Prowadzone przez NDAP

Odtworzenie Pamięci Polski

DrukujDrukuj - wersja mobilna


"Reconstitution of the Memory of Poland" to realizowany pod patronatem Rady Europy międzynarodowy program, którego głównym celem jest gromadzenie informacji o źródłach do historii Polski przechowywanych w archiwach zagranicznych.
W 1997 r. na zlecenie UNESCO Międzynarodowa Rada Archiwów opracowała ankietę, której celem było rozpoznanie w skali świata zagadnienia strat i przemieszczeń zbiorów archiwalnych oraz rozpoznanie szans rozwiązania wynikających z tego problemów. Odpowiedź polskiej strony na ankietę ujawniła nie uświadamiany nawet w profesjonalnych kręgach fakt rozproszenia i zniszczenia polskiego zasobu archiwalnego, dochodzący do 90% w skrajnym przypadku strat poniesionych przez centralne archiwa państwa w trakcie II wojny światowej. Z tego gruntu wyrosła decyzja sekretariatu MRA, aby przygotować pionierski i pilotażowy zarazem program o nazwie "Reconstitution of the Memory of Poland". Idea ta zyskała uznanie Europejskiej Rady (European Board) działającej w ramach MRA, grupy ekspertów Rady Europy, działających w ramach grupy "Electronic Publishing, Books and Archives" oraz Komitetu Kultury Rady Europy.
Program był realizowany pod auspicjami Rady Europy w latach 1998-2004.

10 listopada 2004 w siedzibie Rady Europy w Strasbourgu odbyło się uroczyste otwarcie wystawy archiwalnej ukazującej efekty realizacji programu. Wystawa zrealizowana była przy współudziale Departamentu Promocji MSZ jako jedna z uroczystości towarzyszących przejęciu przez Polskę prezydencji w Radzie Europy.

Obecnie program jest kontynuowany jednak Rada Europy nie finansuje już jego realizacji. Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych otrzymała wsparcie finansowe na jego realizację ze środków Fundacji Kronenberga, Fundacji Boscha, Towarzystwa Ubezpieczeń Warta oraz Fundacji Lanckorońskich.

 

Baza danych RMP (obecnie w przebudowie)

 
Głównym celem programu jest baza danych Reconstitution of the Memory of Poland. W bazie tej opisuje się materiały archiwalne wytworzone w Polsce lub Polski dotyczące, a przechowywane w archiwach zagranicznych. Prototyp bazy został stworzony w 1999 r. przez Petera Horsmana ze Szkoły Archiwalnej w Amsterdamie, natomiast obecna jej wersja została opracowana przez polskich informatyków w 2003 r. Strukturę opisu materiałów archiwalnych oparto na Międzynarodowym standardzie opisu archiwalnego ISAD (G) oraz ISAAR (CMP).

16 marca 2004 r. odbyło się posiedzenie CD Cult Bureau Rady Europy, na którym zaprezentowano rezultaty programu oraz zainaugurowano działanie bazy w Internecie. Od tego czasu baza dostępna jest on line.

 

Realizacja programu

Współpraca Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych z Fundacją Lanckorońskich - najnowsze wyniki badań w zakresie rejestracji poloników w archiwach ukraińskich [pdf, 520 KB]

 

      Na temat działalności Fundacji Lanckorońskich zobacz: http://fundacjalanckoronskich.org/


Kwerenda archiwalna prowadzona jest zarówno przez archiwistów z krajów uczestniczących w programie jak i przez archiwistów polskich. Początkowo archiwiści byli wyposażeni w specjalne formularze, na podstawie których zbierali informacje o materiałach archiwalnych związanych z historią Polski. Następnie dane były weryfikowane pod względem poprawności merytorycznej jak i językowej i wpisywane do bazy. Obecnie osoby rejestrujące polonika wypełniają oddzielne bazy danych, które po weryfikacji scalane są z bazą centralną.

Poniżej wymieniono archiwa, w których jest lub był realizowany program RMP. Przy czym dane z niektórych archiwów dopiero są wprowadzane do bazy i nie można ich znaleźć w internecie. W niektórych archiwach realizację programu rozpoczęto niedawno od wytypowania zespołów do rejestracji.

