych poza krajem. Od 2006 r. we współfinansowanie tej formy współpracy włączyło się MKiDN. Znaczące kwoty finansowe zostały przeznaczone na prace archiwalne w instytucjach polskich poza krajem w ramach programu operacyjnego Dziedzictwo kulturowe. W latach 2007-2011 skierowano do prac w instytucjach polonijnych około 100 wykwalifikowanych archiwistów z kraju. Pomocą objętych zostało łącznie ponad 20 instytucji, zlokalizowanych w Europie oraz krajach obu Ameryk.

Jednym z rozwijających się w ostatnich latach obszarów działania we współpracy NDAP z Polonią na Zachodzie jest pozyskiwanie archiwaliów od Polaków zamieszkałych poza granicami kraju, najczęściej w formie darów do zasobów archiwów państwowych. W ostatnich latach przejęto tą drogą m.in. archiwum Janusza Zawodnego, oficera AK; spuściznę Jana Kwapińskiego, wicepremiera Rządu na Emigracji, spuściznę premiera rządu na wychodźstwie Antoniego Pająka, kolekcję płk. Białkiewicza z Londynu, spuściznę Stanisława hr. Grocholskiego z Valduc pod Brukselą, materiały archiwalne Stefana i Zofii Korbońskich z Waszyngtonu.

Archiwa państwowe w kraju przyjmują stażystów, wysyłanych przez ośrodki polonijne w celu zdobycia fachowej wiedzy o archiwach i zasobach archiwalnych, jak też metodach pracy stosowanych przez placówki krajowe. Z tej formy pomocy skorzystali dotychczas przedstawiciele Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Muzeum i Archiwum Polonii Węgierskiej, reprezentant polskiego ośrodka z departmanetu Pa-de-Calais we Francji, Muzeum Polskiego w Rapperswilu, Archiwum Polonii w Orchard Lake, Biblioteki Polskiej im. I. Domeyki w Argentynie.

Ważną formą ratowania polskich zbiorów poza krajem są programy dotyczące konserwacji i mikrofilmowania oraz digitalizacji polskich zasobów archiwalnych przechowywanych w instytucjach polonijnych. W latach 2006-2011 r. zrealizowano kilka znaczących przedsięwzięć:

  • konserwacja, mikrofilmowanie i skanowanie unikalnej kolekcji akt trzech powstań śląskich, przechowywanej w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Poza przeprowadzeniem zabiegów konserwatorskich, zmikrofilmowaniem i digitalizacją zespołu, w ramach projektu powstała komputerowa baza danych, zawierająca krótkie biogramy powstańców śląskich, które będą sukcesywnie udostępnione on line.
  • konserwacja, zabezpieczenie i digitalizacji zespołu Izby Obrachunkowej Powstania Styczniowego ze zbiorów Biblioteki Polskiej w Paryżu. Zabezpieczono i zeskanowano ponad 14 tys. dokumentów archiwalnych, które dotyczą jednego z ważniejszych w polskiej historii najnowszej wydarzenia, jakim było w latach 1863-1864 powstanie styczniowe.
  • digitalizacja nagrań, przewiezionych do kraju w czerwcu 2009 r. z Ośrodka OO. Pallotynów w Paryżu. Materiały te powstały w wyniku działalności Centrum Dialogu założonego przez ks. Józefa Sadzika w 1973 r. i będącego ośrodkiem polskiego życia intelektualnego i duszpasterskiego w Paryżu. W latach 2009-2011 wykonano cyfrowe kopie zbioru nagrań z wybitnymi działaczami opozycji demokratycznej w PRL obejmującego ponad 400 j.a.
  • program zabezpieczenia bezcennych zbiorów archiwalnych oraz bibliotecznych, przechowywanych w Maisons Laffitte pod Paryżem, realizowany od 2009 r. (termin zakończenia prac planowany w 2012 r.) we współpracy z Biblioteką Narodową i Stowarzyszeniem Instytutu Literackiego "Kultura" ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Formą promocji ośrodków polonijnych i ich zbiorów jest stopniowy proces włączania ich przez NDAP do komputerowego systemu informacji archiwalnej w kraju. W tym celu NDAP udostępnia bezpłatnie instytucjom polskim poza krajem bazy danych, funkcjonujące w polskich archiwach państwowych (SEZAM do całościowej ewidencji zasobu archiwalnego oraz IZA do szczegółowego opisu poszczególnych kolekcji i zespołów archiwalnych). Wyjeżdzający do ośrodków polonijnych archiwiści prowadzą szkolenia z zakresu obsługi tych baz oraz wspomagają miejscowe kadry we wprowadzaniu danych.

Obecnie w serwisie internetowym www.archiwa.gov.pl udostępniono informacje o zasobach archiwalnych 5 ośrodków polonijnych: Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, Polskiego Instytutu Naukowego w Nowym Jorku, Archiwum Polonii w Orchard Lake oraz Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych współpracuje z Polonią nie tylko w ramach bezpośrednich kontaktów z poszczególnymi placówkami, lecz także w ramach większych gremiów, skupiających przedstawicieli polskiej emigracji. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych wspiera działania Rady Dziedzictwa Archiwalnego, powołanej w 1998 r. decyzją Ministra Edukacji Narodowej. Obecnie tworzą ją reprezentanci najważniejszych polskich ośrodków emigracyjnych oraz przedstawiciele instytucji w kraju, których zamiarem jest niesienie różnych form pomocy Polonii. NDAP udziela pomocy w realizacji statutowych zadań Rady, głównie przez wydawanie wspólnych publikacji (m. in. Polskie instytucje za granicą. Przewodnik po zbiorach archiwalnych, Warszawa 2004), świadczenie fachowej pomocy doradczej w opracowywaniu zbiorów, szkolenie stażystów z instytucji polonijnych w polskich archiwach państwowych.

Z Radą współpracuje też drugie ważne gremium, jednoczące wszystkie placówki polonijne, jakim jest Stała Konferencja Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie, istniejąca od 1978 r. Odbywające się corocznie spotkania tej organizacji są platformą wymiany informacji, doświadczeń oraz dają możliwość przedyskutowania planów współpracy między Polonią a instytucjami w kraju. Od kilku lat w posiedzeniach tych uczestniczy regularnie Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.
 

