-A
+A

Międzynarodowa działalność AP i NDAP

I. Dotychczasowe osiągnięcia

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych i podległe jej archiwa w kraju zaangażowane są w rozwijanie współpracy z wieloma partnerami zagranicznymi. Podstawa tych kontaktów są umowy bilateralne zawarte łącznie z 25 krajami. W ich ramach prowadzone są wspólne projekty naukowe, wymiana fachowych kadr i doświadczeń w ramach staży, szkoleń, stypendiów, organizowane są konferencje międzynarodowe poświęcone aktualnym problemom archiwalnym, a zarazem popularyzujące wiedzę o polskich archiwach i ich bezcennych zbiorach. Najważniejsze zadania i kierunki polityki zagranicznej Naczelnego Dyrektora koncentrują się w kilku podstawowych obszarach:


1. Idea wspólnego dziedzictwa archiwalnego w relacjach z krajami Europy Środkowo-Wschodniej.

2. Współdziałanie polskich archiwów z archiwami Unii Europejskiej.

3. Programy międzynarodowe.

4. Współpraca z Polonią i ochrona polskiego dziedzictwa kulturalnego poza krajem.

5. Archiwa w polityce historycznej państwa.


II. Postulaty i zamierzenia na przyszłość.

Dotychczasowe doświadczenia polskich archiwów państwowych we współpracy zagranicznej pokazują, że instytucje te stały się ważnymi partnerami zarówno dla archiwów w krajach Zachodu, jak też  dla  Europy Środkowo-Wschodniej oraz Azji Centralnej. W tych dwu ostatnich przypadkach archiwa polskie i NDAP mogą być liderem dla mniejszych krajów tego obszaru, a w niektórych dziedzinach tak właśnie są już obecnie postrzegane. Wskazują na to doświadczenia wyniesione z dotychczasowych kontaktów np. w ramach konferencji międzynarodowych Colloquia Jerzy Skowronek Dedicata, czy też EURASICA. Polskie archiwa państwowe wyprzedzają kraje Europy Środkowej i Wschodniej oraz państwa azjatyckie w dziedzinie komputeryzacji, dostępności on line baz danych, czy też profesjonalnych wydawnictw. Pozycję tą należałoby zatem umacniać, m. in. poprzez zintensyfikowanie współpracy w ramach umów bilateralnych oraz wspólnych projektów, zwłaszcza z najbliższymi sąsiadami. Polskie archiwa mogą być też pośrednikiem w artykułowaniu potrzeb i interesów archiwów Europy Wschodniej w ramach archiwalnych ciał europejskich, zaś dobra współpraca ze Wschodem może też umacniać naszą rolę, jako partnera dla Europy Zachodniej. Kontakty kilku ostatnich lat i włączenie się reprezentantów NDAP i archiwów polskich do dyskusji nad bieżącymi sprawami archiwistyki europejskiej (np. w ramach DLM-Forum, czy też problemów standardów archiwalnych, m. in. zastosowania EAD jako narzędzia prezentacji pomocy archiwalnych) wskazują, że możemy w krótkim czasie „nadrobić” zaległości technologiczne i już obecnie stajemy się ważnym i pełnoprawnym partnerem dla archiwów Europy Zachodniej.
Do najważniejszych kierunków działań i zadań stojących przed archiwami w dziedzinie współpracy międzynarodowej w najbliższej przyszłości należą:

• rozwijanie tych dziedzin współpracy, które mają obecnie kluczowe znaczenie dla archiwów europejskich (najważniejsze obszary wskazane zostały m. in. w raporcie o stanie archiwów w rozszerzonej Unii Europejskiej z 2004 r.), np. zagadnienia związane z przejmowaniem i zarządzaniem dokumentacją elektroniczną, czy też problem digitalizacji zasobów, w tym zagadnienie planowej digitalizacji zabezpieczającej (będzie się to wiązało z koniecznością pozyskania znaczących środków finansowych na praktyczną realizację tego typu projektów);

•  rozszerzenie wymiany archiwistów z krajami Europy Zachodniej (obecnie odbywa się głównie w jedna stronę, tj. wysyłani są z reguły polscy archiwiści). Należy zachęcić ich do korzystania z polskich zasobów archiwalnych i poznawania polskich archiwów, co tym samym przyczyni się do promocji polskiego dorobku archiwalnego;

• podtrzymywanie i rozwijanie kontaktów z krajami szeroko rozumianej Europy Wschodniej oraz podjęcie prób włączenia się do nowych inicjatyw, np. za pośrednictwem MSZ i jego departamentu Współpracy Rozwojowej, który w ramach nowych projektów oferuje możliwości wspierania państw tego obszaru m. in. w dziedzinie pomocy stypendialnej oraz kształcenia kadr. Niezwykle istotnymi formami współpracy z tym rejonem Europy pozostaje mikrofilmowanie oraz skanowanie zbiorów dotyczących Polski (zwłaszcza dokończenie projektu w archiwach ukraińskich), jak też rozpoczęcie mikrofilmowania dokumentów ze zbiorów archiwów litewskich i białoruskich;

• kontynuowanie polityki pozyskiwania kopii materiałów archiwalnych z zasobów archiwów rosyjskich. Jedną z ważniejszych propozycji strony rosyjskiej była składana kilkakrotnie oferta sprzedaży mikrofilmów Metryki Litewskiej i Metryki Wołyńskiej, których oryginały przechowuje Rosyjskie Archiwum Państwowe Akt Dawnych w Moskwie - jest to jeden z podstawowych zbiorów źródeł do historii dawnej Rzeczypospolitej;

•  kontynuowanie prac nad porządkowaniem i rejestracją zbiorów polonijnych, kładąc nacisk na szkolenie kadr dla tych placówek na stażach w Polsce. W ostatnim roku wzrosło zainteresowanie tą formą współdziałania z NDAP ze strony instytucji kościelnych (m. in. polskich misji katolickich), które dotychczas raczej dystansowały się od angażowania we wspólne projekty. Zainteresowanie uzyskaniem pomocy archiwalnej ze strony archiwów państwowych w 2008 r. wyraziło dotychczas 14 instytucji polskich z krajów europejskich oraz Stanów Zjednoczonych.

• rozwijanie w większym zakresie działań marketingowych, zwłaszcza poprzez publikacje oraz konferencje międzynarodowe, prezentujące dorobek polskich archiwów i ich znaczenie dla zachowania polskiego i europejskiego dziedzictwa kulturowego.

Newsletter NDAP