Realizacja programu w poszczególnych krajach

 

AUSTRIA

Archiwum Domu Panującego, Dworu i Państwa (Haus-, Hof- und Staatsarchiv)
Archiwum Izby Finansowej i Dworu (Hofkammerarchiv)
Archiwum Finansowe (Finanzarchiv)
Archiwum Wojskowe (Kriegsarchiv)
Powszechne Archiwum Administracji (Allgemeine Verwaltungsarchiv)
Archiwum Parlamentu w Wiedniu (Parlamentsarchiv)
Archiwum Republiki w Wiedniu (Archiv der Republik und Zwischenarchiv)
Archiwum Krajowe w Klagenfurcie (Kärtner Landesarchiv Klagenfurt)
Archiwum Diecezjalne w Wiedniu (Diözesanarchiv Wien)


Widocznym efektem poszukiwań poloników w Austrii jest wydana przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych publikacja autorstwa dra Jerzego Gaula „Polonika z lat 1772-1918 w centralnych archiwach w Wiedniu”.

 

AZERBEJDŻAN

Państwowe Archiwum Historyczne Republiki Azerbejdżańskiej w Baku (Gosudarstwiennyj istoriczeskij archiw Azierbajdżanskoj Republiki)

 

BIAŁORUŚ

Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Mińsku (Nacyjanalny histaryczny archiu Bełarusi)
Archiwum Narodowe Republiki Białoruś w Mińsku (Nacionalnyj Archiw Republiki Biełaruś)
Rejonowe Archiwum Państwowe w Mołodecznie (Zonalnyj Gosudarstwiennyj Archiw gorod Mołodeczno)

Wytypowano zespoły archiwalne do rejestracji w następujących archiwach:
Narodowe Historyczne Archiwum Białorusi w Grodnie
Państwowe Archiwum Obwodu Grodzieńskiego w Grodnie

 

CZECHY

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych (Ministerstvo zahraničních věcí Archivně-dokumentační odbor archiv)
Archiwum Literatury (Literární archiv Památníku Národního Písemnictví)
Archiwum Akademii Nauk (Archiv Akademie věd)
Główne Archiwum Wojskowe (Vojenský ústřední archiv)
Archiwum Narodowe (Národní archiv)
Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Pradze (Státní oblastní archiv v Praze)
Archiwum Instytutu Masaryka (Masarykův ústav Akademie věd ČR Archiv Ústavu TGM)

Kwerendy były prowadzone w oparciu o pomoce udostępnione przez czeskich archiwistów:
W Archiwum Narodowym - spisy poloników Retroinformace (nr 10 z 1995 r. i nr 12 z 1996 r.)
W Archiwum Literatury - Soupis polonik uložených v Literárním archivu PNP v Praze, oprac. Jan Linka a Miloš Sládek, Praha 2003.

 

FRANCJA

Rejestracja poloników we Francji odbyła się na podstawie porozumień bilateralnych. W wyniku wzajemnej współpracy opracowane zostały informatory – o frankonikach przechowywanych w archiwach polskich (2002 r.) i o polonikach w archiwach francuskich (2003 r.).
Strona francuska wydała przewodnik „Les surces de l’Histoire de la Pologne et des Polonais dans les Archives Francaises”, który zawiera wyniki kwerendy przeprowadzone w państwowych archiwach francuskich. Przewodnik obejmuje zbiory:
Centra historique des Archives Nationales – Paris (Archiwum Narodowe - Centrum Historyczne w Paryżu)
Centre des Archives contemporaines – Fontainebleau (Archiwum Narodowe – Oddział Akt Nowych
Centre des Archives d’Outre-Mer – Aix-en-Provence (Archiwum Narodowe – Oddział Posiadłości Zamorskich).
Centre des Archives Du Monde du Travail – Roubaix (Archiwum Narodowe – Oddział Akt Gospodarczych).
Archives des Affaires Etrangeres, de la Defense et des Finances (Archiwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Obrony i Ministerstwa Finansów).
Archives Departamentales (archiwa departamentów) – 97 archiwów
Archives communales (archiwa miejskie)
Zespoły opisane w przewodniku nie zostały wprowadzone do bazy.