 

Pomoc instytucjom polonijnym w 2018 r.

 

Pomoc instytucjom polonijnym w 2018 r.W 2018 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i archiwa państwowe kontynuowały pomoc instytucjom polonijnym związaną z ochroną polskiego dziedzictwa archiwalnego za granicą. Zostały nią objęte 22 instytucje z Europy, Ameryki Północnej i Południowej oraz Australii. Przeprowadzone prace w znacznym stopniu stanowiły kontynuację działań rozpoczętych w latach ubiegłych.

Wśród beneficjentów pomocy znalazły się w głównie instytucje stowarzyszone w Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie: Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej, Biblioteka Polska w Paryżu, Polska Misja Katolicka we Francji, Fundacja Archivum Helveto-Polonicum z siedzibą we Fryburgu (Szwajcaria), Polska Misja Katolicka w Szwajcarii oraz Muzeum Polskie w Rapperswilu, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, Muzeum Polskie w Ameryce, Misja Polska w Orchard Lake oraz Polish Music Center w Los Angeles, Polski Instytut Badawczy i Muzeum (Węgry), Biblioteka Polska POSK w Londynie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej w Londynie, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polska Misja Katolicka w Anglii i Walii, Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie, Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II i Archiwum Rzymskie Domu Generalnego Zakonu Zmartwychwstańców w Rzymie.

W wymienionych instytucjach prace prowadziło 5 konserwatorów oraz 40 archiwistów zaangażowanych w zabezpieczanie, porządkowanie, inwentaryzację, opracowanie i digitalizację materiałów archiwalnych oraz wdrażanie systemu ZoSIA. Odbyli oni 51 wyjazdów i złożyli 54 wizyty w archiwach 19 instytucji polonijnych. Archiwiści aktywnie włączali się także w bieżącą działalność placówek, na rzecz których pracowali.

Pracami w zakresie porządkowania, ewidencjonowania i zabezpieczania objętych było 70 zespołów, zbiorów i kolekcji archiwalnych, o łącznym rozmiarze ponad 128 mb. Wyniki prac zostały wprowadzone do baz danych poszczególnych instytucji, a w niektórych przypadkach także do Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA), dzięki czemu dane dostępne są poprzez serwis szukajwarchiwach.pl. W przypadku gdy nie było to możliwe, materiały zostały zewidencjonowane w formie spisów w programie Excel, jako narzędzia wspierającego zarządzanie zasobem danej instytucji.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych zakupiła specjalistyczne opakowania ochronne do przechowywania akt i fotografii, które trafiły do 10 instytucji polonijnych, tj.: Biblioteki Polskiej w Paryżu, Polskiej Misji Katolickiej we Francji, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej, Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii, Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii, Fundacji Archivum Helveto-Polonicum, Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II oraz Polish Music Center w Los Angeles.

W odróżnieniu od wcześniejszych, indywidualnych staży, w roku 2018 Naczelna Dyrekcja po raz pierwszy zorganizowała szkolenie grupowe. Trwało ono 2 tygodnie i udział w nim wzięło 11 przedstawicieli z 9 instytucji – Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Polskiej Misji Katolickiej we Francji, Biblioteki Polskiej POSK w Londynie, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Muzeum Polskiego w Ameryce, Centralnego Archiwum Polonii w Orchard Lake, Muzeum Polskiego w Rapperswilu, Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II oraz Archiwum Rzymskiego Domu Generalnego Zakonu Zmartwychwstańców. Szkolenie poświęcone było zabezpieczaniu, przygotowaniu do digitalizacji i skanowaniu materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowaniu zbiorów fotograficznych. Szkolenie prowadzili konserwatorzy z Centralnego Laboratorium Konserwacji Archiwaliów przy Archiwum Głównym Akt Dawnych, z Archiwum Akt Nowych i Archiwum Państwowego w Warszawie oraz pracownicy Narodowego Archiwum Cyfrowego. Uczestnicy szkolenia oprócz dużej partii wiedzy, pakietu materiałów szkoleniowych i zestawu narzędzi do zabezpieczania archiwaliów, zdobyli wiele umiejętności praktycznych, a dodatkowo mieli okazję poznać swoich kolegów z innych instytucji i wymienić się doświadczeniami.

 

Poniższe zestawienie zawiera szczegółową charakterystykę pomocy dla poszczególnych instytucji.

 

AUSTRALIA

Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej

W instytucji przez okres 2 miesięcy prace porządkowe prowadziła 1 osoba. W ramach pomocy uporządkowano akta „Rady Naczelnej Polskich Organizacji w Australii”. W ciągu pobytu z rozsypu utworzono 386 j.a. o objętości 10 mb., a dokumenty po uporządkowaniu zostały zabezpieczone w teczkach i pudłach archiwalnych.

 

EUROPA

Biblioteka Polska w Paryżu

W instytucji prace prowadziło łącznie 5 osób, których pobyty trwały od 10 dni do 2 miesięcy. W ich trakcie kontynuowano opracowywanie map z XIX w. oraz porządkowanie „Archiwum Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu”. Przystąpiono również do porządkowania materiałów „Obozu Uniwersyteckiego we Fryburgu”, zawierającego materiały dotyczące trzech obozów uniwersyteckich w Szwajcarii: we Fryburgu, Wintherthur oraz Herisau. Rozpoczęto także projekt zabezpieczania kolekcji kartograficznej i fotograficznej Biblioteki. Po dokonaniu oceny ich stanu zachowania oraz pomiaru poszczególnych obiektów, zakupiono odpowiednie specjalistyczne opakowania archiwalne, do których – po uprzednim oczyszczeniu – przepakowano ponad 1000 bezcennych map dawnych i 180 negatywów szklanych.

