-A
+A

Argentyna

Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki
Jorge Luis Borges 2076
1425 Buenos Aires
ARGENTYNA
Tel. + 54-11 4774-7621
Fax + 54 11 4774-3679
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Utworzenie i krótka historia:
Powstanie Biblioteki wiąże się z przygotowaniami Polonii argentyńskiej do obchodów tysiąclecia chrztu Polski w 1966 r. Celem powołanej wówczas placówki miało być gromadzenie poloników, rozproszonych w krajach Ameryki Łacińskiej, jak też dokumentowanie działalności polskich emigrantów i przekazywanie im wiedzy o Polsce. Pierwszym prezesem Biblioteki był znany działacz emigracyjny Jerzy Stempowski. Duże zasługi dla dalszego rozwoju instytucji mieli m. in. Karol Orłowski, Jan Wolski, Włodzimierz Toczyłowski, Irena Nawrot.

 
Charakterystyka zbiorów:
Zgromadzone w Bibliotece materiały archiwalne składają się przede wszystkim z akt wytworzonych przez samą bibliotekę, która do początku lat dziewięćdziesiątych stanowiła samodzielną organizację polonijną, stowarzyszoną w Związku Polaków w Argentynie, a od kilkunastu lat stanowi komórkę organizacyjną Związku. Archiwalia obejmują głównie materiały o charakterze wystawienniczym, jak np. fotografie, czy plakaty. Ponadto w Bibliotece zgromadzono dokumenty niektórych polskich organizacji oraz osób prywatnych. Najstarsze z zachowanych dokumentów sięgają pierwszych lat wieku XX. Większość z nich pochodzi ze spuścizny po jednym z najaktywniejszych działaczy polonijnych Bolesławie Schreiberze, a składają się na nie przede wszystkim: korespondencja Towarzystwa Polskiego w Buenos Aires (1893,1904-1918), pierwszej organizacji polonijnej w całej Ameryce Łacińskiej powstałej w 1891 r., korespondencja z redakcją pisma polonijnego „Wiadomości Polskie" (1917), akta Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Buenos Aires (1908), Polskiego Towarzystwa Socyalno-Robotniczego "Równość" (1917), a także Towarzystwa „Wolna  Polska" w Buenos Aires (1918-1920). Ponadto znajdują się tam bardzo cenne materiały z okresu II wojny światowej m.in., Komitetu Pomocy ofiarom Wojny w Polsce w Buenos Aires (1939-1946).
 Na szczególną uwagę zasługują przechowywane w Bibliotece w spuściźnie ks. Jerzego Bekiera pamiątki po Adamie Mickiewiczu. Ksiądz Bekier miał je otrzymać od wnuczki poety w 1949 roku podczas pobytu w Paryżu. Stanowią je obrazki religijne pochodzące z modlitewnika poety.

Współpraca z NDAP:
Biblioteka Polska im. Domeyki rozpoczęła współpracę z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych w 2008 r. Od lipca 2008 r. polski archiwista rozpoczął prace nad rozpoznaniem materiałów archiwalnych, zachowanych w Bibliotece i przygotowaniem ich roboczej ewidencji. Działań tych nie zakończono z powodu znacznego rozproszenia materiałów oraz trwającego nadal remontu budynku zajmowanego przez Bibliotekę oraz przemieszczania zasobu bibliotecznego. Przygotowano roboczą wersję ewidencji materiałów archiwalnych, obejmującą lata 1942-2008. Są to głównie akta polskich organizacji i stowarzyszeń działających na terenie Argentyny, które poza dokumentacją aktową obejmują fotografie, publikacje, wycinki prasowe, rysunki.

Plan dalszych prac:
Podstawowym zadaniem winno być kontynuowanie prac ewidencyjno-porządkowych. W dalszej perspektywie należy przystąpić do porządkowania materiałów w obrębie poszczególnych kolekcji, w tym uporządkowania zbiorów fotograficznych oraz wprowadzić ewidencję zasobu w bazach danych, stosowanych w archiwach polskich w kraju.

 


Polska Misja Katolicka w Argentynie
c.G.A. Becquer 2360
B1683 DFH Martin Coronado
prov. Buenos Aires
ARGENTYNA
Tel/Fax.: + 54 11 4842 0589
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Utworzenie i krótka historia:  
Klasztor w Martin Coronado został założony w 1957 r. i od tego momentu zaczęto gromadzić zbiory archiwalne i biblioteczne. Początek archiwum dały dokumenty pozostałe po działalności założycieli klasztoru o. Andrzeja Smolenia oraz o. Justyniana Maciaszka. W kolejnych latach do powiększenia zasobu archiwalnego przyczynił się o. Emil Seroka, były więzień obozu koncentracyjnego w Dachau, a po wojnie wieloletni duszpasterz w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. W okresie od 1966 r. do dnia dzisiejszego materiały dotyczące Polaków w Argentynie gromadzi o. Herkulan Wróbel, opiekujący się archiwum Misji.