 

LITWA

 Wytypowano zespoły archiwalne do rejestracji w następujących archiwach:
Litewskie Centralne Archiwum Państwowe,
Litewskie Państwowe Archiwum Historycznym

 

MOŁDAWIA

Archiwum Narodowe Republiki Mołdowy w Kiszyniowie (Arhiva Nationala al Republicii Moldova)

 

NIEMCY

Oddział Archiwum Federalnego w Berlinie (Bundesarchiv Berlin Lichterfelde)
Tajne Archiwum Pruskich Dóbr Kultury (Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz Berlin Dahlem)
Archiwum Wojskowe (Bundesarchiv Militärarchiv Freiburg)
Archiwum Polityczne Ministerstwa Spraw Zagranicznych. (Politisches Archiv des Auswärtigen Amt)
Archiwum Partii i Organizacji Społecznych (Stiftung Archiv der Parteien und Massenorganizationnen der DDR Bundesarchiv)
Wydział Archiwum Filmowego (Bundesarchiv-Abteilung Filmarchiv)
Archiwum Federalne w Koblencji (Bundesarchiv Koblenz)
Saskie Główne Archiwum Państwowe w Dreźnie (Sächsisches Hauptstaatsarchiv)
Północnonadreńsko-Westfalskie Archiwum Krajowe (Münster Nordhein-Westfalisches Staatsarchiv Münster)
Główne Archiwum Państwowe w Düsseldorfie (Nordrhein–Westfälisches Hauptstaatsarchiv Düsseldorf)

 Wytypowano zespoły archiwalne do rejestracji:
Dolnosaksońskie Główne Archiwum Krajowe w Hanowerze

 

ROSJA

Rosyjskie Państwowe Archiwum Akt Dawnych w Moskwie (Rossijskij gosudarstwiennyj archiw driewnich aktow)
Rosyjskie Państwowe Archiwum Historyczne w Sankt Petersburgu (Rossijskij gosudarstwiennyj istoriczeskij archiw)
Rosyjskie Państwowe Wojskowe Archiwum Historyczne w Moskwie (Rossijskij gosudarstwiennyj wojenno-istoriczeskij archiw)
Rosyjskie Państwowe Archiwum Marynarki Wojennej w Sankt Petersburgu (Rossijskij gosudarstwiennyj archiw Wojenno-Morskogo Fłota)
Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Sankt Petersburga (Centralnyj Gosudarstwiennyj Istoriczeskij Archiw S. Pietierburga)
Centralne Państwowe Archiwum Kinofotofonodokumentów w Sankt Petersburgu (Centralnyj Gosudarstwiennyj Archiw Kinofotofonodokumientow Sankt Pietierburga)
Centralne Państwowe Archiwum Literatury i Sztuki w Sankt Petersburgu (Centralnyj Gosudarstwiennyj Archiw Litieratury i Iskustwa Sankt Pietierburga)
Instytut Historii Rosyjskiej Akademii Nauk w Sankt Petersburgu

 

UKRAINA

Centralne Państwowe Archiwum Historycznego we Lwowie (Centralnyj derżawnyj istorycznyj archiw Ukrajiny, m. Lwiw)
Centralne Państwowe Archiwum Historycznego w Kijowie (Centralnyj derżawnyj istorycznyj archiw Ukrajiny, m. Kyjiw)
Archiwum Państwowego Obwodu Iwanofrankowskiego (Derżawnyj Archiw Iwano-Frankiwskoj Obłasti)
Archiwum Obwodu Tarnopolskiego w Tranopolu
Archiwum Państwowego Obwodu Wołyńskiego w Łucku (Derżawnyj archiw Wołyns`koji obłasti)
Archiwum Państwowego Obwodu Żytomirskiego w Żytomierzu (Derżawnyj archiw Żytomyrśkoj obłasti)
Archiwum Państwowym Obwodu Chmielnickiego w Chmielnickim (w tym Archiwum Miejskie w Kamieńcu Podolskim).
Archiwum Obwodu Lwowskiego we Lwowie

Wytypowano zespoły archiwalne do rejestracji w następujących archiwach:
Biblioteka Narodowa Ukrainy im. V. Vernadskiego

Kwerendę w archiwach ukraińskich przeprowadzono dzięki finansowaniu poszukiwań przez Fundację Lanckorońskich.

 

WŁOCHY

Centralne Archiwum Państwowe w Rzymie (Archivio Centrale dello Stato w Rzymie)
Archiwum Państwowe w Trieście (Archivio di Stato di Trieste)

 

WATYKAN

Archiwum Watykańskie (Archivo Segreto Vaticano).