Pamięć Świata

Informacja o Programie UNESCO "Pamięć Świata"

DrukujDrukuj - wersja mobilna

Archiwalia i dokumenty proponowane na listę światową przez Polski Komitet Programu "Pamięć Świata"

W dniu 28 października 2002 r., w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, odbyła się promocja płyty CD-ROM "Pamięć Polski - PAMIĘĆ ŚWIATA" prezentującej polskie obiekty archiwalne i biblioteczne wpisane na światową listę Programu UNESCO "Memory of the World" połączona ze zgłoszeniem na listę kolejnego polskiego obiektu - aktu Konfederacji Warszawskiej z 1573 r. Zawarta na niej multimedialna prezentacja dostępna jest w wersji on-line w naszym serwisie pod adresem: www.archiwa.gov.pl/memory.

W dniach od 28 do 30 sierpnia 2003 r. w Gdańsku odbyło się VI Spotkanie Międzynarodowego Komitetu Doradczego Programu UNESCO "Memory of the World" . Na posiedzeniu postanowiono zaproponować do nominacji na listę światową 2 polskie propozycje:

Wyżej wymienionemu spotkaniu, w dniu 30 sierpnia br., towarzyszyła Pierwsza Konferencja Regionalna Morza Bałtyckiego Programu UNESCO "Memory of the World" . Na tej konferencji, zgodnie z założeniami UNESCO, omawiano problemy dziedzictwa dokumentacyjnego krajów Basenu Morza Bałtyckiego. Uznano za sensowne i wskazane stworzenie wspólnej listy dokumentów Regionu Bałtyckiego. Niestety, w czasie obrad nie określono zasięgu terytorialnego, jaki ma obejmować ta lista. Postulowano natomiast, żeby razem zgłaszać swoje propozycje (m.in. Metryka Litewska). Postanowiono także zorganizować wspólny tymczasowy sekretariat pomocniczy, który będzie pełnił rolę punktu kontaktowego. Na siedzibę sekretariatu wybrano Gdańsk (Archiwum Państwowe w Gdańsku, Pan Stanisław Flis).

Na wniosek UNESCO powstaje światowa lista najcenniejszych i najważniejszych przykładów dziedzictwa dokumentalnego.
Na początku 1997 r., na podstawie kilkuset propozycji i po uzyskaniu opinii wielu ekspertów, zaproponował na listę światową 25 pozycji, pojedynczych dokumentów i zespołów archiwaliów znajdujących się w archiwach i bibliotekach. W typowaniu ich Komitet wziął przede wszystkim pod uwagę 7 kryteriów głównych i 2 uzupełniające, które zostały opracowane przez UNESCO i zwracają uwagę na szczególne znaczenie elementów dziedzictwa dokumentalnego pod względem:

  1. wpływu na historię,
  2. znaczenia dla okresu historycznego,
  3. miejsca,
  4. dokonań wybitnej osoby,
  5. szczególnie ważnego tematu,
  6. wyjątkowej formy i stylu dzieła,
  7. wartości społecznych, humanistycznych

i kryteria uzupełniające: kompletność zachowania materialnego dzieła i jego unikatowość. Szczególnie istotną jest cecha "wyjątkowości"; na liście mogą się znaleźć tylko dzieła niepowtarzalne, jedyne w swoim rodzaju.

Lista propozycji Polskiego Komitetu Programu "Pamięć Świata" przedstawiona jest według następujących danych:

Propozycje zestawione są chronologicznie, w kolejności powstawania dokumentów i dzieł.

Lista wszystkich propozycji

  1. Sakramentarz tyniecki, XI w. - księga liturgiczna
  2. Kodeks supraski, XI w. - najstarszy zabytek języka prasłowiańskiego
  3. Archiwum miasta Krakowa, XIII-XVIII w.
  4. Akta Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, XIV-XVIII w.
  5. Traktaty naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, XIV-XV w.
  6. Polsko-krzyżackie traktaty pokojowe i akta procesów z XIV-XVI w.
  7. Banderia Prutenorum Jana Długosza, 1448 r. - chorągwie średniowieczne
  8. Tabliczki woskowe - średniowieczne dokumenty miejskie Torunia, XIV-XVI w.
  9. Próbne druki Gutenberga, ok. 1458 r.
  10. Traktat : Nicolaus Copernicus, "De Revolutionibus ... libri sex", ok. 1520 r.
  11. Divan Muhibbiego,1529-1530 - utwory poetyckie sułtana Sulejmana I
  12. Akta i biblioteka braci czeskich, 1507-1828 r.
  13. Opis i dokumentacja żup Bochni i Wieliczki XVI - XVII w.
  14. Kodeks Behema, 1501-1506 r.(z dopisami do XVIII w.) - obraz życia codziennego miasta
  15. "Demokracja szlachecka" - dokumenty prawno - ustrojowe Rzeczpospolitej, XVI-XVIII w.
  16. Akta Komisji Edukacji Narodowej - reforma oświaty z lat 1773-1787 w Rzeczpospolitej
  17. Dzieła Fryderyka Chopina (1810-1849)
  18. Zbiory Ossolineum - narodowej instytucji biblioteczno-muzealno-naukowej w okresie nieistnienia państwa polskiego w XIX - XX w.
  19. Akta polskiego państwa podziemnego z lat 1863-1864
  20. Biblioteka Polska w Paryżu, XIX - XX w.
  21. Dokumenty Bitwy Warszawskiej 1920 r.
  22. Archiwum getta warszawskiego (zw. Ringelbluma) - świadectwo Holocaustu
  23. Archiwa Auschwitz-Birkenau 1940 - 1945
  24. Plany i dokumentacja zniszczeń oraz odbudowy Warszawy (Plan Pabsta, archiwa BOS), 1942 -1950

Kalendarium Programu UNESCO "Pamięć Świata" w Polsce