Polska Misja Katolicka we Francji

W instytucji prace prowadziły 4 osoby, których pobyty trwały od 1 tygodnia do 2 miesięcy. Archiwiści kontynuowali inwentaryzację zespołu nr 36 „Listy do Prymasa Polski Józefa Glempa”. Zdigitalizowano kroniki Polskiego Seminarium Duchownego w Paryżu (łącznie wykonano 2213 skanów) oraz materiały dotyczące działalności Biura Prasowego Misji (zespół Z-1). Przygotowano także stronę internetową Archiwum Misji, jego profil na Facebooku, a także wdrożono system ZoSIA oraz sporządzono regesty dwóch XVII-wiecznych dokumentów papierowych. Dwie przedstawicielki Misji odbyły 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

 

Pomoc instytucjom polonijnym w 2018 r.
Prace archiwalne – przegląd i inwentaryzacja zasobu, fot. K. Szarkiewicz.

Polski Instytut Badawczy i Muzeum w Budapeszcie

W roku 2018 dokonano rozpoznania zasobu archiwalnego Instytutu, oceny stanu jego zachowania oraz potrzeb w zakresie zabezpieczenia i konserwacji archiwaliów. Dokonano także ekspertyzy materiałów audiowizualnych i wdrożono system ZoSIA, co umożliwiło Instytutowi prowadzenie ewidencji zasobu archiwalnego w sposób elektroniczny. Prace prowadziły trzy osoby przez łączny okres 3 miesięcy.

Biblioteka Polska Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie

W instytucji przez łączny okres 3 miesięcy prace prowadziły 2 osoby. W ramach pomocy uzupełniono opisy opracowanych wcześniej zdjęć związanych z tematyką Legionów Polskich, działań wojennych 1914-1920 oraz dotyczących Józefa Piłsudskiego i jego najbliższych współpracowników. Ponadto opracowano 174 fotografie z kolejnej grupy tematycznej, przedstawiającej działalność Pomocniczej Służby Wojskowej Kobiet w Szkocji, 307 Lwowskiego Dywizjonu Myśliwskiego i uroczystości pogrzebowych generała Władysława Sikorskiego. Kontynuowano także porządkowanie zespołu „Fundacja Pomocy Medycznej w Londynie”. W roku 2018 uporządkowano 172 j.a., tj. 1,95 mb. akt (15 pudeł archiwalnych), pochodzących z serii: „Correspondence”, „Cooperation”, „Charity” oraz „Accounting”. Przedstawiciel Biblioteki odbył 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie

W instytucji przez okres 1 miesiąca prace prowadziły 3 osoby. Uporządkowano 2 kolekcje: nr 107 „Archiwum Bohdana Podoskiego” (37 j.a., ok. 0,5 mb.) oraz nr 146 „Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie” (44 j.a., ok. 0,3 mb.). Informacje nt. zawartości jednostek tych kolekcji publikowane są w katalogu Instytutu na stornie: http://www.pilsudski.org.uk/pl/katalog.php. Kontynuowano także porządkowanie zbioru fotografii – zespół nr 201 „Zbiór fotograficzny” (1900-1964; 85 j.a., 2,50 mb.). Oprócz podziału zbioru na serie, zidentyfikowano 750 fotografii z serii o roboczych tytułach: „Józef Piłsudski. Portrety”, „Józef Piłsudski. Wydarzenia z udziałem Józefa Piłsudskiego” oraz „Okres Międzywojenny. Wydarzenia”. Przeglądowi poddano również fotografie dotyczące Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Przeprowadzono rozpoznanie nagrań dźwiękowych i materiałów filmowych z zasobu Instytutu oraz dokonano ich selekcji do ewentualnej digitalizacji. Sporządzono spisy robocze zawartości 135 rolek mikrofilmów i przepakowano je do opakowań ochronnych. Na potrzeby Instytutu zakupiono także specjalistyczne opakowania archiwalne, do których sukcesywnie przepakowywany jest zasób.

Studium Polski Podziemnej w Londynie

W instytucji przez łączny okres 4 miesięcy pracowały 4 osoby. Kontynuowały one porządkowanie i przygotowanie do digitalizacji „Akt Komisji Weryfikacyjnej (KW1)”. W wyniku prac zewidencjonowano 3.290 j.a. o rozmiarze 5,2 mb. oraz spaginowano pond 47 000 stron. Na potrzeby prac porządkowych zakupiono także specjalistyczne opakowania ochronne.

Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

W 2018 r. przez okres 1 miesiąca kontynuowano porządkowanie materiałów przekazanych do Instytutu przez angielskie Ministerstwo Obrony. Prace prowadzone przez 1 osobę dotyczyły rozkazów dziennych, których ostatnia partia (90 j.a. o rozmiarze 1,4 mb.) została włączona do zasobu archiwum Instytutu. Większość z nich dotyczyła jednostek Polskiej Marynarki Wojennej. Dodatkowo rozpoznano kolejne materiały – m.in. akta związane z ewakuacją z Rumunii do Francji, działalnością ambasad i konsulatów w Europie, listy związane z rozmieszczeniem demobilizowanych żołnierzy i ich rodzin. Do uporządkowania i włączenia do zasobu Instytutu pozostało 5 pudeł zarządzeń Szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej. Na potrzeby Instytutu zakupiono także specjalistyczne opakowania ochronne.

Polska Misja Katolicka w Anglii i Walii

W roku 2018 Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych kontynuowała współpracę z Polską Misją Katolicką w Anglii i Walii, której archiwum można uznać za najstarsze w Anglii stworzone przez Polaków. Posiada ono w swoich zbiorach materiały dotyczące polskiej emigracji sięgające 1831 r. Dotyczą one przede wszystkim uchodźstwa polskiego i aspektów życia religijnego. Na potrzeby archiwum Misji zakupiono specjalistyczne opakowania ochronne, które zabezpieczą zgromadzone tam materiały.

Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie

W instytucji przez łączny okres 2 miesięcy prace prowadziły 2 osoby, które rozpoczęły porządkowanie spuścizny ks. prof. Jerzego Langmana, historyka sztuki, wykładowcy archeologii wczesnochrześcijańskiej na Angelicum w Rzymie. W ciągu sześciu tygodni dokonano wstępnego przeglądu zawartości spuścizny (ok. 4 mb. akt, w większości rozsyp), segregacji materiałów archiwalnych na grupy rzeczowe oraz rozpoczęto porządkowanie archiwaliów i formowanie jednostek. W wyniku prac utworzono 142 j.a, co stanowi 1,6 mb. akt. Do uporządkowania pozostało ok. 2 mb. dokumentacji. Przedstawiciel Instytutu odbył 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Archiwum Rzymskie Zgromadzenia Zmartwychwstańców

W Archiwum Rzymskim przez okres 2 tygodni prace prowadziła 1 osoba. W trakcie pobytu dokonano przeglądu zasobu archiwalnego i sposobu jego przechowywania oraz pobrano próbki mikrobiologiczne, które pozwolą określić stopień skażenia zasobu mikroorganizmami. Określono także potrzeby i priorytety Archiwum w zakresie zakupu archiwalnych opakowań ochronnych oraz przeprowadzono doraźne prace konserwatorskie. Przedstawiciel Archiwum odbył 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie

Prace w Ośrodku przez okres 1 miesiąca prowadziła 1 osoba. Celem pobytu była pomoc w organizacji archiwum Ośrodka. Podczas pobytu rozpoczęto ewidencję zasobu oraz przygotowano harmonogram dalszych prac ewidencyjno-porządkowych. Przepakowano także część materiałów archiwalnych do opakowań ochronnych zakupionych w tym celu przez NDAP. Przedstawicielka Ośrodka odbyła 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Muzeum Polskie w Rapperswilu

Archiwista z Muzeum Polskiego w Rapperswilu odbył 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Polska Misja Katolicka w Szwajcarii

W Misji przez okres 1 miesiąca prace prowadziły 2 osoby. W ramach prac rozpoczęto porządkowanie dokumentacji „Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Szwajcarii” z lat 1942-1983. W ich wyniku uporządkowano 3 mb. akt, co stanowi 40% całości zespołu. Wyniki prac będą dostępne on-line w Zintegrowanym Systemie Informacji Archiwalnej ZoSIA oraz na portalu szukajwarchiwach.pl. Na potrzeby Instytutu zakupiono także specjalistyczne opakowania ochronne.

Fundacja Archivum Helveto-Polonicum

W instytucji tej przez łączny okres 8 miesięcy prace porządkowe prowadziło 5 osób. W ich wyniku uporządkowano ok. 5 mb. rozsypu, a także „Spuściznę Mieczysława Habichta” z lat ok. 1931-1982 [1983] (26 j.a.) oraz korespondencję ze „Spuścizny Marii i prof. Zygmunta Estreicherów” z lat 1939-1956 (28 j.a.). Dla zewidencjonowanej dokumentacji przygotowano indeksy osobowe, rzeczowe i geograficzne obejmujące łącznie 856 haseł. Po uporządkowaniu dokumenty zostały przepakowane w obwoluty, teczki i pudła bezkwasowe, zakupione w tym celu przez NDAP. Dokumentacja aktowa, fotograficzna oraz druki ulotne składające się na Spuściznę Mieczysława de Habichta oraz część korespondencji Marii i Zygmunta Estreicherów zostały zeskanowane. Łącznie wykonano 4157 skanów (86,70 GB). W Fundacji dokonano także wdrożenia systemu ZoSIA. Archiwista z polski koordynował przenosiny zasobu Fundacji z Biblioteki Kantonalnej i Uniwersyteckiej do siedziby Fundacji. Przy okazji przenosin dokonano scalenia rozproszonych zespołów oraz wydzielono 15 nowych zespołów z akt o nieustalonej wcześniej przynależności. Sporządzono także inwentarz topograficzny ułatwiający orientację w rozmieszczeniu zasobu w magazynach.

 

AMERYKA PÓŁNOCNA

Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce

W instytucji tej przez okres 6 tygodni prace prowadziła 1 osoba. W ich wyniku uporządkowano 1,7 mb. dopływów, które uzupełniły 8 zespołów, w tym „Archiwum Rzeczowe”, „Archiwum Osobowe” i zespół nr 177 „Alfred Szebel Collection”. Z nowo przejętych materiałów utworzono 5 zespołów: nr 184 „Akta Bożeny Urbanowicz Gilbride” (1991-2018), nr 185 „Akta Zygmunta Lepperta” (1939-1999), nr 186 „Akta Józefa Władysława Saryusz-Zaleskiego” (1896-1982), nr 187 „Dariusz Olszewski Collection” (1935-2018) oraz nr 188 „Maria and Kazimierz Rasiej Collection” (1903-2010). Uporządkowane materiały zostały zinwentaryzowane w programie „Archivists Toolkit” oraz przepakowane do bezkwasowych teczek i pudeł. Dodatkowo zinwentaryzowano dwie serie ze zbioru nr 152 „Kolekcja audiowizualna” – serię nr 2 „Prześladowanie Polaków w Związku Sowieckim” oraz serię nr 4 „Kolekcja wideo w formacie VHS”. Przedstawicielka Instytutu odbyła 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

 

Pomoc instytucjom polonijnym w 2018 r.
Szkolenie dla przedstawicieli instytucji polonijnych w NDAP, fot. K. Kiliszek.

 

Polski Instytut Naukowy w Ameryce

W instytucji tej przez łączny okres 4 miesięcy prace prowadziło 5 osób. W Instytucie dokonano wdrożenia systemu ZoSIA, do którego zmigrowano dane dot. 77 zespołów (łącznie 12.673 j.a.). Ponadto przygotowano do digitalizacji i zdigitalizowano 54 j.a. (ok. 0,8 mb.) akt z kolekcji nr 7 „Waclaw Lednicki Papers”. Łącznie wykonano 6580 skanów, które przygotowano również do udostępnienia na stronie internetowej Instytutu http://www.piasa.org/collections/index.php. Uporządkowano również 182 j.a. o rozmiarze 2,5 mb. z archiwum własnego Instytutu (zespół nr 17 „The Polish Institute of Arts and Sciences of America”). Rozpoznano także zbiory fotograficzne Instytutu oraz dokonano przeglądu warunków przechowywania archiwaliów oraz pobrano próbki mikrobiologiczne z archiwaliów noszących ślady zalania i rozwoju grzybów pleśniowych. Dokonano również przeglądu kolekcji kartograficznej i starodruków pod kątem zamówienia odpowiednich opakowań zabezpieczających poszczególne obiekty. Ponadto, przeprowadzono badanie wstępne kolekcji niezidentyfikowanych wcześniej materiałów audiowizualnych.

Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce

Do Archiwum Akt Nowych przekazane zostały matryce drukarskie pisma „Weteran” – organu prasowego SWAP, na których utrwalono zdjęcia żołnierzy polskich. Klocki drukarskie, wykonane w technice halftone zostaną oczyszczone, przepakowane do nowych opakowań ochronnych i zdigitalizowane. W roku 2018 dokonano inwentaryzacji, oczyszczenia i przepakowania ¾ zbioru. Pozostałe prace zabezpieczające, w tym projekt pilotażowy obejmujący digitalizację i rekonstrukcję cyfrową obrazu na 150 obiektach, zostaną przeprowadzone w 2019 r.

Muzeum Polskie w Ameryce

W instytucji tej przez okres 1,5 miesiąca prace prowadziła 1 osoba, kontynuująca opracowywanie akt liczącego 125,56 mb. zespołu „Rady Polonii Amerykańskiej”. W wyniku prac, którymi objęte były akta Centrali Rady Polonii Amerykańskiej w Chicago oraz Biura Rady Polonii Amerykańskiej w Nowym Jorku, uporządkowano ponad 12 mb. akt (1701 j.a). W trakcie porządkowania materiały zostały oczyszczone i zabezpieczone w odpowiednich opakowaniach. Ostateczne zakończenie opracowania zespołu planuje się na rok 2019. Przedstawicielka Muzeum odbyła 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Centralne Archiwum Polonii w Orchard Lake

W Archiwum Misji przez okres 1,5 miesiąca prace prowadziły 2 osoby, które kontynuowały ewidencjonowanie zasobu. W wyniku prac wdrożono system ZoSIA i zmigrowano do niego informacje o 100 zespołów archiwalnych i blisko 3 tys. j.a. Rozpoczęto także porządkowanie zespołu nr 7 „Fundacja i Centrum 2 Polskiego Korpusu przy Zakładach Naukowych w Orchard Lake, Michigan”, który wg wstępnych szacunków zawiera około 300 jednostek dokumentacji aktowej oraz dokumenty audiowizualne, fotografie i druki ulotne. Przedstawicielka CAP odbyła 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

Polish Music Center w Los Angeles

W instytucji tej przez blisko 1 miesiąc prace prowadziły 3 osoby. Kontynuowano opracowanie, digitalizację i zabezpieczanie „Kolekcji Paderewskiego” („Paderewski Archives – Paso Robles Collection”). W wyniku prac opracowano 233 j.a. o rozmiarze 1,5 mb., wykonano 3671 skanów. Zakończono prace nad zabezpieczeniem zespołu „Archiwum Henryka Warsa”, przepakowując je do zamówionych w tym celu specjalistycznych opakowań ochronnych. Dokonano także przeglądu archiwaliów pochodzących z „Zygmunt & Luisa Stojowski Collection” oraz rękopisów muzycznych współczesnych kompozytorów polskich, które częściowo przepakowano  w obwoluty ochronne.

 

AMERYKA POŁUDNIOWA

Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie

W Bibliotece przez okres 1 miesiąca prace prowadziły 2 osoby. Podczas pobytu uporządkowano 85 j.a. (ok. 1,8 mb.) z „Zespołu Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki”. Ponadto, po uprzednim przygotowaniu, zdigitalizowano materiały pochodzące z „Zespołu Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki” oraz „Związku Polaków w Argentynie”. Łącznie wykonano 879 skanów o łącznym rozmiarze 16 GB. Zeskanowane materiały zostały włączone do systemu ZoSIA i opublikowane w serwisie szukajwarchiwach.pl. Przeprowadzono także szkolenie w zakresie przygotowania materiałów archiwalnych do skanowania, digitalizacji i kontroli jakości oraz publikacji skanów. Przedstawicielka Biblioteki odbyła 2-tygodniowe szkolenie z zakresu zabezpieczania, przygotowania do digitalizacji i skanowania materiałów archiwalnych, ekspozycji archiwaliów na wystawach oraz opracowania zbiorów fotograficznych.

 


Pomoc instytucjom polonijnym w 2017 r.

 

W 2017 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz z archiwami państwowymi kontynuowały pomoc instytucjom polonijnym. Zostało nią objętych 17 instytucji z Europy, Ameryki Północnej i Południowej. Przeprowadzone prace w znacznym stopniu stanowiły kontynuację działań rozpoczętych w latach ubiegłych, z których wiele zostało zakończonych lub jest na ukończeniu.

Wśród beneficjentów pomocy znalazły się w głównie instytucje stowarzyszone w Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie: Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie, Biblioteka Polska w Paryżu, Biblioteka Polska POSK w Londynie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej w Londynie, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polska Misja Katolicka Anglii i Walii, Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie, Archiwum Domu Generalnego zakonu Zmartwychwstańców w Rzymie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, Muzeum Polskie w Ameryce, Misja Polska w Orchard Lake, Polish Music Center w Los Angeles oraz Fundacja Archivum Helveto-Polonicum z siedzibą we Fryburgu (Szwajcaria) i Polska Misja Katolicka w Szwajcarii.