Charakterystyka zbiorów:
Po wstępnych pracach porządkowych całość zasobu archiwalnego obejmuje ok. 26 mb (ponad 1 tys. teczek). Zbiory archiwalne dzielą się na dwie zasadnicze części: akta wytworzone w toku działalności Misji oraz Klasztoru OO. Franciszkanów w Martin Coronado oraz spuścizny Polaków zamieszkałych w Argentynie i materiały nielicznych organizacji polonijnych.
Pierwsza grupa akt dokumentuje historię Misji i Polskiego Ośrodka Katolickiego w Martin Coronado. Składają się na nią dokumenty z działalności duszpasterskiej, informacje o polskich księżach i siostrach zakonnych pracujących w Argentynie od końca XIX w., kazania, opracowania i referaty poszczególnych kapłanów, korespondencja Misji, materiały dotyczące więzienia polskich księży w obozach koncentracyjnych w Dachau i Oświęcimiu. Część drugą zasobu obejmują materiały wytworzone przez organizacje polskie w Argentynie, w tym dokumenty: Polskiego Towarzystwa Katolickiego w Martin Coronado, Związku Harcerstwa Polskiego Okręg w Argentynie (1949-2002), Stowarzyszenia Polaków „Poznań” w José C.Paz (już nie istniejącego), Koła Katolików Polaków w Argentynie (w Buenos Aires), Koła Legionistów i P.O.W. w Argentynie (zachowane fragmentarycznie z lat 1933,1938,1964-1979). Z zachowanych po osobach prywatnych spuścizn do najcenniejszych należą materiały wytworzone lub zebrane przez Józefa Filipowicza, lotnika z września 1939 r., przebywającego następnie we Francji i Wielkiej Brytanii; Jana Gilowskiego sięgające lat wojny polsko-bolszewickiej, Józefa Massalskiego (księga lotów bojowych z lat 1940-1946), Rudolfa Leroch-Orlota, oficera I brygady Legionów Polskich i wieloletniego prezesa Koła Legionistów i P.O.W., Włodzimierza Toczyłowskiego oraz spuścizny gen. Jerzego Zawiszy, płka Władysława Zakrzewskiego, Stanisława Śliwińskiego.
Uzupełnieniem dokumentacji aktowej są nagrania (ok. 250 kaset magnetofonowych) oraz  zbiór kilkuset luźnych fotografii. Polski Ośrodek Katolicki w Martin Coronado posiada też salę muzealną pod nazwą Muzeum Wojska Polskiego, w budynku szkolnym, gdzie zostały zgromadzone pamiątki po żołnierzach Polskich Sił Zbrojnych, m. in. mundury, elementy wyposażenia wojskowego, fotografie, mapy, a także dokumenty. W budynku klasztornym przechowywany jest biało-czerwony sztandar z Powstania Warszawskiego, będący własnością  drużyny żeńskiej im. Batalionu „Zośka” w Martin Coronado.

Współpraca z NDAP:
Polska Misja Katolicka rozpoczęła współpracę z NDAP w 2008 r. Do Martin Coronado skierowano wówczas doświadczonego archiwistę z Archiwum Akt Nowych, który przeprowadził wstępne rozpoznanie zgromadzonych w Misji zbiorów oraz przygotował ich roboczą ewidencję. Całość zgromadzonych materiałów poddano przeglądowi pod kątem rozpoznania struktury archiwum.      W rezultacie tych działań archiwalia podzielono wstępnie na 3 główne części:
-   archiwum klasztoru oo. bernardynów i Misji,
-   archiwum prywatne o. Herkulana Wróbla, wieloletniego pracownika i rektora Misji,
-   materiały wytworzone przez różne instytucje i osoby prywatne działające na emigracji.
Kolejnym krokiem było pogrupowanie materiałów w obrębie 24 grup rzeczowych i rozpoczęcie ich porządkowania.
Efektem 3-miesięcznego pobytu stał się także szczegółowy raport o archiwaliach dotyczących Polski i Polaków, przechowywanych w innych organizacjach polskich na terenie Argentyny, m. in. w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów w Buenos Aires, Towarzystwie Polskim w Kordobie, Towarzystwie Polskim „Dom Polski” oraz Towarzystwie Polskim im. Fryderyka Chopina w Rosario, jak też zbiorach znajdujących się w rękach osób prywatnych.

Plan dalszych prac:
Podstawowym zadaniem będzie kontynuacja prac porządkowo-ewidencyjnych, w tym przede wszystkim dalsze prace inwentaryzacyjne w obrębie wstępnie wydzielonych grup rzeczowych akt.
Istnieje potrzeba objęcia pomocą konserwatorską niektórych dokumentów.
W związku z tym, iż nie zostały dotychczas rozpoznane dokumenty zgromadzone w bardzo wielu ważnych ośrodkach polonijnych Argentyny, (np. w Santa Fe, Mendozie, Neuquen, na północy w prowincjach Jujuy czy Salta, ale przede wszystkim wokół Buenos Aires i Gran Buenos Aires w Berisso, Valentin Alsina, Berezategui, a także na terenie Misiones w Posada, Azara, Apostoles, Obera, Gobernador Roca) wydaje się koniecznym kontynuowanie akcji rozpoznawczej.
Istnieje też potrzeba, przeprowadzenia szkolenia archiwalnego (najlepiej w języku hiszpańskim) dla osób pracujących w ośrodkach polonijnych w Argentynie.


 

ul.Rakowiecka 2D, 02-517 Warszawa
tel.(+48 22) 565-46-00, fax (+48 22) 565-46-14
email: ndap@archiwa.gov.pl