W wymienionych instytucjach prace prowadziło 3 konserwatorów oraz 25 archiwistów zaangażowanych w porządkowanie, inwentaryzację, opracowanie i zabezpieczanie materiałów archiwalnych oraz ich digitalizację i wdrażanie systemu ZoSIA. Archiwiści aktywnie włączali się także w bieżącą działalność placówek, na rzecz których pracowali. W wyniku prac uporządkowano, zewidencjonowano i zabezpieczono kilkadziesiąt zbiorów, zespołów i kolekcji archiwalnych. Wyniki prac zostały wprowadzone do baz danych poszczególnych instytucji, a w niektórych przypadkach także do Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA), który został wdrożony w kolejnych dwóch instytucjach, dzięki czemu dane o zasobie tych instytucji dostępne są poprzez serwis szukajwarchiwach.pl. W przypadku gdy nie było to możliwe materiały zostały zewidencjonowane w formie arkuszy Excel jako narzędzie wspierające zarządzanie zasobem danej instytucji.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych zakupiła specjalistyczne opakowania ochronne do przechowywania akt i fotografii, które trafiły do 9 instytucji polonijnych, tj.: Biblioteki Polskiej w Paryżu, Polskiej Misji Katolickiej w Szwajcarii, Fundacji Archivum Helveto-Polonicum, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, Studium Polski Podziemnej w Londynie, Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii, Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych w Rzymie oraz Polish Music Center w Los Angeles.

Poniższe zestawienie zawiera szczegółową charakterystykę pomocy dla poszczególnych instytucji.

 

EUROPA

Biblioteka Polska w Paryżu

W instytucji prace prowadziły 3 osoby przez okres od 1 do 2 miesięcy. W ich trakcie zakończono opracowanie katalogu spuścizny Franciszka Pułaskiego – historyka literatury, polityka, dyplomaty i długoletniego dyrektora Biblioteki. Ukończono także porządkowanie zespołu „Archiwum Polskiej Organizacji Walki o Niepodległość z lat ok. 1940-1978”, w ramach którego utworzono 20 jednostek, zawierających akta Sekretariatu POWN. Kontynuowano opracowywanie map z XIX w. W rezultacie prac zinwentaryzowano 8 atlasów, 73 plany miast i bitew oraz 154 map. Wytypowano także mapy na zaplanowaną na 2018 r. wystawę „Walka o granice odrodzonej Polski”. Rozpoczęto opracowywanie archiwum Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu z okresu po II wojnie światowej, czyli po reaktywacji Towarzystwa – dokonano rozpoznania zawartości zespołu, ustalono wzór opisu katalogowego dla poszczególnych typów akt występujących w zespole i uformowano 53 nowe jednostki, liczące 1,2 mb. Na potrzeby Biblioteki zakupiono także specjalistyczne opakowania archiwalne, do których przepakowywany jest zasób archiwalny instytucji.

Fundacja Archivum Helveto-Polonicum

W instytucji przez okres 2,5 miesiąca prace prowadziły 2 osoby. W ramach prac uporządkowano i zdigitalizowano korespondencję z liczącej ok. 50 mb. spuścizny Henryka Opieńskiego (1870-1942), do której sporządzono także inwentarz w pliku EXCEL wraz z indeksem geograficznym, osobowym i przedmiotowym. W ramach prac wykonano 4.920 skanów listów pochodzących od 494 autorów. W roku 2017 dokonano także wstępnego rozpoznania zbiorów dotyczących Ignacego Jana Paderewskiego.

Na potrzeby archiwum Fundacji zakupiono także specjalistyczne opakowania archiwalne, do których przepakowywany jest zasób archiwalny instytucji.

Polska Misja Katolicka w Szwajcarii

W instytucji przez okres 2 miesięcy prace prowadziła 1 osoba. W ich wyniku zakończono prace nad inwentarzem zespołu „Archiwum Rodziny Bronarskich”, stanowiącym cenne źródło historyczne zarówno do badań biograficznych braci Bronarskich, jak i tematyki życia codziennego i stosunków panujących wśród Polonii szwajcarskiej. Zeskanowano także dzienniki Ludwika Bronarskiego z lat 1914-1920 (łącznie 22 j.a.; 683 skany). Dodatkowo opracowano także dwa kolejne zespoły archiwalne: „Spuścizna Księdza Jana Engelberta Frani (1921-1995)” o rozmiarze 57 j.a. oraz „Akta żołnierzy internowanych w Szwajcarii” o rozmiarze 7 j.a.

W Misji wdrożono system ZoSIA, dzięki czemu możliwe będzie prowadzenie ewidencji i opracowania materiałów archiwalnych Misji oraz ich udostępnianie na portalu „Szukaj w archiwach”. Stworzono także projekt instrukcji kancelaryjnej oraz regulaminu udostępniania i rejestracji użytkowników archiwum i udostępnianych materiałów. Na potrzeby Misji zakupiono także specjalistyczne opakowania archiwalne, do których przepakowywany jest zasób archiwalny instytucji.

Biblioteka Polska Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie

W instytucji przez okres 2 miesięcy prace prowadziły 2 osoby. W ramach pomocy opracowano 700 fotografii z „Kolekcji fotografii Andrzeja Plichty”. Opracowywane fotografie związane są z tematyką Legionów Polskich, działaniami wojennymi w latach 1914-1920 oraz Józefem Piłsudskim (życie osobiste, działalność polityczna i wojskowa) i jego najbliższymi współpracownikami. Ponadto kontynuowano porządkowanie zespołu „Fundacja Pomocy Medycznej w Londynie” (Medical Aid for Poland), instytucji charytatywnej działającej na terenie Wielkiej Brytanii od 1981 roku, która w latach 1982-1996 wysłała do Polski 335 transportów pomocy. W wyniku prac uporządkowano 442 j.a. o rozmiarze 3,64 mb. akt (28 pudeł archiwalnych). Instytucję tę odwiedziły także konserwatorki z Polski, które zapoznały się ze stanem zachowania zbiorów i sposobem ich zabezpieczania w Bibliotece.

Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie

W instytucji prace prowadziła 1 osoba przez okres 1 miesiąca. W ramach pomocy dokonano ekspertyzy zasobu fotograficznego Instytutu, dla którego przygotowano projekt układu. Przygotowano także formularz do ewidencji i rozpoczęto porządkowanie kolekcji. W ramach prac, fotografie i albumy przepakowano do odpowiednich opakowań, które zakupiono na ten cel. Instytucję tę odwiedziły także konserwatorki z Polski, które zapoznały się ze stanem zachowania zbiorów i udzieliły rekomendacji dotyczących postępowania z archiwaliami i ich zabezpieczenia.

Studium Polski Podziemnej w Londynie

W instytucji przez łączny okres 4 miesięcy prace prowadziły cztery osoby. W ich wyniku zakończono opracowanie zespołu „Zbiór prasy i materiałów informacyjnych (P – Prasa)” (spaginowano 241 j.a. o łącznym rozmiarze 57 484 stron) oraz dokończono archiwizację kolekcji nr 44 „Koła b. żołnierzy AK w Wielkiej Brytanii”, ewidencjonując dopływy do tego zespołu (116 j.a. o rozmiarze 4 mb.). W trakcie prac ustalono, że w związku z zaburzoną strukturą zespół będzie wymagał w przyszłości ponownego uporządkowania. Rozpoczęto także prace nad uporządkowaniem i przygotowaniem do digitalizacji liczącego blisko 27 mb. zespołu „KW 1 – Akta Komisji Weryfikacyjnej”. Zewidencjonowano: 803 j.a. i spaginowano 11 505 stron, o łącznym rozmiarze 1,3 mb., co stanowi około 5% całości zespołu.

Na potrzeby Studium zakupiono także specjalistyczne opakowania archiwalne, do których przepakowywany jest zasób archiwalny instytucji. Instytucję tę odwiedziły także konserwatorki z Polski, które zapoznały się ze stanem zachowania zbiorów i udzieliły rekomendacji dotyczących postępowania z archiwaliami i ich zabezpieczenia.

Pomoc instytucjom polonijnym w 2017 r.
Materiały z zespołu KW 1 – Akta Komisji Weryfikacyjnej, fot. A. Warzecha.

 

Pomoc instytucjom polonijnym w 2017 r.
Materiały z Kolekcji nr 44 w trakcie przepakowywania do nowych opakowań, fot. M. Knitter.

 

Pomoc instytucjom polonijnym w 2017 r.
Materiały kolekcji 44 po opracowaniu, fot. A. Warzecha.

 

Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

W instytucji prace przez okres 2 miesięcy prowadziła 1 osoba, kontynuująca porządkowanie materiałów przekazanych do Instytutu przez angielskie Ministerstwo Obrony. Materiały te stanowią tzw. dopływy do zespołów „Armia Polska w ZSRR” i „Armia Polska na Wschodzie”. Ogółem do zasobu Instytutu włączono 126 j.a. o rozmiarze 3,3 mb. Na potrzeby Instytutu zakupiono także specjalistyczne opakowania ochronne, do których przepakowywany jest zasób archiwalny instytucji. Instytucję tę odwiedziły także konserwatorki z Polski, które zapoznały się ze stanem zachowania zbiorów i udzieliły rekomendacji dotyczących postępowania z archiwaliami i ich zabezpieczenia.

Polska Misja Katolicka Anglii i Walii

Na potrzeby archiwum Misji zakupiono specjalistyczne opakowania ochronne, które zabezpieczą zgromadzone zbiory, wśród których znajdują materiały dotyczące polskiej emigracji sięgające 1831 r. Dotyczą one przede wszystkim uchodźstwa polskiego i aspektów życia religijnego.

Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie

W instytucji tej przez łączny okres 3 miesięcy prace prowadziły 3 osoby. Ich celem było wdrożenie systemu ZoSIA oraz dalsze rozpoznanie zasobu Instytutu. W wyniku prac przejrzano 13,62 mb. archiwaliów, spośród których rozpoznano i wyodrębniono 22 zespoły archiwalne. Dla wszystkich zespołów poza dwiema spuściznami (Jerzego Langmana i Karola Badury) sporządzono także ewidencję. W Instytucji wdrożono system ZoSIA, do którego przeniesiono inwentarze archiwalne poszczególnych zespołów. Na potrzeby Instytutu zakupiono także specjalistyczne opakowania, do których przepakowywany jest zasób instytucji. W celu właściwego zarządzania zbiorami Instytutu opracowano zasady korzystania z archiwaliów. Dodatkowo przygotowano materiały do 6 fotorelacji obrazujących działalność PISK na przestrzeni kilkudziesięciu lat oraz na 4 wystawy wirtualne ukazujące zasób Instytutu. Posłużyły one do kolejnej modyfikacji strony Instytutu i założenia dodatkowej zakładki „Galeria” (http://pisk.jezuici.pl/galeria/).

Archiwum Domu Generalnego zakonu Zmartwychwstańców w Rzymie

Centralne Laboratorium Konserwacji Archiwaliów przy Archiwum Głównym Akt Dawnych wykonało konserwację 29 listów Cypriana Kamila Norwida i Adama Mickiewicza. Listy zostały także zdigitalizowane i przepakowanie do indywidualnych opakowań archiwalno-ekspozycyjnych, co znacząco poprawiło stan zabezpieczenia tych unikalnych materiałów.

 

AMERYKA PÓŁNOCNA

Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku

W instytucji tej przez okres 2 miesięcy prace prowadziła jedna osoba. Efektem jest Zakończenie ewidencji archiwum IJP, inwentaryzacja dopływów, rozpoznanie i opracowanie przekazanej do Instytutu w 2016 r. kolekcji Alfreda Szebla– działacza Polonus Philatelic Society i kolekcjonera z Chicago. Materiały zgromadzone w kolekcji pochodzą z lat 1914-2017, kolekcja liczy 40 jednostek archiwalnych, co stanowi 1,35 mb. Kolekcja obrazuje rozwój poczty, jako formy komunikacji społecznej. Ponadto uporządkowano kolekcję nr 182, „Reiss Familly Collection” oraz zespół nr 183 – spuściznę Janiny Katelbach (pseudonim sceniczny Nina Polan) – „Nina Polan (Janina Katelbach) Collection”.

Polski Instytut Naukowy w Ameryce

W instytucji przez okres 1 miesiąca prace prowadziły 2 osoby. Kontynuowano rozpoczęty w latach ubiegłych proces digitalizacji materiałów z zasobu archiwum Instytutu, włączając w to przygotowanie materiałów do digitalizacji. Pracami objęte były materiały z kolekcji nr 7 „Wacław Lednicki Papers”. Łącznie zdigitalizowano 76 j.a. liczących 1 mb. akt, wykonując 10 207 skanów i przygotowując je do udostępnienia na stronie internetowej. Zdigitalizowane materiały Instytut udostępnia na swojej stronie internetowej pod adresem: http://www.piasa.org/collections/index.php Ponadto przygotowano instrukcję porządkowania zdjęć w aktach kolekcji Nr 17 The Polish Institute of Arts and Sciances of America i przeszkolono osobę mającą porządkować ww. zdjęcia. Zmodernizowano także wewnętrzną sieć w Instytucie, wdrażając jednocześnie nowe przyłącze internetowe.

Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce

W roku 2017 do Polski w celu dalszego zabezpieczenia sprowadzono klocki typograficzne „Głosu Weterana”, organu prasowego SWAP. Klocki zostaną oczyszczone i przepakowane do właściwych opakowań ochronnych. W dalszym etapie planowana jest ich rekonstrukcja cyfrowa.

Muzeum Polskie w Ameryce

W instytucji tej przez okres 1,5 miesiąca prace prowadziła jedna osoba, kontynuująca opracowywanie akt zespołu „Rady Polonii Amerykańskiej”, z serii „Rada Polonii Amerykańskiej Centrala w Chicago”. Podczas pobytu uporządkowano ok. 12 mb. materiałów, które w 2016 r. odnaleziono przy okazji remontu pomieszczeń Muzeum.

Misja Polska w Orchard Lake

W Archiwum Misji przez okres blisko 2 miesięcy prace prowadziła 1 osoba, która kontynuowała ewidencjonowanie zasobu. W trakcie pobytu opracowano 4 zespoły archiwalne: nr 5 – „Koło byłych Żołnierzy 2 Korpusu im. generała Władysława Andersa w Detroit”, nr 54 – „Archiwum Leopolda L. Lorentza”, nr 64 – „Archiwum pułkownika Antoniego Rogozińskiego” oraz nr 71 – „Archiwum Wacława Kuzi”. Opracowane zespoły liczą łącznie 95 j.a., co stanowi 1,98 mb. akt. Ponadto w ramach digitalizacji zespołu numer 30 – „Polska Misja Wojskowa w Kanadzie” wykonano 4 982 skany. W trakcie pobytu rozpoczęto prace na porządkowaniem zespołu numer 7 – „Fundacja i Centrum 2 Korpusu”.

Polish Music Center w Los Angeles

W instytucji tej przez 4,5 miesiąca prace prowadziło 2 archiwistów i 1 konserwatorka. Kontynuowano opracowanie „Kolekcji Paderewskiego” („Paderewski Archives – Paso Robles Collection”). Uporządkowano 178 j.a. przekazanych przez Harry’ego E. Blytha. Dodatkowo zdigitalizowano 418 fotografii, 40 negatywów, 674 strony dokumentacji aktowej oraz maszynopis książki kucharskiej (97 skanów) z ww. kolekcji. Zdigitalizowane materiały przygotowano także do udostępnienia na stronie internetowej. Po zakończeniu prac negatywy zabezpieczono w odpowiednich opakowaniach ochronnych, które zakupiono na potrzeby PMC. Zabezpieczono także większą część Kolekcji Paderewskiego oraz Henryka Warsa. Rozpoczęto zabezpieczanie kolekcji Stojowskiego („Zygmunt & Luisa Stojowski Collection”).

Ponadto delegowany do PMC konserwator oszacował stan zachowania zbiorów tej instytucji oraz jej potrzeby w odniesieniu do zabezpieczenia archiwaliów oraz innych obiektów tam przechowywanych, np. oryginalnej walizki Paderewskiego, czy też rolek do pianoli. Wyniki przeprowadzonej ekspertyzy stanowią podstawę dalszej pomocy dla PMC.

 

AMERYKA POŁUDNIOWA

Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki w Argentynie

W instytucji tej prace prowadziła 1 osoba przez okres 1 miesiąca. W ich trakcie porządkowano „Zespół Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki”. Do opracowania pozostało 0,3 mb. akt. Po całkowitym opracowaniu zespołu, które zaplanowano na 2018 r., informacje na temat jego zawartości będą dostępne na portalu „Szukaj w archiwach”.

 


Pomoc instytucjom polonijnym w 2016 r.

 

W 2016 roku Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych wraz z archiwami państwowymi kontynuowały pomoc instytucjom polonijnym. Zostało nią objętych 15 instytucji z Europy, Ameryki Północnej i Południowej. Przeprowadzone prace w znacznym stopniu stanowiły kontynuację działań rozpoczętych w latach ubiegłych, z których wiele została zakończona lub jest na ukończeniu.

czytaj więcej


ARGENTYNA

  • Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki
  • Polska Misja Katolicka w Argentynie

FRANCJA

  • Archiwum Instytutu Literackiego "Kultura" w Maison Laffitte
  • Archiwum OO. Pallotynów w Paryżu
  • Polska Misja Katolicka w Paryżu
  • Towarzystwo Historyczno-Literackie - Biblioteka Polska w Paryżu
czytaj więcej

W 2013 r. zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa programu UNESCO „Pamięć świata” XIX-wieczne zbiory Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu, będące w posiadaniu wymienionej instytucji

W sierpniu 2013 r. na listę światowego dziedzictwa dokumentacyjnego zostały wpisane unikalne zbiory najstarszej polskiej instytucji na emigracji, jaką jest Towarzystwo Historyczno-Literackie wraz z działającymi przy nim Biblioteką Polską w Paryżu oraz Muzeum Adama Mickiewicza. Instytucje te prowadzące działalność ponad 150 lat, od chwili utworzenia w I połowie XIX w. do czasów obecnych, gromadzą bezcenne materiały historyczne, dokumentujące działalność polskiego wychodźstwa i stanowiące bezcenne źródło informacji o przeszłości narodu polskiego, pozbawionego własnego państwa.

czytaj więcej
ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl